Betül
@seasparklex
kitty language and literature
Hicrân ana nisbetle safa-bahş-ı derûndur
Ol meclis-i vuslat ki meşekkat var içinde
"İçinde meşakkat olan kavuşma meclisine nispetle, ayrılık, gönle safa veren bir durumdur."
Nabi
Şair şöyle diyor: İnsanların istemeyerek geldikleri bir sohbet meclisini istemem; ayrılığı, yalnız kalmayı böyle bir buluşmaya tercih ederim. Hicranla evde kalmak, minnetle (zorla) buluşmaktan daha huzurludur.
İran mitolojisinden edebiyatımıza girmiş olan hümâ ya da hümây, iki özelliğiyle ünlenmiş bir kuştur.
1. Gölgesi kimin başının üzerine düşerse o kişi dünyanın en bahtlı, en saygın kişisi olur. (Kutlu, uğurlu, mesut' anlamındaki hümâyûn kelimesi de bundan türemedir). Lâmiî'nin bu beytinde de hümânın 'mutluluk, uğur' anlamındaki devlet ve gölge anlamındaki sâye ile birlikte geçmesi bundandır.
2. Bu kuş kemikle beslenir. Bu nedenle üstühân-hâr, üstühân-düzd üstühân-rend, üstühân-reng, üstühân-rübâ (kemik yiyici) gibi adlarla da bilinir. Bu özelliğini Sadî çok güzel işlemiştir: 'Huma kuşunun sair bütün kuşlardan üstün olmasının sebebini bilir misin: Kemikle beslenmek pahasına dahi olsa hiçbir canlıya zarar vermez.'
Güneş-zerre ikilisi: Zerre kelimesinin güneş, mihr, şemsle birlikte kullanılmışlığı yaygındır. Ünlü sözlükçü Mütercim Asım'ın kendi beyanına göre zerre kelimesi, saçmak anlamındaki zerrden gelmektedir: saçılmış taneye benze(til)diği için bu ad verilmiştir. Güneş ışınları sebebiyle pencere ve bacalarda peşpeşe sıralanmış,açılmış görünen toza da zerre denmesi bundandır.
Nüktedan, hoşsohbet, hazırcevap olan şairin fiziksel olarak büyük burunlu, çiçek hastalığından dolayı bozuk tenli ve sağır olduğuna işaret eder. Dükkânına gelenlerle hoş sohbetlerde bulunan, onlarla şakalaşan Zâti; zaman zaman kendisinden talep edenler için belirli bir ücret karşılığı şiir de yazarmış. Hatta kimi kaynaklar, onun şiirlerine ve muhataplarına göre bir rayiç belirlediğini de yazarlar. Bu sebeple şiirin işportacısı olarak nitelendirilen "Zâtî'nin çizmecilik ve remilcilik yanında en esaslı mesleği şiir satıcılığıdır."
Zühal, yedinci gökte oturup oradan âleme nezaret ettiğine inanılan ve Keyvan olarak da bilinen bir gezegendir. Çarşamba gecesi ile cumartesi günlerinin ilk saatlerine hakim olduğu düşünülür. Rengi siyah, tabiatı kuru ve soğuk, madeni kurşundur. Gam, keder verici sayılır. Zamanında doğanların ahmak, câhil, cimri, yalancı vb. olacağına inanılır