onur şenel
@onursenel
16 okur puanı
Şubat 2021 tarihinde katıldı
William Gibson’un, yazıldığı zaman (1984) düşünüldüğünde insanı şaşkınlığa uğratan vizyonu ile kendinden sıklıkla söz ettiren kitabı neuromancer (ya da kitaptaki çevirisiyle nöromansçı) siberpunk akımı ile özdeşleştirilmiş dikkat çekici bir yapıt. Bu etiketten de anlaşılabileceği üzere odağına siber dünyayı alan kitap; insan yaşamının ve hatta bedeninin bilgisayarlar ve yapay zekâ ile bütünleşmesi, siber dünyanın öngörülemezliği ve sınır tanımazlığına dair kehanetleri ile gördüğü saygıyı kuşkusuz hak ediyor. Henüz internetin ortada olmadığı ve bilgisayarların sıradan insanın kişisel kullanımına girmediği bir çağda internet ve yapay zekânın geleceğine dair öngörüleri ile şaşırtıcı olduğu kadar, bilimkurguda kendine özgü bir alan açmasıyla da ilginç Neuromancer. Kuşkusuz giderek makineleşen insan ve yapay zekâ bilimkurgu dünyası için yeni temalar sayılmaz ve Asimov ve Heinlein gibi çeşitli yazarlar tarafından çeşitli şekillerde üzerinde durulmuş konular. O halde kitabı sıra dışı kılan ve hak ettiği üne kavuşturan şeylerin neler olduğunu sorabiliriz. Bunun için hikâyeye geçmeden de bir miktar spoiler vermek gerekiyor.
Öncelikle kitabın yarattığı matris (siber uzay) dünyası ve insanın sanal dünyaya entegre olması fikrinden bahsedebiliriz. Evet, kitap matrix filminden on beş yıl kadar önce bu filmdeki bazı fikirlerin çekirdeğini ortaya atmış ve büyük olasılıkla filme de etki etmiş. Kısaca; bağlanarak duyularımızla algılayabileceğimiz bir sanal dünya söz konusu. Elbette durum filmdekinden biraz daha farklı ve bu sanal dünya insanların içinde yaşamasından çok ticari faaliyet amaçlı yapılmış, bir çeşit grafik ara yüzlü internet sistemi; her şeyin bağlı olduğu bir ağ. İnternetten farkı içine ekran yerine duyu organları ile girilebilmesi. İkinci olarak; yine yazıldığı tarih
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Kötülüğün Sıradanlığı1000Kitap
O'Connor’ın on öyküsünden oluşan “iyi insan bulmak zor” her bir öyküsüyle sıradan insanın iç dünyasının karanlık; acımasız, yalancı, hilekâr, menfaatçi, bencil ve umursamaz yönlerini gösteriyor. Tanıdığımız, güvendiğimiz, bildiğimiz ya da kendimize yakın hissettiğimiz insanların takındıkları sahte yüzlerin altındaki gerçekleri gösterirken, kötülüğün istisna ya da sıra dışı bir özellik olmadığını, farkında olmasak da her gün karşılaştığımız kişilerin içinde olduğunu vurguluyor. Öyküler, çocuk, yaşlı, aptal, akıllı, cahil, bilgili, zengin veya fakir farklı tipte insanları kötülükte birleştiriyor. Gerek ana karakter gerekse yan karakterler kendi çelişkileri ve içsel karanlıkları ile kitaba adını veren “İyi insan bulmak zor” deyiminin altını dolduruyor.
Kitapta yer alan öykülerden ilki olan “iyi insan bulmak zor”; geziye çıkan bir ailenin başına gelenleri konu alır. Birlikte gezilecek yer konusunda oğlunun ailesi ile fikir ayrılığı yaşayan babaanne sonunda kaderine razı olur. Yine de yol boyunca oğlunun başının etini yemeyi bırakmaz. İkna etmek için hapisten yeni kaçmış azılı bir katilin yollarına çıkabileceğini dahi söyler. Yol boyunca da talepleri hiç bitmez. Öykü bir yandan bencilliği işlerken diğer yandan vicdanın herkeste bulunan bir özellik olduğuna dair inancımızın ne kadar yanlış olduğunu vurgular.
İkinci öykü olan “ırmak”; farklı sınıflardan insanların birbirlerinin yaşamlarına karşı kayıtsızlığını ve bencilliklerini konu alır. Bir çocuğun bakıcısının evine götürülmesi sonucunda fakirlerin yaşamıyla karşılaştığında başından geçenleri işlerken, kötülüğün ve yalancılığın sınıf ayrımı gözetmediğini ortaya koyar.
“Düşmanla gecikmiş bir karşılaşma”; üniversiteden mezun olacak bir gencin savaş gazisi bir general olan dedesini mezuniyet törenine dâhil etmesini konu
Yerel Kültür, Toplumsal Yargı ve Sömürgecilik1000Kitap
Parçalanma, insan yaşamının toplumun kuralları karşısında parçalanmasının zamansız ve evrensel bir öyküsü. Bu parçalanma kitapta, önce kişinin kendi toplumu içinde sonra da başka bir toplumun dayatması sonucunda iki farklı haliyle gösterilir. Nijerya’nın yerli kabilelerinden biri olan İgbo (Umuofia) özelinde inançların ve geleneklerin işlevleri, sonuçları ve anlamları tartışılırken hayatını toplumun yargılarına göre “saygıdeğer” bir kişi olmaya çabalayan Okonkwo’nun başından geçen olaylar aktarılır.
Bütün hayatını babasının toplumun gözündeki değersizliğinin kendi üzerindeki izlerini silmeye adamış olan Okonkwo, güreş ve savaşlarda tüm kabilede ve çevre kabilelerde adını duyurmuş, güçlü, zengin ve saygı duyulan bir konuma yükselmiştir. Üç eşi ve çok sayıda çocuğu ile güzel bir aileye sahip olmuş ancak daha da yükselerek en üst konuma ulaşmayı hedef edinmiştir.
Öykü boyunca Okonkwo’nun toplumun kurallarına nasıl katı bir biçimde uyduğu ve kendi değerlerini bu kurallar üzerinde temellendirildiği görülür. Bu toplum, bazı üyelerinin de sorguladığı geleneklere sahiptir; ikiz doğan çocuklar ormanda ölmeye terk edilir, bir çocuğun ölümünün bedelini masum olan başka bir çocuk ödemek zorundadır; tanrıların aracıları olarak görülen kişilerin kararları ne kadar ürkütücü olursa olsun uygulanmalıdır; bazıları toplumdan dışlanmalıdır, klanın içinde bile gömülmemeli lanetli ormanda çürümeye terk edilmelidir. Okonkwo kendisi için çok zor olan kararlara bile sorgulamadan uyar. Bunları sorgulayanları da eleştirir. Çünkü toplumun gözünde yükselmek onun için her şeyden önemlidir.
Okonkwo Bir gün yanlışlıkla birini öldürür. Ceza olarak 7 yıl boyunca annesinin kabilesine sürülür. (çocuklar babalarına ait olmakla birlikte yaşamlarında ciddi bir sorun olduğunda annelerinin kabilelerine