Köy Enstitülü Delikanlı, Fakir Baykurt'un özyaşam serisinin ikinci kitabı. Bu kitapta Fakir Baykurt; serinin ilk kitabı olan ‹Özüm Çocuktur›un son sayfalarında Gönen Enstitüsü'nde okumak için yola çıkan Tahir'in, 1943 - 1948 yılları arasında köy enstitüsünde geçen delikanlılık yıllarını anlatıyor okuyucusuna.
17.000 köy çocuğunun okuma olanağı bulduğu enstitülere girmeyi başaranlardan biridir Tahir. Kendi ifadesiyle vermek gerekirse 'dört yıl, altı ay, beş gün' kaldığı enstitüde, burada geçirdiği öğrencilik yıllarının -yarısını cennet, yarısını cehennem- sayar, Baykurt. Bu nedenle kitapta öğrencilik dönemindeki anılarını iki ana başlıkta toplamış:
- Köy Enstitülü Delikanlı / Cennette Gibi (s.7 - 201)
- Köy Enstitülü Delikanlı / Kırağılı Yıllarda (s. 211 - 417)
- Cennet Gibi Yıllar: -
• 14 yaşındaki Baykurt, Gönen Köy Enstitüsü'ne, İkinci Dünya Savaşı'nın kızıştığı bir dönemde, 1943 yılı Mayıs ayında gelir. Evlerinde 'taşın taşı yediği, beş kuruşun yoğu yok' olduğu dönemde annesi ve kardeşlerini ardında bırakan Tahir, ilk zamanlarda ailesinin özlemine dayanamaz. Ancak içinde yittikleri yoksulluktan kurtulmanın tek yolu öğretmen çıkmak, yoksul annesini ve kardeşlerini gözetmektir. Kendine verdiği sözleri hatırlatarak içindeki özlemi bastırmaya çalışan delikanlı Tahir'in özlemi koyulaştığında, ağlama isteği çöktüğünde en büyük dayancı yazdığı şiirler olacaktır.
• Tahir ve arkadaşları enstitüde, yarışa kakışa derslerine devam ederken dünyada savaşın devam ettiği yıllar olduğu için devlet bütçesinin yarısı savunmaya harcanır. Şehirlerde her şey karaborsadır; ekmek, şeker, yağ, basma, bez karneyle alınır. Rahatlığın, dirliğin hiçbir yerde olmadığı; açlığın, kıtlığın köylerde bile hissedildiği yıllar.. Tahir ve arkadaşları, devlet okulunda olmalarına rağmen, durumları