Romanda Martin Eden’in yaşadığı aydınlanma ve içsel kırılmayı anlatılır okura. Martin , kendi sınıfından çıkıp burjuva sınıfına kabul edilmek için çabalarken, aslında kendi benliğini, özgünlüğünü kaybeder. Burada, başkalarının değer yargılarını, estetik algılarını ve toplumsal onayını taklit ettiğini fark eder.
Bu pasaj bize şunu söyler:
• ‘ Toplumun “başarı” ya da “doğru” olarak sunduğu her şey, bireyin gerçekliğiyle örtüşmez. Gerçek özgürlük, kendi duyularınla algılayıp kendi aklınla karar verebilmekte yatar ‘ mesajı vurgulanır.
Martin Eden’in dramı, sadece bir aşk hikayesi ya da sınıf atlama mücadelesi değil, bireyin kendini keşfetme ve sonra bu keşif yüzünden hayal kırıklığı ve biraz da kendine yabancılaşma hikayesidir.