BRONZ SÜVARİ VE MODERN HAKİKAT REJİMİNİN EPİSTEMOLOJİK İFLASI
Müellifimiz, çocukluk hafızasında yer eden o sarsıcı "bronz süvari ve plastik leğen takası" metaforunu, asrımızın küresel ontolojik buhranının bir hülasası olarak önümüze koymaktadır. Takasa bakıldığında alelade bir ticari mübadele gibi görünmektedir lakin insanın kadim, köklü, ahlaki ve ontolojik olanı (bronz süvariyi), cazip, hafif, ucuz ve muvakkat olan yeninin (parlak plastik leğenin) seküler şehvetine feda edişinin adıdır. Modern çağ zamanı çizgisel bir ilerleme olarak vazederken; yeni olanı "ileri ve iyi", eski olanı ise "geri ve değersiz" ilan eden habis bir cetvel icat etmiştir. Oysa bu cetvel fıtrata vurulmuş en büyük darbedir. Müellifin sorduğu o can alıcı sual: "İnsan, hakikatin sahibi midir, yoksa muhatabı mı?" sorusu işte bu tahlilin kelami mihverini oluşturur.
Ehl-i Sünnet ve Cemaat akidesi sarahatle ilan eder ki: İnsan hakikatin vaz'edicisi, hâkimi ve sahibi olamaz ancak ve ancak aziz bir muhatabı olabilir. İnsanın şu dünyadaki şerefi, hakikati kendi hevasına göre eğip bükmesinde olamaz bilakis Allah Teala’nın kelamına ve fıtratın mizanına sadık bir muhatap olabilmesindedir.
Müellif, eserinde Orta Çağ'ın döngüsel, ritüel ve ibadet merkezli zamanı ile büyüyen şehrin borç, vade, verimlilik ve hesap merkezli çizgisel tüccar zamanı arasındaki kavgayı derinlemesine analiz eder. Zaman daha ince bölündükçe emek ölçülebilir hale gelmiş; manastırın kolektif disiplin çanı nihayetinde modern fabrikanın sirenine ve günümüz dijital algoritmalarının saniyelerine evrilmiştir. Zaman artık bir tahakküm aracı olmuş tefekkür alanından çıkmıştır.
İslam tasavvurunda zaman, alelade bir kronometre akışı veya paraya tahvil edilecek mekanik bir zemin değildir. Zaman, Allah Teala’nın insana lütfettiği en büyük ontolojik sermaye yani mukaddes VAKİTtir. Zaman asra kasem edilerek
Batı dünyasında bilinen ismiyle Averroes, İslam tarihinde İbn Rüşd... Filozof, astronom, doktor, psikolog, hukukçu, fizikçi, edebiyatçı, matematikçi... Ve adını sayamadığımız birçok dalın üstadı... "Önce Akıl" şuuruyla düşünce dünyası Orta Çağ, Rönesans ve Aydınlanma Çağı'nı etkisi altına almıştır. "Akıl yoluyla Tanrı bulunabilir" diyerek aklı birçok şeyin üstünde tutmuş ve hatta "Önce Din" diyen İmam Gazali'ye de bu konuda ters düşmüştür.
İbni Rüşd - İlim Anavatanımızdır, Cehalet İse Yabancı Bir YerMetehan Tanyıldız · Destek Yayınları · 2024944 okunma
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Endülüs Alimleri ve İlim Yolculukları
Sizlerle Prof. Dr. Lütfi Şeyban'ın araştırma eseri Endülüs Alimleri eserini paylaşacağım. Daha önce yazardan Endülüs Tarihi adlı başka bir kitabı okuyup Endülüs ilim dünyasını merak edince bu eserini de okudum. Hem o dönemdeki eğitim sistemini, hem de bir insanın nasıl kudretli bir alime dönüştüğünü okumak oldukça şaşırtıcıydı. Öyle ki modern eğitim sisteminde kişi sadece bir alanda uzmanlaşırken Endülüs Devleti'nde her alanda bilgi sahibi olmak daha büyük bir öneme sahipti. Yani bir alim tıp alanında uzmanlaşırken hem felsefe hem de astronomi alanında eğitim görüyordu. Lakin zannımca asıl etkileyici olanı daha küçük yaşlardan birkaç dil öğrenmesi ve hangi dine mensup ise o dinin ilahi metinlerinde uzmanlaşması. İber Yarımadası tarih boyunca tek Tanrılı dinlere mensup (Müslüman, Hristiyan ve Yahudi) insanların bir arada yaşadığı gibi bir arada ilim tahsil ettiği bir merkez oldu. Kitapta ilim merkezi olan üç önemli şehirden bahsedilmekte; Kurtuba, Tuyletula, İşlibiye. En göze çarpanı ise Endülüs Emevi Devleti'nin merkezi Kurtuba. Emevi Ulu Camisi'nden Büyük Emevi Kütüphanesi'ne kadar pek çok önemli ilim mekanı Müslüman olmayan veya olmayan birçok ilim sevdalısı İber Yarımadası'na çekmiş. Bugünün Erasmus'undan çok farklı bir ilim yolculuğu da onun zamanların en yagena gerçeğiymiş. Genç bir öğrenci önce Mekke'den Medine'ye, ardından Bağdat'tan Kayrevan'a oradan Kuzey Afrika'yı geçip Endülüs'e gelerek ilim halklarına katılıyordu. Bu ilim yolculuğunun en mühim kısmı ise uğradığı bütün şehirlerde ilimde derinleşmiş alimlerden ders almasaydı. Bu şekilde Endülüs'e gelene kadar yaklaşık 150-200 tane alim öğrenen öğrencilee bile vardı. Ayrıca Endülüs toplumundaki sosyal yapılanma böylesi bir ilim adanmışlığı desteklemekteydi. Uzaktan Kurtuba'ya gelen bir alim yönetici tarafından
Haricilerin içinde görece mutedil olan İbadilerin “alimlerinden” Salim bin Zekvan’ın muhtasar siyer/siret kitabı.
Mutedil diye anılmasına rağmen Osman ve Ali radıyallahu anhuma’yı tekfir ediyor. Osman radıyallahu anh’ı zulümle suçlayıp tekfir ederken, Ali radıyallahu anh’ı ise Hakem meselesinden ötürü tekfir ediyor. Kitabın son bölümünde ise yine Haricilerden Ezarika taifesini ele alıp eleştiriyor. İbadiler bugün Umman’da resmi mezheptir. Umman halkı; Kral’ı müftüsü ve halkının çoğuyla Harici İbadi’dir. Yolunuz düşerse şaşırmayın.
Günümüzde tekfir meselesine çokca atıf yapıp muasır Ehli Hadisi/Selefileri bu taifeyle bir tutanlar maalesef ki yalnızca tekfirden ötürü bir benzerlik kurarak bunu yapıyor. Oysa İslam, gayri İslami her inanç ve ehlini tekfir etmeyi dinin aslı/şiarı kılmıştır. Bununla beraber yine İslam’a müntesip olup sonradan hak yoldan sapanlarda tekfir edilmiştir. Dört mezhebin fıkıh kitapları “babul mürted” bahisleriyle dolu. Ama bugünün Mürcie’sine sorsanız İslam’da tekfir ya komple yoktur yahutta sadece fiile küfür denilir fakat faile kafir denilmez. O halde kime uygulanacak o mürted hükümleri?
Bu anlayışta olan kimselere Mürcie deseniz hemen biz şöyle itikad etmiyoruz diyorlar, hakeza Kelam ehli olanlara siz Cehm bin Savfan ve Mutezile gibisiniz deseniz, hayır biz şöyle şöyle itikad etmiyoruz derler. Peki neden kendi sevmediğiniz tarafa gelince onlar Haricilerin herhangi bir kolu gibi itikad ediyor mu, mesela; büyük günah sahiplerini tekfir ediyorlar mı, sahabeyi özellikle de son 2 halifeyi tekfir ediyorlar mı, recm’i inkar ediyorlar mı, sünnetin hüccet olmadığını ve Müslümanların çocuklarının baliğ ve rüşd sahibi olana kadar Müslüman kabul edilmeyeceklerini söylüyorlar mı? Eğer bunlara bakmıyorsanız, bırakın bakmayı Haricilerin bu görüşlerinden
Cinayet·104 syf.·
1/10
2026 33. kitabı
Eğer elinizdeki bu metni okurken "Ne saçmalıyor bu adam?" diyerek sinir krizleri geçiriyorsanız, derin bir nefes alın; çünkü sorun kesinlikle sizin analitik zihninizde değil, kitabın ta kendisinde. Karşınızdaki bu kitap bir felsefe klasiği çevirisi değil; düşünce, tarih ve mantık felsefesine yapılmış organize bir suikasttır.
Bu rezaletin nedenlerini madde madde yüzlerine vuralım:
1. Çevirinin Çevirisi Olmaz! (Fransızca Üzerinden İslam Felsefesi Okuma Fecaati)
İbn Rüşd gibi ontoloji, fizik ve İslam hukukunun (fıkhın) zirvesindeki bir başkadıyı doğrudan kendi kavramsal dünyasından (Arapçadan) değil de, araya Fransızcayı sokarak okutmaya kalkarsanız olacağı budur. Felsefe ve kelam terminolojisinden bihaber bir çevirmenin elinde, İbn Rüşd'ün o muazzam Aristoteles şerhleri ve mantıksal kurguları "ne idüğü belirsiz", bağlamsız ve havada uçuşan bir kavram çorbasına dönüşmüş. Ortada bir metin yok, kelime yığını var.
2. 19. Yüzyılın Kokuşmuş Oryantalist Ezberleri
Kitabın başındaki o "önsöz", kelimenin tam anlamıyla *malca* yazılmış bir sığlık abidesidir. Yazar; Thomas Kuhn'un paradigmalarından, bilim felsefesinden veya dinler tarihinden zerre nasibini almamış. Tek yaptığı, Ernest Renan gibi ırkçı oryantalistlerin ve Orta Çağ'ı kulaktan dolma bilen Bertrand Russell'ın hezeyanlarını kopyala-yapıştır yapıp bize "analiz" diye satmak.
Koskoca İslam Altın Çağı'nı, Beytü'l-Hikme'yi, devasa astronomi ve tıp devrimlerini "Bunlar aydın sınıfı çıkaramadı, Yunan'ın postacılığını yaptılar" diye aşağılamak, sadece tarih bilmemek değil, kör kütük bir Batı tapınmacılığıdır.
3. Çevirdiği Kitabın Ana Fikrini Anlamamış Bir Yazar!
En büyük trajedi burada başlıyor: Yazar, önsözünü yazdığı *Faslu'l-Makâl*'in ne anlattığını zerre anlamamış! İbn Rüşd, o eserde "Eğer bilimsel ve mantıksal
Medinei fazıla1000Kitap
Farabi – İdeal Devlet (01.04.2026 R / 12.04.2026)
Farabi (870–950), Türk-İslam dünyasının önemli filozoflarından biridir. Klasik Yunan felsefesini, özellikle de Platon ve Aristoteles’in siyaset felsefesini İslam düşüncesiyle uzlaştırmaya çalışan ilk filozof olarak kabul edilir. Bu amaçla geliştirdiği sistem, kendisinden sonra gelen birçok İslam filozofunu derinden etkilemiştir.
Farabi’nin düşünce sisteminde iki temel tema ve postulat bulunmaktadır:
1. Gerçek filozoflar arasında ciddi görüş ayrılıkları olamayacağı,
2. Doğru bir şekilde anlaşılan din ile felsefe arasında çatışma bulunamayacağı.
Bu görüşe göre, doğru inanç ile aydınlatılmış akıl ve hakiki bilgi (bilim) arasında herhangi bir çelişki yoktur ve olmaması gerekir. Bu anlayış, ilerleyen dönemlerde İbn Rüşd’ün ünlü “felsefe ile şeriat süt kardeştir” sözünde en çarpıcı ifadesini bulacaktır.
Farabi’ye göre İslam’ın farklı anlaşılma biçimleri ve seviyeleri vardır ve bu seviyeler toplum içinde zaten mevcuttur. Bu seviyelerden biri, hiçbir zihinsel ve aklî işlem yapmadan, geleneğe bağlı kalarak dinin lafzî (harfi harfine) anlaşılmasıdır.
Farabi’ye göre felsefe ilk olarak Irak halkı olan Keldaniler arasında ortaya çıkmış, onlardan Mısır’a, oradan Yunanlara intikal etmiştir. Yunanlardan Süryanilere geçmiş, oradan da Araplara ulaşmıştır. Bu yönüyle felsefe, yeniden ana yurduna dönmüş sayılır.
Farabi’nin sistemi genel olarak bir spiritüalizm olarak nitelendirilebilir. Farabici felsefenin çatısı Platoncu sudûr anlayışı ve kısmen panteizme dayanmakla birlikte, onun metafiziği, kozmolojisi ve psikolojisi eklektik bir yapıdadır. Bu sistem, geç Yunan felsefe geleneğinin etkisiyle Platonculuk ve Aristotelesçiliğin bazı unsurlarını Yeni Platoncu bir çerçevede birleştirir. Daha sonra bu yapı İslam düşüncesi içinde yeniden