İnsanın zihni bulanıyordu azıcık; öyle ya, hazzın, acının ya da nefes kesen bir heyecanın hissi hatırlanabilir mi? İnsan sadece bunları yaşadığını hatırlayabilir.
"Anlamıyorum, senin gibi bir kız neden..." diye söze başlayıp dünyanın en eski inancına gömüldü: aşık olunan kızın illa ki vefalı ve namuslu olduğu.
Bizim gibi ölümlü varlıkların sayılı günleri olduğu ve dünya üzerinde bunun tam manasıyla bilincinde olan yegâne canlılar olduğumuz gerçeği, yani insanın "sonluluğu" üzerine düşünmek, şayet dinler gibi felsefenin de temel dayanağı ise, bu durumda doğal olarak, bu sınırlı sürede ne yapacağımız sorusunu aydınlatmak gerekir. Ağaçların, istiridyelerin veya tavşanın aksine, biz insanlar, zamanla ilişkimiz üzerine, zamanı nasıl dolduracağımız ve kullanacağımız hakkında düşünmeden edemeyiz - bu ister bir saat veya bir öğleden sonra gibi kısa, ister bir ay veya bir sene gibi uzun bir süre olsun, fark etmez. Kimi zaman bir dönüm noktası, bir badire sebebiyle kaçınılmaz olarak, hayatımızla ne yaptığımızı, ne yapabileceğimizi veya ne yapmamız gerektiğini sorgulama noktasına geliriz.
Karenin köpek değil de insan olsaydı, Tereza'ya çoktan, "Buraya bak her gün şu çöreği ağzımda tutmaktan bıktım, içime fenalık geldi. Değişik bir şey gelmiyor mu aklına?" demişti bile. İşte insanoğlunun bütün bahtsızlığı burada yatıyor. İnsan zamanı bir döngü izlemiyor; onun yerine dümdüz bir çizgide ileriye doğru gidiyor. İnsan bu yüzden mutlu olamıyor; mutluluk yinelenmeye duyulan özlemdir.
Gerçek insan iyiliği, ancak karşısındaki güçsüz bir yaratıksa bütün saflığı ile, özgürce ortaya çıkabilir. İnsan soyunun gerçek ahlaki sınavı, temel sınavı (iyice derinlere gömülmüş, gözlerden uzak sınavı) onun, merhametine bırakılmışlara davranışında gizlidir: Hayvanlara. Ve işte bu açıdan insan soyu temel bir yenilgi yaşamıştır, o kadar temel bir yenilgi ki, bütün öteki yenilgiler kaynağını bundan almaktadır.