Ömer Taha Karabulut
@omeertaha
The British Empire and Hajj
İngiliz kolonyalizmin İslam Dünyası üzerine etkileri hakkında yetkin bir bilgi birikimine sahip olan John Slight'ın "The British Empire and Hajj" kitabını okudum. John Slight, en temel anlamda, Büyük Britanya İmparatorluğunun 19.yy'ın ikinci yarısından itibaren Dünyanın en büyük İslam İmparatorluğu olduğunun altını çizmektedir. Bu dinamiği ise, "Steamship Revolution, 1857-58 Hint isyanı ve 1866 Kolera salgınıyla" bağdaştırmaktadır. Yazara göre bu olay örgüleri, Büyük Britanya İmparatorluğunun hac endüstrisine girmesini sağlayan temel etmenlerden birkaçıdır. İlk başta Müslümanların dini pratiklerine karışmanın ileride bir isyanı daha doğurabileceğini düşünen Britanya Hindistan'ı zaman içerisinde bu fikirden vazgeçip Müslümanların yegane koruyucusu unvanını üstlenmekten çekinmemiştir. Fundamentalist ideaların toplanma noktası olarak görülen Mekke'ye karşı daha ılımlı ve düzenleyici politikalar uygulayarak bu endüstride Müslüman Hintlilerin İngiltere'yi temsilen kullanılmasına karar verilmiştir. Bu vecihle, bılet paraları eskiye nazaran daha ucuz olan gemiler vesilesiyle Mekke'ye gidip orada kalan hacıların anti kolonyal pan-islamist fikirlerden etkilenmesinin önlenmesi için Müslüman çalışanların kullanılması, Hindistan'daki zengin Müslümanlarla aranın iyi tutulması, bilet fiyatlarının yükseltilmesi ve birtakım kısıtlamalar getirilmesi, Britanya'nın bizatihi Müslüman bir devlet olarak hareket etmesine sebebiyet vermiştir. Sonuç itibariyle, Britanya'nın oryantalist bakış açısının evrimini anlatan bu eser, okuyucuya propagandanın önemi ve politikanın ikiyüzlülüğünü anlatmaktadır.
A Thirst for Empire: How Tea Shaped the Modern World
Puan vermedi
A Thirst for Empire: How Tea Shaped the Modern World adlı kitabın muhtelif bölümlerinden bir tanesi olan "Industry and Empire: Manufacturing Imperial Tastes in Victorian Britain" adlı bölümü okudum. Sn. Erika Rappaport, burada yaklaşık 60 yıl tahtta kalan ve hayatının son demlerinde "elmas jübilesini" yapmış olan Kraliçe Victoria'nın, Doğu Hindistan Şirketinden ne şekilde ve nasıl yararlanmak istediği, en genel manasıyla Hindistan'ın Büyük Britanya İmparatorluğu'nu zengin yapabilecek bir potansiyele sahip olduğunu fark etmesiyle başlayan serüvenden bahsedilmektedir. Bu makinenin en önemli dişlisi ise "Çaydır". Hali hazırda 18. yy ortalarında toplumun hemen her kesimi tarafından tüketilen "Çin Menşeili" çayların tekelinin kırılması ve "yerli malı" olan Hint çayının önce İngiltere'de pazarının kurulması ve satışının yapılması daha sonra bu ürünün ihracatının yapılması konusuna değinilmiştir. Görece Çin çayına nazaran daha "kalitesiz" olan Hint çayının, sanayileşme ile ulaşım ağlarının çoğalması, buharlı gemiler, Süveyş kanalının açılması gibi İngiliz ürünü buluşlar vesilesiyle önce İngiliz pazarına girmesi; 1- Hint çayına uygulanan vergi indirimi, 2-Gemilerle gelen malların taksimi yapılması ve İngiliz iç pazarına "kalite standartlarına göre" dağılımı, 3- Beğenilmeyen Hint çayının Çin çayı ile harmanlaştırılıp satılması, 4- "Yerli Üretim" sloganı ile beyaz İngiliz sınıfının bu çayları alması için milli propaganda, 5- Makineleşen İngiliz üretiminin kalitesine değinmek ve Çin ürünlerini protesto etmek, yermek, 6- Çayı hayatın bir parçası haline getirmek, sosyal normlar arasına çay içmeyi yerleştirmek ve Hint çayının sağlıklı olduğunu vurgulamak gibi dinamiklerle alıcısı olmayan Hint çayının İngiltere içerisinde talebinin arttırılmaya çalışılması ve sonunda bir açık pazarın
Eric Hobsbawm ve "Age of Empires"
Eric Hobsbawm'ın Age Of Empires 1875-1914 kitabının muhtelif bölümlerinden olan "Age of Empire" bölümünü okumuş oldum. Marxism ekolünün demirbaşlarından olan Sn. Hobsbawm, "Advanced-Backward" diye ayırmış olduğu iki medeniyetin işleyen adaletsiz sistemine dem vururken, bu adaletsizliğin suni olarak kolonyal ideale sahip devletler tarafından yaratıldığı ve bu medeni ayrımın devamını da sömürülen devletin aynı zamanda açık pazar haline getirilmesine değinmektedir. Sınıf çatışması prensibini temele alarak, 19.yy kavramlarını ekonomi ve politika perspektifinden inceleyen yazar, bu tarz bir ayrımın aynı zamanda imparatorluklar içinde de olduğunu söyleyerek hayali bir hiyerarşi oluşturmaktadır.
