Çeçenistan mücadelesini dünyaya duyurmak ve Rusya’nın bağımsızlığı tanıması arzusuyla yedi arkadaşıyla, yarım saatte düşünülen bir plan yaparak, 178 yolcuya sahip bir Rus uçağını kaçırarak, Ankara Esenboğa Havalimanı’na indiren, bu tarihe kadar adı duyulmayan Çeçen savaşçı Şamil Basayev, ismini, kendisinden çok önce Kuzey Kafkasya’da yıllar boyu bağımsızlık mücadelesi için savaşmış Şeyh Şamil’den almıştır.
Savaş parolasını “Yaşasın bir daha ölmemek üzere dirilmek!” olarak belirlemiş, ömrünü de hak bildiği davası üzerine yaşamış komutan: Şamil Salmanoviç Basayev…
14 Ocak 1965 Çeçenistan’ın Vedeno köyünde dünyaya gelmiştir. İsmini, kendisinden çok önce Kuzey Kafkasya’da yıllar boyu bağımsızlık mücadelesi için savaşmış Şeyh Şamil’den almıştır.
Ailesi 6 Kasım 1917’deki Rus İhtilali’nden sonra Çeçenistan’dan Kazakistan’a sürülmüş ancak 1957’de Nikita Kruçev’in Sovyetler Birliği başkanlığı döneminde çıkan afla yurtlarına geri dönebilmiştir. Beş kardeşin ikincisidir. Kardeşlerinin isimleri sırasıyla, Halima, Zinida, Shirvani ve İslâm’dır.
İlköğretim ve lise eğitimini Vedeno’da tamamlamış, üniversite eğitimine Moskova Devlet Arazi Kullanım Planlaması Üniversitesinde mühendislik alanında devam etmiş ve 1987 yılında mezun olmuştur. Bir süre İstanbul’da da eğitim gören Şamil Basayev, daha sonra ticaretle uğraşmış ve futbolla ilgilenmiştir.
Üniversite yıllarında devrimci kişiliği ile ön plana çıkmış, demeçlerinden birinde, odasında Che Guevera’nın posterinin asılı olduğunu dile getirmiştir. Hatta Basayev, 1991’deki iktidar değişiminde tercihini Boris Yeltsin’den yana kullanmıştır. Moskova’da siyasî karışıklıklarının yoğunlaştığı dönemde, gördüğü bir rüya üzerine tekrar Çeçenistan’a dönüş yapmış, Rus ordusundan istifa edip Çeçenistan’ın bağımsızlığını ilan eden Cahar Dudayev’e