Şekil ve şemail ilmi
Devşirme sistemi, şekil ve şemail ilminden anlayan kişilerin Hristiyan beldeleri dolaşarak 13-18 yaş aralığında erkek çocukları toplamasıyla başlardı. Bu çocuklar, Osmanlı ülkesine getirildikten sonra bir Türk ailenin yanına verilir, bu-rada Türkçeyi ve İslamiyet'i öğrenirdi. Bu işleme "Türk'e vermek" denilirdi.
Çoğu Zaman Sükût Ederdi
“Susan kurtulur” (Tirmizî, Kıyamet 50 .. )
“Allah’a ve âhiret gününe inanan, ya hayır söylesin ya da sussun” (Buhârî, Edeb 31 .. )
“Mü’minler,boş söz ve lüzumsuz işlerden kaçınırlar.” (Mü’minûn 23/3)
“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
Denebilir ki, Resûl-i Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem eline geçen imkânı, ertesi güne bırakmadan fakirlere dağıtıyordu. Hele bir yere askerî birlik göndermek gerektiğinde, elinde ne varsa onların teçhizatına, erzak ve mühimmatına harcıyordu. Vefâtından üç ay önce yaptığı Veda haccında kendi nâmına 100 deve kesecek kadar geniş imkâna sahipken, vefât etmeden birkaç gün önce, bir yahudiden satın aldığı otuz ölçek arpa için zırhını ona rehin olarak bırakmak zorunda kalmıştı.
Kötülüğe kötülükle karşılık vermez, bilakis affeder ve bağışlardı. Asla ne bir hizmetçiye ne bir kadına ne de başka bir şeye vurmuştur. Allah yolunda cihat bundan müstesnadır. İki iş arasında seçim yaptığında, günah olmadığı sürece daha kolay olanı seçerdi.
Onun meclisi; hikmetler, haya, emanet, muhafaza, sabır ve sekinet meclisiydi. O mecliste sesler yükseltilmez, mahreme eziyet verilmez ve kadınlardan bahsedilmezdi. Meclistekiler takva üzere birbirlerine karşılıklı sevgi beslerler, birbirlerine tavsiyelerde bulunurlardı.
Yumuşaklığı emreder, affetmeye, bağışlamaya ve güzel ahlaka teşvik ederdi. Temizliğinde, yürümesinde, ayakkabı giymesinde ve bütün işlerinde sağ ile başlamayı severdi. Sol elini ise tuvalet için ve eziyet veren işler için kullanırdı. Uyuduğunda ve yan yattığında sağ tarafı üzerine ve kıbleye dönük yatardı .