Bir tekerleğin simetrik telleri arasında sıkışıp kalmış, kendi ekseninden dışarı adım atamayan vasat bir hayat... Kendi yolunu çizmek yerine, hep başkalarının hayatına özenen ve ancak bir başkasının itmesiyle hareket edebilen bir ömür. Oysa kendi tekerleğinin kadranı en fazla 40 km hızı gösterirken, gözünü diktiği o yabancı hayatlar 180 km hızla akıp gidiyor. Başkasının rüzgarıyla hızlanamazsın; kendi sınırlarını kabullenmedikçe, bu yarışta sadece tekerleğin telleri arasında ezilirsin.
Güçlü beyinler fikirleri tartışır, vasat beyinler olayları tartışır, zayıf beyinler insanları.
İlkokul çocuğuna anket ödevi ve biraz da sistemin gerçekleriDuygu ve Düşünce
Bugün bizimkiler dışarıya dağılırken ilkokula giden kuzenim kapıyı çalmış "Merhaba, benim ödevim var. Anket yapmam lazım, bir şeyler yapacağım. O yüzden buradan -listeyi gösteriyor- en sevdiğin yemeği seçer misin?" dedi. Listeye bakarken "Nasıl bir şey yapacaksın, yoksa seçtiğimi mii?" deyip onunla uğraşırken "Öyle değil, sadece çoğunluğu bulmak için." dediğinde güldüm. "Hmm, şimdi burada patates var kızartma mı yoksa haşlama mı ya da sarma etli mi yoksa zeytinyağlı mı?" diye biraz sıkıştırıp tepkisine bakarken "Kızartma da haşlama da patates, onların da ikisi sarma. O yüzden isteğine göre seçebilirsin." deyip rolümü çalarken "Ben tost diyorum. İçinde malzemesini bilmediğim için önüme ne geleceği belli değil ama neredeyse her çeşidini severim." deyip birlikte gülerken "Seçim yaparsan açık ve net olsun tamam mı, değilse seçme. Ben sen sordun diye seçtim birini. Yoksa o kadar yüzeyde kalmış bir şeyi seçmem." deyip ona tatlı bir bakış atarken "Haklısın, onlar öğrencilere öğretecek kadar bile bilmiyor. Nasıl kitap çıkarıyorlarsa?" demişti.
Her çocuk gibi o da ödev yapmaktan fırsat bulunca yakınıp bir şekilde laf sokacak. Çünkü arada benle takılıyor: Önüne eğitim diye konulanı da sorgulayacak. Artısını ve eksisini ölçecek. Nasıl bir sistem içinde olduğunu anlayacak vs.
Onlar ilkokul için yüzeyde tutup alıştırma yapıyor ama kim her çocuğun aklının gittiği sınıfa uygun olduğunun garantisini verebilir? Ve sana getirdiğine tabi ki bir şeyler katıp sonraki seviyelere hazırlamalısın. Armut piş ağzıma düş yok: O armut hangi toprakta yetişmişti, şekli nasıldı, rengi nasıldı, tadı, dokusu, kokusu, sana gelene kadar hangi yollardan geçti, nasıl gübrelendi, nasıl ilaçlandı vs.
"Doğru" ona, algı olarak değil, gerçek ve değişmez olarak işlenmeli ki kuzu kürkü giymiş kurtlara kanmasın:
"Vasat insan sıradan olduğu için değil, sıradanlığını erdem zannettiği için tehlikelidir. Adeta boş bir sayfadır; şahsiyet inşa etmenin zorluğundan kaçarak bir ideolojiye, inanca veya lidere eklemlenir ve kalabalığa karışmanın kolaylığını seçer. Kendi karakteri olmadığı için sadece öfkeyle var olan bu kişi, kendini geliştirenleri kibirli, sorgulayanları sorunlu, farklı düşünenleri ise tehdit olarak görür. Çünkü başkalarının her yükselişi, ona kendi durağanlığını hatırlatır. Gelişmek yerine çekiştirmeyi, üretmek yerine başkalarının emeğini değersizleştirmeyi seçen ve bu eklemlenme ile fanatizmin çukuruna itilen vasat insan, ötekisiz yaşayamaz. Karakter sahibi insan kendini kendi değerleriyle tanımlarken; vasat insan daima bir başkasını düşmanlaştırarak varlığını kanıtlamaya ve kimlik kazanmaya çalışır."
Şimdi, tüm dürüst insanlar çıldırmış durumda. Yalnızca, vasat ve yeteneksizler yaşamdan keyif alıyor.
Dostoyevski
Üstte yeralan resimdeki; yapay entellik gürültüsünün, içi boş iddiaların ve amip gibi çoğalan sığ kitlelerin yarattığı zihinsel kirlilikten uzaklaşarak; bilginin, tefekkürün ve sakin bir duruşun asaletine sığınmayı simgeleyen, modern ve minimalist bu kompozisyon ile mevzuya girelim istedik...
"Kuluçkadaki karga yumurtasından bülbül bekleyenler", sadece saf bir cehaletin değil, aynı zamanda korkunç bir "beklenti arsızlığının" da pençesindedirler. Doğanın, mantığın ve liyakatin yasalarına kafa tutarak, ekmedikleri tarladan gül devşirmeye çalışırlar.
Biz buna cehaletin yeni modası: "Alıntı" entelektüelliği diyelim...
...Hele bir de ordan şurdan alıntılar üzerinden üç beş kelâm eveleyip geveleyince, bu güruh entel takılmaya başlamaz mı? Sanırsınız ki kütüphane yutmuşlar, sanırsınız ki Doğu’nun ve Batı’nın tüm felsefesi onların o sığ zihninden süzülüp gelmiş.
Sosyal medya çağının getirdiği en büyük baş belası da bu değil mi zaten...
Derinlik yok, ama aforizma çok.
Fikir yok, ama taklit muazzam.
Emek yok, ama "ben bildim" kibri tavan.
Kitabın kapağını açmadan, bir fikrin çilesini çekmeden, sağdan soldan kırptıkları iki cümleyle başımıza "kanaat önderi" kesilirler. Bilmezler ki, başkasının hırkasıyla ısınmaya çalışan, ilk rüzgârda ayazda kalır.
Vasat mümbit olunca "Amip gibi çoğalmışlar" desek yanlış olmaz hani...Amip, bölünerek çoğalırken ne bir derinlik kazanır ne de yeni bir form üretir; sadece mevcuttaki o tek hücreli, ilkel yapıyı kopyalar. Bugün etrafımızı saran bu kitle de tam olarak budur: "Fikir üretemeyen, sadece cehaleti ve kibri kopyalayıp çoğaltan bir güruh." ile karşı karşıyayız maatteessüf.
Eskiler ne güzel söylemiş, buyrunuz, Ziyâ Paşa'nın meşhur "Terkîb-i Bendi";
"Bed-asla necâbet mi verir hiç üniforma?
Zer-dûz palan vursan eşek yine