Dünya da geçerli olan bir şey vardır ki; sen istediğin kadar çalışıp, çabalamana rağmen, işinin ehli olmayan birisi rüşvetle veya bir şekilde senin yıllarca ulaşamadığın yere, bir anda damdan düşer gibi gelmesi gerçeğidir. İş bilmez çocuklar bile bir anda ortaya çıkabilir. Yükselecek olan kişinin kim olduğu hiç önemli değildir. Bu bir burun olsa bile. Vali yardımcısı gibi devlet yönetiminde söz sahibi olması adamına bağlıdır. Önemli olan nitelik değil torpilin ya da arkasındaki büyük devlet yetkilisinin makamının gücüdür.
19. yüzyılın Rusya bürokrasi ve devlet memurluğu sisteminin eleştirisi olsa da, bu burunlardan her gün bir tanesiyle karşılaştığıma eminim. 21. yüzyıl olsa da değişen bir şey yok. Özellikle gelişmemiş, otokrasi ile yönetilen; demokrasi gücünü oyuncak olarak kullanan ülkelerin durumu buna örnektir. Devlet yönetiminde işinin ehli değil de adam kayırma ile niteliksiz kişilere verilmesini temsil eden “burun” gibi olmayın.
İnsanlara göre normal yaşamaya başlayıncaya kadar ve bu zamana kadar belki de deli olmasına rağmen huzurlu, neşeli, çalışkan, mutlu bir adamın dahilikle delilik arasındaki kısa çizgisinin anlatıldığı, bana göre ise yetenekli bir dahinin insanlığa verdiği rahatsızlığın anlatıldığı bir eser.
İronik bir şekilde tedavi edildikten sonra aramıza dönen biri, artık bizim gibi hastalandığı “sıradanlık hastalığına” yakalandığını görmekteyiz. Artık halüsinasyon görmeden, bizim gibi artık keşişle konuşmadan yaşamak zorunda. Oyda ki O’nunla konuşurken egosunu değil, tam anlamıyla ruhunun tümünü dinlendirmekte, gururlandırmakta, kendisini daha normal hissetmekte.
İşte eser de normal olanlara göre!! normal olmayanın hayatındaki bir kusurunu düzeltmenin, sıradan bir insan!! olarak yaşamaya döndürmenin sonucunda yaşananların anlatımıdır. Onlara göre deliliğin tedavisidir.
Oysa ki; hayatımızı, çevremizi saran bu riyakarlık, ikiyüzlülüğün, sahtekarlığın içinde delilikten daha sahici başka bir şey olabilir mi?
Aslında deli denen kimseler kim? Bu çürümüş toplum da uyum içinde yaşayanlar mı normal? Ya da onlar mı gerçek deli? Biz miyiz deli olan?