"Sevda yolu uzun, dikenli ve zorlu,
Ama her adımı değer bir aşka..."
Bazı duygular vardır; kelimelere sığmaz, dile gelmez ama bir şiirin tek bir mısrasında kendine yer bulur. Ergin Taş, Mısralarda Saklı Hayatlar kitabında tam olarak bunu yapıyor. Geçmişteki anılardan yarım kalan sevdalara, hayatın içindeki sessiz mücadelelerden en derin özlemlere kadar kalbimizin saklı köşelerine dokunuyor.
Sayfaları çevirirken sadece şairin değil, kendi hayatınızın da melodisini duyacaksınız. Okunup rafa kaldırılacak değil, her başınız sıkıştığında tekrar tekrar sığınılacak bir liman bu kitap.
Kitap, Cemal Süreya tarafından Elif Sorgun’a (Zühal Tekkanat) ithaf edilmiştir. Çoğu şiir daha önce Papirüs dergisinde (Süreya’nın kendi dergisi) ve diğer dergilerde yayımlanmıştı; 1965-1971 arası yazılan şiirleri kapsar.
Kitap, İkinci Yeni şiirinin önemli örneklerinden biridir. Aşk, erotizm, anne özlemi, sürgün, kimlik, toplumsal/siyasal eleştiri gibi temaları yoğun imgelerle işler. Süreya’nın sürgün deneyimi (Dersim olayları sonrası ailesinin Bilecik’e sürgün edilmesi), doğduğu coğrafya ve kültürel kökenler şiirlere yansır. Kitaba adını veren ünlü şiirde (“Beni Öp Sonra Doğur Beni”) şair, annesini küçük yaşta kaybetmesinin yarattığı boşluğu sevgiliye yansıtır: “Annem çok küçükken öldü / beni öp, sonra doğur beni.” Bu dize, aşkı hem tutkulu hem de annelik şefkatiyle birleştiren ikonik bir ifadeye dönüşmüştür. Şiir, aynı zamanda toplumsal travmalara (Dersim olayları gibi) dolaylı göndermeler içerir.
Süreya, bu kitabı “toplumsal yönü sebebiyle” en sevdiği şiirlerini barındırdığını belirtmiş ve şiirinde tarihsel bir çizgi, Anadolu’yu dolanış, Yunus Emre, Pir Sultan gibi gelenekten besleniş gördüğünü söylemiştir. Eleştirmenler (Enis Batur, Vecihi Timuroğlu, Selim İleri gibi) kitabı övmüş; “dolu dolu”, ustalıklı, cinsellik temasıyla evrenselleşen, imgeleri yoğun ve disiplinli bir eser olarak değerlendirmiştir.
Yayın ve Etki
İlk baskı: 1973, E Yayınları.
Sonraki baskılar: Yapı Kredi, Can Yayınları gibi yayınevlerinden devam etti (günümüzde Can veya YKY baskıları bulunur).
Cemal Süreya’nın Üvercinka, Sevda Sözleri gibi diğer eserleriyle birlikte modern Türk şiirinin doruklarından sayılır. Birçok okur ve eleştirmen için “başyapıt”lar arasındadır.
Kitap, erotizmle toplumsal acıları, kişisel travmayla kolektif hafızayı ustaca harmanlayan, her okunuşta yeni katmanlar açan
Sabahattin Ali, hikâyelerindeki o gerçekçi ve çıplak gözlemi bu kez ruhunun en derin, en kırılgan köşelerinden süzülen lirik ve hüzünlü dizelerle önümüze seriyor. Parmaklıklar ardında yazdığı "Aldırma Gönül"den, melankolinin ve yalnızlığın doruklarındaki "Leylim Ley"e kadar ezbere bildiğimiz pek çok ölümsüz eserin filizlendiği bu derleme; onun maruz kaldığı haksızlıklara, sürgünlere ve toplumsal adaletsizliklere karşı şiirle ördüğü zarif ama yıkılmaz direnişi gösteriyor. İnsanın içini sızlatan bir gurbet hissi, doğa tutkusu ve dindirilemeyen bir sevda arayışıyla harmanlanan bu şiirler, yazarın erken yaşta susturulan sesinin edebiyatımızda sonsuza dek yankılanacak en naif mirasıdır.
Şükrü Erbaş'ın şiirlerini okurken insan yalnızca dizeleri okumuyor; kendi iç sesini de dinlemeye başlıyor. Otların Uğultusu Altında, sade görünen ama derin anlamlar taşıyan şiirlerden oluşuyor. Şair, doğayı, yalnızlığı, sevgiyi ve insanın iç dünyasını öyle doğal bir dille anlatıyor ki kendinizi satırların arasında kaybolmuş buluyorsunuz.
Bu kitapta beni en çok etkileyen şey, gösterişten uzak ama güçlü bir anlatımın olmasıydı. Bazı dizelerin altını çizmeden geçemedim. Özellikle insanın kendisiyle hesaplaşmasını ve hayata karşı kırgınlıklarını anlatan bölümler uzun süre zihnimde kaldı.
Şükrü Erbaş'ın şiirlerinde hep bir samimiyet hissediyorum. Sanki bir şair değil de yıllardır tanıdığınız bir dost konuşuyor. Şiiri sevenlerin yanında şiire mesafeli duran okurların bile kendinden bir şeyler bulabileceği bir eser olduğunu düşünüyorum.
Sevda Çiçeği benim için kısa sürede okunmasına rağmen etkisi uzun süren kitaplardan biri oldu. Kitapta sevgi, özlem, umut ve insanın iç dünyası samimi bir dille ele alınmış.
Okurken birçok satırın altını çizmek istedim. Çünkü anlatılan duygular günlük hayatta hepimizin yaşadığı ama çoğu zaman ifade etmekte zorlandığı duygulardı. Yazarın dili sade olduğu kadar içten de.
Özellikle sevdayı yalnızca romantik bir duygu olarak değil, insanın hayatını şekillendiren bir güç olarak işlemesi dikkatimi çekti. Bazı bölümlerde kendi yaşanmışlıklarımla bağlantı kurdum ve bu da kitabın etkisini artırdı.
Duygu yoğunluğu yüksek, sakin ama etkileyici bir okuma deneyimiydi.
Şükrü Erbaş'ın kalemiyle tanışanlar onun insan ruhuna dokunma konusunda ne kadar başarılı olduğunu bilir. Yarasaların Avlusunda da bu yönünü güçlü şekilde hissettiren bir şiir kitabı.
Şiirlerde yalnızlık, kırgınlık, sevgi ve yaşamın yükü sık sık karşımıza çıkıyor. Ancak bunlar karamsar bir dille değil; içten ve düşündüren bir anlatımla sunuluyor. Bazı dizeler insanın zihninde uzun süre yer ediyor.
Bu kitabı okurken en çok hissettiğim şey, anlaşılma duygusuydu. Şair sanki birçok kişinin söyleyemediği duyguları kelimelere dökmüş. Bu nedenle şiirlerle aramda güçlü bir bağ oluştu.
Şiir okumayı sevenler için sakin ama derin bir yolculuk sunan etkileyici bir eser olduğunu düşünüyorum.
