Katibê Şêx Seîd: Fehmîyê Bîlal
Belge û çavkaniyên li ser dîroka kurdan, li ser şer, pevçûn, rêxistin û serhildanên kurdan, wekî tê zanîn, kêm in, nîvco ne, bi xeletîyan dagirtî ne û lewra jî yên heyî ji bo ronîkirina rabirdûyê û înşakirina pêşerojê pirr girîng û bi qîmet in.
Ev berhema di destê me da jî em dikarin bibêjin belgeyeke dîrokî ye ku di derheqê serhildana Şêx Seîd û bûyerên wê dewrê da agahiyan dide me. Min beriya vê berhemê jî li ser bûyerên wê dewrê çend tişt xwendibûn lê cara ewil bi vê pirtûkê min navê Fehmîyê Bîlal dît, ew nas kir û ji girîngiya kesayeta wî haydar bûm. Gelekî spas dikim bo wî dilsozî ku ev pirtûk gihande ber destê min.
Fehmîyê Bîlal, wekî ji navê berhemê jî diyar e, katibê Şêx Seîd e. Di derheqê jiyan û xebatên wî da agahiyên cur bi cur hene ku carna ev agahî hevdu nagirin. Amadekarên berhemê, Amed Tîgrîs û Bakî Kaymak çavkaniyên derheqê Fehmîyê Bîlal da berhev kirine û di bin vê pirtûkê da, dane hev.
Fehmîyê Bîlal ji Licê ye û bi gelek navên cuda tê nasîn. Hemû emrê xwe wî di xebat û rêxistinan da bihurandiye. Li gel katibiya Şêx Seîd, ew wek endamê rêxistinan jî xebitiye û ji xeynî xebatên siyasî, di karên cur bi cur da bo debara xwe kar kiriye. Kesên der û dora wî, ji devê wî çi bihîstibin an ji malbata wî çi gotin û tiştên din kom kiribin bi rêya hevpeyvînan anîne ziman. Bi saya jiyana wî, di derheqê serhildana Şêx Seîd da, derheqê Rêxistina Azadî da û derheqê gelek navên cuda da ku em wan îro wek pêşeng û rêber dibînin, agahî û hûrgilîyên bi qîmet digihîjin ber destên me. Ji wan navan çend mînak: Xalid Begê Cibrî, Yusuf Zîya Beg, Elî Riza, Fayiq Beg, Mele Evdirrehman, Dr. Fûad, Seyîd Evdilqadir, Ekrem CemîlPaşa, Qedrî CemîlPaşa û hwd.
Fehmîyê Bîlal bi awayekî pirr xweş behsa Şêx Seîd kiriye, bi durustî û lehengiya wî piştrast bûye. Ji ber hezkirina wî piştî ku
Romana Hesenê Metê a bi navê Labîrenta Cinan cara yekem di sala 1994 de çapbuye û 150 rupelî pêk tê.
Roman bi çîroka evîna Mamoste Kevanot û Nêrgisa Koçerê destpêdike. Dema berhem diherike xwîner dibîne ku vê çîrokê tu tişt romanê/ çîroka bingehîn zêde nekiriye, hema heye. Mamoste Kevanot bajariye keçika Koçer re dizewice û tê gundekî dibe mamoste. Lê di romanê de em cudahiya van kesan qet nabînin. Heta dema çîroka bingehîn a cinan destpêdike Nêrgisa Koçer hole radibe, tune dibe.
Di çapa Peywendê ( 2019) li ser pişta bergê nivisên hin navdaran hene ku qala romanê dikin. Navdara Tirk Pakîze Barişta dibêje " Realizm û surrealizma di Labîrenta Cinan de ji wan nimûneyên heyî yên ku em pê dizanin gelekî cudatir e. Û xwe dispêre cihên welê ku ji wan çavkaniyên welatên rojava jī dûrtir e, ev surrealizmeke xas e û ya nivîskar bi xwe ye." Lê ev çîrok hemî jî di nava civata Kurdan de hene. Tu şik û guman tuneye haya hemî xwênerên Kurd van gotegotan heye ango ev qinyet di civaka Kurdan de ji xwe heye. Niviskarî ev gotegot berhevkiriye û raxistiye ber xwêneran. Wekî tê zanîn li Kurdistanê wek berê gundên wisa kevneşopî zêde nemane( bo Bakûr dibejim) Ji ber wê zêdetir xwînerên îroyîn nebune şahidê van buyeran lê çawa ku min li jor jî got haya wan ji wan gotegotan heye.
Mamoste Kevanot tê gund,gund hemî dînî û cînîne, di serî de agahiyê wî ên sosretbûna gund hene dîsa jî, mamoste qet jê halî nabe şêniyên gund ne asayîne. Tu bê Mamosteyî hemî agahî ji bîr kir û hemî gundiyan vê rewşa xwe veşart, ji ber wê mamoste jê halî nabe. Da ku Gabranê Baço jê re ta bi derzî dike. Ev yek atmosferekî ava nake û xwêner maliq dimine. Bûyerên gotegotên civatê li romanê hatine û têde jî rûniştîne lê hin buyer maliq mane ne li gor hêmana çîrokêne . Ger mêrikî 52 salî keçikeke
Reklam
Kuzey Suriye'de, savaşın tam ortasında filizlenen Rojava deneyimini, "Demokratik Konfederalizm" teorisinin sahadaki pratiği (komünler, meclisler, kooperatifler) üzerinden inceleyen akademik ve sahadan bir çalışma. Kitap, devletli uygarlığa karşı geliştirilen bu "üçüncü yol"un, toplumsal, ekonomik ve cinsiyet özgürlükçü boyutlarını, karşılaşılan zorluklarla birlikte ele alır. Bir ütopyanın, reel politiğin ve savaşın sert koşullarında nasıl hayatta kalmaya çalıştığının somut analizi.
Hayatın Kıyısında Bir Yolculuk1000Kitap
Hayatın Kıyısına Yolculuk’u okurken çoğu zaman gözlerim doldu, bazen sessizce ağladım. Evran’ın anlattıkları sadece kendi hayatı değil, dağda geçen günler, kayıplar, yalnızlık, korku… Hepsi hissediliyor. Kitabı okurken aklımdan Rojava geçti; şehit olan savaşçılar, hâlâ direnenler, halkın yaşadığı acılar… Sayfalardaki yalnızlık ve fedakârlıkla birleşti.
Heval Evran kahramanlık nutukları atmıyor. Okuyunca insan sorguluyor, bazen öfkeyle doluyor. Kitapta anlatılanlar sadece geçmiş değil, bugün hâlâ süren mücadelenin yankısı gibi. Dağda geçen günler, arkadaşların ölümü… Hepsi insanın içine dokunuyor. Üzülüyorsun, saygı duyuyorsun, bazen de öfkeliyorsun.Sonunda kitap sadece bir hatıra değil. Acıyı, öfkeyi, umudu aynı anda hissettiriyor. Okurken hem kendi insanlığını sorguluyorsun hem de Rojava’daki halkın direnişi ve kayıplarını daha yakından hissediyorsun.
Di romana “Bacanên Belçiqî” a Rênas Jiyan de du mijar hatine vehûnandin. Mijara ewil tarîxa kurdan û serhildanên wan ên li hember Ataturk, Osmaniyan û Ûris e. Nivîskar me di serdema tarîxa serhildanên kurdan de digerîne, berê me bi şer û têkoşîna tarîxa Serhedê vedike, berê projeksiyona sînevîzyona me bi serhildana Şêx Seîd û hwd ve rû bi rû dike. Em dibin şahidên gelek bûyerên trajîk, em dibin şahidên tarîxeke xwedî sixûrîn û xayînan. Helbet em dibin şahidê xwedî lehengên hêja ên dîrokî jî, yanê wekî meriv li sînevîzyoneke reş û spî temaşe bike.
Di vê sînevîzyonê de em kêran ji par ve li pişta birayên xwe dixin, kêrên desthilatdaran û em li lehengên qehreman ên li dijber zor û zordariyê re şer dikin temaşe dikin. Bi kurtasî em li qehremanên li hember sîxûr, xayînan û xwînmijan çawa têdikoşin di rûpelên tarîxê de wekî sînevîzyoneke li ber çaverih û çavehişên me zindî dibin dinêrin. Hay ji tarîxa me, xayîntî û sixûrtiya me çêdibe. Em di vê sînevîzyonê de serîtewanan û serînetewanan gişan yekbiyek dibînin. Helbet haya me ji lehengên serhildêr jî çêdibin.
Nivîskar rastî û heqîqeta navxweyî ya di rûpelê tarîxê de hatine veşartin yek bi yek berbiçavî me dike. Eşîrbûn û kevneşopiyên kurdan bigirin heta feodalizma kurdan bi şehekî duhêl hatiye şikandin, nivîskar romana xwe bi şehekî duhêl gulîkên tarîxê şikandiye. Mijara romanê bi giştî feodaîlzm, bindestî, desthilatdarî û tarîxa kurdan e. Her wiha serhildan û serhildêrên wan yên li hember desthilatdaran e. Mesele hebûn û nebûn e ji tarîxa kevn bigire heta tarîxa niha. Yanê beşa ewil di romanê de mijar piranî wiha ye.
Di beşa duyem de jî mijar feodalîzm, jin û tecawiz e. Mînak: “Ez dibêm ji ber feodalîzmê ye. Feodalîzm ji xwendinê, ji ramanê, ji hunerê, ji zanînê fam nake, hew bi tenê ji kuştinê fam dike. Feodalîzm şelaf e,
BÜTÜN KADINLAR KIZKARDEŞTİR, KÜRT KADINI HARİÇ.Türk Edebiyatı
Feminist yazar Onur Bütün 11 hikayeden oluşan hikaye kitabında, anlatmaya değer bulduğu hikayeleri kaleme almış.Kitabın bir önsözü olmadığı için hikayelerin kurgu mu yoksa gözlem mi olduğunu anlama şansım olmadı. Bu yüzden kendi tahminlerim üzerinde hikayeleri inceleyeceğim.
Kitap, Serbesti, Kör Noktalar, Çıkış Kapıları ve Sınırlar adı altında dört başlıkta toplanmış. Hikayeler çoğunlukla kentli kadınları ele alsa da. Çıkış Kapıları ve Sınırlar başlığı altındaki hikayelerde Rojava'siz bir Suriyeyi de, gözlem olduğunu düşündüğüm hikayeler kaleme almış. Hikâyelerde dolaylı anlatım, metafor, imge, ironi olmadan son derece sade bir şekilde kurgulanmış. Modern kadının erkek egemen yaşamindaki yaşadığı zorlukları anlatırken bir yandanda Yaman gibi süper ideal bir karakter ortaya koyuyor. Kadının erkek egemen yaşaminin zaten derinliklerine inmeden neden böyle bir ideal karakterin göz kırptı hiç anlamadım. Varsa süper gizli çok eleştirel bir mesaj ben anlamadım. 121 Numaralı Çadır hikayesinde nedense durum hikayesi yazmayı tercih etmiş. Savaş halindeki bir halkın mülteci kampında iki kadın fahişelik yapıyorsa . Buradaki erkek egemenliğini yaratığı savaşın mağduru küçük erkeğin kadın bedeni üzerinde kurduğu tahakkümü göz ardı ederek. Sanki kadının içinde zaten bu fahişelik varmış gibi sade sade anlatması hangi feminizm acaba?
Türkiye de 20 milyon Kürt yaşadığını varsayarsak l, ki her hangi bir resmi veri olmadığı için tahmini rakamları söylemek zorundayiz. Bunun yarısı kadın ise Türkiye de 10 milyon Kürt kadın yaşıyor. Hiç bir tanesinin mi anlatmaya değer bir hikayesi yok muydu ki yazar bir tane bile Kürt kadıni hikayesi yazmamış.
İlhamını alıp Suriye sınırına, orada - savaşta- yaşananları anlatırken Daîş in günlerce esir alma, tecavüz, alıkoyma, satma, ölüme
Reklam
Reklam