Programda yeniyəm və insanların programı istifadə etmək tərzi mənə biraz qəribə gəldi əlbəttə buna heç cür qarışmamaqla birlikdə kitabları oxuyarkən keçirdiyiniz situasiyalar yada onlardan çıxardığınız dərsi dinləmək daha xoş olardı. Mən bu kitabı bizim kiçik film klubumuzda film ilə paralel oxumuşdum. Machbetin güc arzusu və insanın tale yoxsa seçim ikiləmi mənə görə kitabı Sheakespearenin oxuduğum ən yaxşı kitabı edir. Kitab eyni zamanda yazıçının olduğu 1- ci James dövrünün də bir aynasıdır və tarixin birbaşa şahididir.
Balaca vaxtı romeo və juliet cütlüyü mənə çox romantik və cute səslənirdi. Və xüsusən Julliet adına simpatiyam var idi. Uşaqlığımdakı təsəvürüm yaxşı bir son idi amma bəzən pis sonlarda həyatda qaçınılmaz olur.
“Bu qədər güclü, coşqun hisslər, adətən eyni dərəcədə sərt sonlarla bitir.”
Euripides /Orestes
Euripides /Orestes
Aiskhylos Antik Yunan trajedisinin babası olarak bilinir. Bahsettiğiniz "Orestes" konusu, onun tiyatro tarihinin en büyük şaheserlerinden biri kabul edilen "Oresteia" üçlemesini (trilogogy) ifade eder.
Bu üçleme; Agamemnon, Adak Sunucuları (Choephori) ve Eumenidler (Eumenides) adlı üç oyundan oluşur.
İşte bu devasa mitolojik ve hukuki trajedinin devamına Euripides daha modern ve psikolojik bir yaklaşım getirmiştir. oyunu, adeta antik bir trajedi olmaktan çıkarıp modern bir psikolojik gerilim ve politik hiciv halini alır.
Euripides, hikayeyi Aykilos’un bıraktığı yerden —yani Orestes’in annesi Klytaimnestra’yı öldürmesinden tam 6 gün sonrasından— başlatır.
Orestes, babası Agamemnon’un annesi Clytemnestra ve sevgilisi Aegisthus tarafından öldürülmesinin intikamını almak için annesini öldürür. Ancak oyun, bu cinayetten sonraki günlerde geçer.
Apollo, Orestes’e babası Agamemnon’un intikamını almasını emreder.
Orestes, gereğini yapar , annesini öldürdüğü için vicdan azabı çekmekte ve Erinysler (intikam tanrıçaları) tarafından takip edildiğine inanmaktadır , Halk meclisi onu ölüm cezasına çarptırmak ister. Kız kardeşi Electra ve sadık dostu Pylades ona destek olur. Halk orestes ve Electrayı dışlar lanetler toplumsal linçe uğratır
Çaresiz kalan Orestes ve Pylades, Menelaos’tan yardım isterler; fakat bekledikleri desteği göremezler. Bunun üzerine daha radikal bir plan yaparlar: Menelaos’un kızı Hermione’yi rehin alırlar ve Helen’i ( Truva savaşının nedeni , aynı zamanda orestes ve Electranın teyzesidir) öldürmeye kalkışırlar.
Acaba başarır mı ? :)
Apollon orestese intikam almasını söyler
Kehanet tanrısı olarak, eğer bu görevi yerine getirmezse ağır cezalar göreceğini söyler. Bu nedenle Orestes bir ikilem içinde kalır:
* Bir yandan babasının
Romeo ve Juliet , Hamlet veya Macbeth kadar güzel olmasa da çıtır çerez klasik bi shakespeare tiyatrosu . Doğaüstü güçlerin aşıklara karışması üzerine bir trajedi .
Birinde vazgeçtim dünyadan tek ölüm paklar beni diyor.
Diğerinde
Bıktım artık dünyadan,bari ölüp kurtulsam.
Can Yücel daha güzel çevirmiş sanki bilemedim.
Bir insan neden kendisini en çok seven kişiyi yok eder?
Kıskançlık ve şüphe insanın içine bir kere girdi mi kemirir durur. Ne yapsa kurtulamaz ondan. Ve nihayet kendi sonunu getirir. Zavallı Othello da aynısını yaşıyor. Aslında hikayede en çok üzüldüğüm karakter Desdemona. Saf ve masum aşkının kurbanı oluyor. Shakespeare bu tragedyada, kıskançlığın insanı nasıl çürüttüğünü, akıl ve mantıktan nasıl uzaklaştırdığını anlatıyor. Ve diyor ki üstad: En akıllı insan bile şüphe tohumuna su verirse kendi sonunu yazar. Üstelik Othello'da, kıskançlık, sadece kişisel değil, ırk ve statü korkusuyla beslenen toplumsal bir silah. Örneğin İago'nun, Venedik'li olmayan bir generalin (Othello'nun) Venedik'te çok gözde olmasını ve Venedik'in en güzel kızlarından biriyle evli olmasını hazmedemediği gibi, Othello da, İago'nun manipülasyonlarına kanarak bir Venedik'li olmadığı için yani "öteki" olduğu için karısının kendisini bir başka Venedik'li olan Cassio ile aldattığını düşünür. Othello dışarıdan gelen bir kahraman, Cassio ise Venedik'in yerlisi, Hristiyan, Avrupalı. İşte İago tam da bu yerli-yabancı gerilimini kullanır şeytani tuzağında ve başarılı olur. Ama kendisi de amacına ulaşamaz. Üstelik bu kirli planında aracı olarak kullandığı bir adamı ve karısını da öldürür.
Yani hikâyede neredeyse herkes kaybediyor aslında. Benim için en vurucu sahne ise Othello'nun son sahnesi. Son nefesinde bile hem Venedik'in generalini hem de dışlanmış "öteki"yi oynar. "Nasılsam öyle söz edin benden" derken, toplumun ona biçtiği kıskanç zenci ya da İago'nun kuklası rolünü reddeder.
Son olarak, uzun süre etkisinden çıkamayacağım ve okurken yüreğimin cız ettiği şu sözlerle bitiriyor Othello, "Öpmüştüm seni öldürmeden önce, öyle olacak yine. Öldürüyorum kendimi, can vermek için öpüşünde".
