Şəms Süleymanlı
@shemsizm
İnsanlar ne garip. Hiç bilinmeyen bir şey için başka bir bilinmeyene tapıyor.
QA engineer
Chemical engineer
Bakü
Azerbaycan, 3 Mayıs
65 okur puanı
Ekim 2020 tarihinde katıldı
Babam, Ev ve Yumurta Kabukları”: Geçmişle Sessiz Bir Hesaplaşma
Dokuz yaşımda babamı kaybetmem mi, yoksa onun bana aldığı o küçük yumurtaya dair hatıra mı beni bu kitaba çekti — tam olarak bilmiyorum. Ancak Fatma Nur Kaptanoğlu’nun ilk romanı, beklediğimden çok daha derin ve sarsıcı bir etki bıraktı.
Kitap farklı hayatları anlatıyor gibi görünse de, aslında ortak duyguların izini sürüyor: değersizleştirilme, dışlanma ve ayrımcılık. Bu duygular, beni ister istemez geçmişin tozlu sayfalarına götürdü.
Romanın merkezinde, her şeyi geride bıraktığını düşünen Bilge’nin yıllar sonra doğup büyüdüğü eve geri dönüşü var. Ev dediğimiz şey yalnızca dört duvar değildir; çocukluğun her ayrıntısını yeniden hatırlamak, değişmeyen şeylerle yüzleşmek ve geçmişin bugünü nasıl derinden etkileyebileceğini fark etmektir.
Cinsel yönelimi nedeniyle ailesi tarafından dışlanan Bilge, yıllar sonra geri döndüğünde özellikle babasıyla olmak üzere annesiyle de sessiz ama ağır bir hesaplaşma yaşıyor.
Okur yorumlarında da sıkça vurgulandığı gibi, eser hüzünlü, duygusal ve düşündürücü bir atmosfere sahip. Farklı hayatların aynı acılarda ve değersizlik hissinde birleşmesi, Bilge’nin hikâyesini kişisel bir deneyime dönüştürüyor.
Sessiz çığlıkların ve yıllarca bastırılmış duyguların görünür hâle geldiği bu roman, geçmişten tamamen kopmanın aslında ne kadar zor olduğunu bir kez daha hatırlatıyor.
Bu əsər Orwell üçün çox şəxsi hesab olunur. O çox sarkastik imiş – “poser artistləri” məhv edir. Əvvəllər Orwell-i sosial baxımdan asosial, siyasi və “Böyük Qardaş” haqda yazan bir nerd kimi təsəvvür edirdim. Amma bu əsərdən sonra onu başqa gözlə görməyə başladım. Orwell müharibələrin yazı və sənətə təsirini göstərir, siyasət barədə danışarkən darıxdırıcı və təbliğatçı olmur, əksinə, bütün şəkli göstərir. O, siyasət və ədəbiyyatı belə gözəl birləşdirən nadir yazıçılardandır
Namuslular kıt kanaat geçinirken, namussuzların karnı tok, sırtı pektir.
Putin mükafatını qazanan Çexovun “Altıncı Koğuş” kitabını keçən ildən oxumaq istəyirdim. Bu günə qismət imiş.
Əsər özünü tək hiss edən bir həkimlə ali təhsilli bir “dəlinin” fəlsəfi söhbətləri üzərində qurulub. Dialoqlar namusun, insanlığın və vicdanın yoxluğunu vurğulayır, acı reallıqları gün üzünə çıxarır.
Məni ən çox təsirləndirən məqam isə həkimlə “dəlinin” söhbətindəki incə nüans oldu. Gromov soruşur: “Mən niyə buradayam, başqaları isə azadlıqda gəzir?” Həkim cavab verir ki, bu bir şans məsələsidir: xəstəxanalar dolmaq üçündür, sən olmasan, yerinə başqası olacaq.
Burada məsələ yalnız xəstəxana və ya azadlıqdan məhrum “dəlilər” deyil. Əsl mövzu, bu gün yaşadığımız cəmiyyətdə bəzilərinin azad, bəzilərinin isə məhrum olduğu həyatın ədalətsizliyidir. Bəziləri heç bir əziyyət çəkmədən fərqli mövqedə olur, digərləri isə bütün zəhmətinə baxmayaraq yerində qalır.
Əslində dialoq yalnız iki insanın söhbəti deyil, iki fərqli dünyagörüşünün kəsişməsidir: qəbul etmə və üsyan. Bəlkə də dəlilik haqsızlığa öyrəşmək, səs çıxarmamaq və hamı kimi başını çevirib getməkdir.
Dün Barış Özcan’ın renklerle ilgili videosunu izledim.
Ardından bu kitabı okuyup bitirdim; ikisini birbirine bağladım ve düşüncelerimi netleştirdim.
Dünya giderek griye bürünüyor.
Her şey beyaz, siyah ve gri tonlarına sıkışıyor.
Renkli bir dünya ise yavaş yavaş yok oluyor.
Böyle bir dönemde, Basim’in havanın bile renkli olabileceğini hayal etmesi beni derinden etkiledi.
Oysa hayatın kendisi renklerden ibaret — duygularımız da dahil.
Zaten her şeyi gözle görmek mümkün değil; bazen en önemli olan şeyler hislerle anlaşılır.
Açıkçası bu, okuduğum ilk Arap romanıydı.
Okuması akıcıydı, ancak daha derin işlenebilirdi.
Kitabın adı, bence vaat ettiği etkiyi tam olarak karşılamıyor.
Basim, kör doğmuş bir çocuktu.
Ama buna rağmen umudunu kaybetmeyen, dünyayı kendi özgün algısıyla keşfeden bir karakterdi.
Kitapta en çok etkilendiğim bölüm ise, dinleri farklı olmasına rağmen çocuklar arasında düşmanlık değil dostluk kurmayı başaran bir öğretmenin varlığı oldu.
Bana kalırsa Basim’in duyguları renkler aracılığıyla daha güçlü bir şekilde ifade edilseydi, kitap çok daha etkileyici olabilirdi.
Bu nedenle eserin önce Arap Edebiyatı Ödülü alıp ardından bu ödülün geri çekilmesini, şahsen yerinde bir karar olarak görüyorum.
Bu balaca kitab insana düşündüyündən qat-qat çox şey öyrədir. Mən əvvəlcə onun filminə — O dünyadan salam — baxmışdım, indi isə kitabını oxuyanda hər sətrin necə dərin mənaya sahib olduğunu bir daha hiss etdim. Kefli İsgəndərin dayanmadan içməsi təsadüfi deyil; o, ətrafında baş verənləri, savadsızlığı və cahilliyi o qədər aydın görür ki, ayıq qalmaq onun üçün demək olar ki, mümkün deyil. Cəlil Məmmədquluzadə bu əsərdə toplumun korluğunu, nadanlığını inanılmaz ustalıqla göstərir. Elə buna görə də bu kitab mütləq oxunmalıdır. 
Ölülər 
Celil Memmedguluzade
