Bu kitabın incelemesi olarak Bektaşi tekkelerini ve Buradaki yozlaşmayı anlatmak istedim ki diğer çeşitli dergah tekkelerdeki bozulmalar buna mukayese edilsin.
Bektaşilik
Bektâşî deyince iki dürlü insan anlaşılır: Birincisi, hakîkî, doğru Bektâşî olup, hâcı Bektâş-ı Velî hazretlerinin gösterdiği hak yolunda giden temiz müslimânlardır.
Bektâşîlerin ikincisi, sahte, yalancı Bektâşîlerdir. Bunlar, bozuk yolda olan hurûfîlerdir. Eskiden Bektâşî denilen kimselerin çoğu bunlardı. Zemânla azaldılar, yok oldular. Şimdi Türkiyede sahte, bozuk bektâşî yokdur. Sahte bektâşîler, müslimânlar arasında râhat yaşamak ve inançlarını saklayarak, gençleri aldatabilmek için, bu kıymetli ismi maske olarak kullanmışlardı. Böyle, çeşidli kıymetli ismler altında saklanan dinsizler az değildir. Bu inancın kökenini Moğol istilasından kaçarak Anadolu'ya gelen ve Bektaşi tekkelerine sığınan Hurufiler oluşturur. Meselâ, (Melâmî) ismi böyledir. Hiç ibâdet yapmayan, her çeşid günâhı, kötülüğü işliyen, islâmiyyete uymayan sapıklar, kendilerine melâmî dediler. Hâlbuki melâmî, beş vakt nemâz gibi farzları câmi’de kılıp, harâmlardan kaçınan, nâfile ve sünnetleri evinde gizli kılıp, şöhretden sakınan temiz kimse demekdir. Tokadlı İshak efendi (Kâşif-ül-esrâr) kitâbında diyor ki:
Müslimânları aldatmak için kendilerine kıymetli bir ism takan yalancılardan biri de, Bektâşî tarîkati adı altında toplanan hurûfîlerdi. Hurûfîlik, bir mezheb değildir. Bir tarîkatdir. Bu bozuk tarîkatde bulunanlar, önceleri iç yüzlerini saklıyorlardı. [1288] hicrî yılında, maskelerini kaldırmağa başladılar. (Câvidân) adındaki gizli kitâblarını ortaya çıkardılar. Bu kitâbları altı formadır. Bir formasını hurûfîliğin kurucusu olan Fadlullah bin Ebî Muhammed Tebrîzî, fârisî dili ile yazmış, beş formasını da, bunun talebesinden
Modernist akımın etkisini hissettiren dokunuş ve ruhsal betimlemeler ile "Oğuz Atayımsı" başlayıp, tarihsel ve heyecan dolu olaylar silsilesi ile "İskender Palamsı" devam eden bir roman... Asi ve zeki bir ilimkar olan Gülbadem, ağırbaşlı, mağrur ve babacan ustası Sunullah Efendi ve ukala olduğu kadar bilge, delikanlı, dost canlısı papağanı Zencefil... Osmanlı Türk musikisinden isyan hazırlıklarına, İstanbul'un semtlerinin karış karış betimlenmesinden Ruhhane'sine varıncaya dek derin bir kültürel tablo ve rengarenk, sevdiğimiz bir dostumuzmuş gibi hissettiren kişilikler çıkıyor karşımıza. Özellikle kitapta bahsi geçen Uşşak makamının müptelası oldum diyebilirim, öyle ki romanı bitirmeme rağmen hala kulaklarımda çalmaya devam ediyor.
Romanın sizlerin de dimağında, yüreğinde hem tatlı hem de hüzünlü bir etki bırakacağı düşüncesindeyim.
Keyifli okumalar dilerim.
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Gül-ü Bülbül
Aşk mıdır ki bî vefa güller elinden geceler
İnletip bülbülleri ta subh-u güya eyleyen
Neredeyse 2 buçuk haftada sindire sindire okuduğum bu kitap, Kara Fazlî’nin 2450 beyitlik Gül-ü Bülbül’ünün Türkçeleştirilmiş halidir. Kanuni Sultan Süleyman’ın oğlu Şehzade Mustafa’ya ithaf edilmiş olup, ithaf edilen kişiden de anlaşılacağı üzere Divan edebiyatının zirveye ulaştığı 16.yüzyıl harikalarındandır. Zaten Anadolu sahasında yazılan en iyi Gül-ü Bülbül mesnevisi seçilmiştir. Bana göre Kara Fazlî bu mesnevide alegoriyi arşa çıkarmıştır, hikayedeki tüm karakterler çiçek, mevsim, yıldız isimleri olup neredeyse tüm divan edebiyatı mazmunlarına yer vermiştir.
Gül-ü Bülbül, Fars edebiyatında da ilk Feridüddin Attar’ın Bülbülname’si ile başlamıştır. Asırlardır hiç önemini kaybetmeden günümüze gelmiş bu mazmun, tasavvufta da musikide de sıklıkla kullanılmıştır. (Bunu düşünürken bile kafamda Münip Utandı’nın “bülbül sesi var şarkıların nağmelerinde” sesi yankılanıyor..) Gül ile Bülbül’ün aşkını anlatan sayısız musiki eseri vardır; şiir, musiki, resim gibi birçok sanat dalının müşterek kahramanıdır.
Benim aşkım da apansız bir yağmurun altında,
“Bir kızıl goncaya benzer dudağın
Açılan tek gülüsün sen bu bağın.”
nağmeleriyle başladı. Bu sebeple Gül ile Bülbül hikayesine hep derin manalar, kara sevdalar yüklemişimdir..
Herkesin bildiği üzere gül, uğruna canlar verilen, her aşığına cefâ çektiren, güzelliği dillere destan sultandır. Herkesi mest eden, âleme nâm salan, şairin “ Bin yıl ömrüm olsa, kıyamet kopana dek her sözümde bin vasfını anlatsam onun bir kılını bile anlatmış olamam.” diye tasvir ettiği sevgilidir. Nazlıdır, edalıdır..
Bülbül ise hakiki aşıktır, sabrın vücut bulmuş halidir. Bir gül uğruna bağrı yanık halde inleyip duran, kalbi kırık, nefesi aşk kokan meftûndur.
Ahmed Gazzâli və Sevânihu’l-UşşâkAşk ve Şiir
Ahmed Gazzâli, şöhrəti bütün dünyaya yayılan qardaşı Muhammed Gazzâli'dən fərqli olaraq yalnız əlaqəliləri tərəfindən tanınmaqdadır. (Allah hər ikisindən də razı olsun) Doğum tarixi qardaşınınkının əksinə bilinməsə də, ondan 15 il sonra (1126) öldüyü bilinməktədir. Sevânih, Ahmed Gazzâlî'nin Farsça əsərlərindən ən uzunu və ən önəmlisidir.
Ahmed Gazzâli'nin tasavvuf anlayışı digər sufilərdən fərqli olduğu üçün, kitabdan vəziyyətinə görə hər insan fərqli nəticələr çıxara bilər, lakin mənim şəxsi fikrim, bu duyğulara agah olmayan biri mənəvi anlamda özü üçün kitabdan elədə bir şey qopara bilməz. "Aşiqlərin Halları" mövzusu ətrafında 'əzbər pozan' fikirləri olduğu və kitabın hər sətrində bunu oxuyucuya şeir və cümlələr vasitəsi ilə çatdırdığını görürük.
Hilmi Yavuz'un "bu şiire ancak ayağa kalkılır" dediyi Ahmed Gazzâli sətirləri:
Senin gönlün meshur ve musahhardır, mazursun.
Sen gamın ne olduğunu hiç bilmedin, mazursun.
Ben sensiz bin gece kan yuttum,
Sen bir gece sensiz kalmadın, mazursun.
Bu şeirdə 'mazursun' ifadəsi ("Eşqin dərdini, qəmini bilmədiyin üçün qayğısız olmaqda günahkar deyilsən") Bu, "üzrlü səbəbiniz var, bu qüsur nəzərə alınmır" mənasındadır.
Son olaraq sətirlərimi İmam-ı Gazzâli'nin qardaşı haqqında dediyi sözlərlə bitirmək istəyirəm:
"Biz axtardıq, O tapdı."
"Delitay" Şiir Kitabı Üzerine Derkenar
"Delitay" şiir kitabı, Şubat 2020'de Merhum Osman Baş'ın, Lirik Yayıncılık etiketiyle okurlarıyla buluşturduğu son kitabıdır. 21 Aralık 2020'de korona virüs döneminde aramızdan ayrılan, Öğretmen ve Milli Eğitim Müfettişi de olan ağabeyimizin öncesinde üç şiir ve üç deneme kitabı bulunmaktadır. 1959 doğumlu, Tokat Erbaalı şairimiz on bir yaşından beri şiir yazmaktadır. Doksan üç şiirin yer aldığı “Delitay” kitabı, yüz on iki sayfa hacmindedir. Kitap, yediden yetmişe tüm delitay yüreklilere atfedilmiştir. Ayrıca Hayrettin İvgin ve Erol Barın, kitaba çok güzel birer sunum yazısı yazmışlardır.
İlk şiirin "Türk Olmak" şiiriyle başlamış olması okura, kitapla ilgili dibace bir fikir vermektedir. Şiir şu şekildedir. "Kalbimi serinleten, dalgalarla sahilde/ Yükseldikçe köpürüyor, ben ıslanıyorum/ Akdeniz, iç deniz yüreğim halen seferde/ Fırtınalar kopsa da yine Türk'üm diyorum" (sayfa 12) Bu girizgâh şiirinden ve kitap ismi olan "delitay"dan anlaşıldığı üzere şiirlerin özünde Türklük var diyebiliriz. Cengiz Aytmatov'un dediği gibi "Ah Altaylar, Tanrı Dağları, Ötüken, Buhara, Semerkand... Öz vatanını, öz milletini kim sevmez!" Şairin deyişine göre ise, "Bir ölür, bin doğar bizde Kürşadlar/ Hatun olup dik durur Asenalar" (sayfa 88) demektedir. "Yiğit güne şafak vakti başlarken/ Gönül gurbet bilmez aşkı yaşarken/ Sevgim sular gibi aşkla çağlarken/ Aral akar, Yesi söyler dilinde" (sayfa 28) Başka bir şiirinde, "Tanrı dağlarında yanan ateşle/ Yesi'den dünyaya bakar gibisin/ Maziden atiye doğan güneşle/ Kalplere üç hilal takar gibisin" (sayfa 90)
Kitap da yer alan şiirler hem hece hem de serbest tarzda yazılmış şiirlerden oluşmaktadır. Şairin bestelenmiş yirmi şiirine de yer verilmiş bu kitap da. Şiirler hicaz, nihavent, uşşak, karcığar,
İçimize bir "Od" attın İskender Pala...·369 syf.·Edebiyat
9/10
2021 40. kitabı
Ne diyeyim... Denecek tek şey var: Çok güzel. Okunmaya, zaman harcamaya değer. Kitap hakkında bir şey anlatmak istemiyorum. Okuyunca kendi duygularınıza göre şekillenen bir kitap.
Yunus Emre'nin dörtlüklerinin geçtiği bölümlerde, şiir gibi konuştuğu sayfalarda kitabı bırakıp ilahilerini, türkülerini dinlemeye gittim. İnteraktif bir okuma oldu benim için. Kitapta geçen, Yunus Emre'nin efsane ilahileri ve türkülerini sizinle paylaşmak istiyorum. Herkese iyi okumalar:
Enstrümantal olanlar:
Ney Taksim 1 (youtu.be/0uhkeUKflwc)
Ben Yürürüm Yane Yane (youtu.be/UJ_WsUJdqvw)
Gel Gör Beni (youtu.be/erYSQA2mokI)
Sordum Sarı Çiçeğe (youtu.be/2oH6X2o1KgU)
Sevdim Seni Mabuduma (youtu.be/25mDC0WSpEo)
Severim Ben Seni (youtu.be/Gfx-WAxZaTI)
Uyan (youtu.be/ud9SbUVYq2w) 3. Murat'a ait ama olsun :D
Sözlü olanlar:
Şeyhimin İlleri (youtu.be/fTPNgCWnD_c)
Hak Bir Gönül Verdi Bana (Uşşak) (youtu.be/F5KNLc9xVC8)
Bana Seni Gerek Seni (youtu.be/eqrp-akpYX0)
Arayı Arayı Bulsam İzini (youtu.be/GCKITLEAbQI)
Ne Zaman Anarsam Seni (youtu.be/H2Grb8iV-xM)
Yürük Değirmenler Gibi (youtu.be/o3xNTM9xHpE)
Sordum Sarı Çiçeğe (youtu.be/z-UTXNRk6Ow)
Dertli Ne Ağlayıp Gezersin Burada - Yaşar Özel (youtu.be/1axKqwi9GTo)
Dertli Ne Ağlayıp Gezersin Burada - Nesrin Ersipahi (youtu.be/TFacEQHhTDQ)