Vasko Kotan
@vaskotan
Instagram: vaskotan
Şu anda okuduğu kitap
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Garajımdaki EjderBilimsel Düşünce
GARAJIMDAKI EJDER
"Garajımda ateş soluyan bir ejder yaşıyor."
Diyelim ki (ruhbilimci Richard Franklin'in grup terapisi yaklaşımını benimseyerek) size ciddi olarak böyle bir önerme sunuyorum. Kuşkusuz, dediğimin doğruluğunu kontrol etmek isteyecek, kendi gözünüzle görmek isteyeceksiniz. Yüzyıllardır ejderlerle ilgili olarak sayısız öykü anlatılmış, ancak gerçek kanıt gören olmamıştır. Canlı bir kanıt görmek için ne iyi bir fırsat!
"Hadi göster öyleyse" diyorsunuz. Ben de sizi garajıma götürüyorum. İçeri baktığınızda gördükleriniz bir merdiven, boş boya kutuları ve üç tekerlekli eski bir bisiklet oluyor. Görünürlerde ejder falan yok.
"Ejder nerede?" diye soruyorsunuz.
"işte tam orada" diye yanıt vererek, ileride bir yeri işaret ediyorum. "Söylemeyi unutmuş olmalıyım, o görünmez bir ejder."
Ejderin ayak izlerini görebilmek için yere un serpmeyi öneriyorsunuz.
"İyi fikir" diyorum, "ama bu ejder havada uçuyor." O halde görünmez alevini saptamak için kızılötesi alıcı kullanmaya kalkıyorsunuz.
"iyi fikir, ama bu görünmez alevin ısısı da yok." Peki öyleyse, siz de sprey boya sıkarak ejderi görünür yaparsınız, "iyi olurdu, ama bu ejderin cismi de yok ki! Boya tutmaz." Bana önerebileceğiniz daha çok yöntem var. Ancak, önerdiğiniz her türlü fiziksel testi, neden işe yaramayacağını açıklayan bir bahane ile savuşturabilirim.
Peki, ısısız alev püsküren, görünmez, cisimsiz, havada uçan bir ejder ile aslında hiç var olmayan bir ejder arasında ne fark var? Savımı çürütmenin, aksini göstermenin bir yolu yoksa, ejderimin var olduğunu söylemenin ne anlamı var? Hipotezimi geçersiz kılma yeterliğinden yoksun olmanız ile doğru olduğunun kanıtlanması arasında çok fark var. Denenemeyen iddialar, çürütülmeye karşı bağışıklığı olan önermeler, bize esin vermek ya da merakımızı uyandırmak
Saf bir akıl garip şeylere inanmaktan büyük haz alır. Bulduğu ne denli garipse, onun için o kadar iyidir, Sade ve anlaşılır şeylere ise yüz vermez; çünkü onlara zaten herkes inanır.
Amerika'nın uzaylılarına karşılık Türkiye'nin cinleri varCinler
Öyküler dilden dile heyecanla dolaşır. Böylece yaratılan yeni gerçeklik, kendi düş ve sanrılarını anlamaya çalışan diğerleri için esin oluşturur ve sonunda halk sanatına, mitolojiye, söylencelere konu olur. Geçici lob sanrılarının içeriği ve uzaylılarca kaçırılma öyküleri arasındaki ilinti, bu tür bir hipotezi destekliyor.
Belki de herkes tanrıların dünyaya indiğini bildiğinde, sanrılarımızın kahramanı tanrılar oluyor; hepimiz iblislerle ilgilendiğimizde dişi ve erkek ifritler; periler popülerleştiğinde periler; ruhlar gündeme girdiğinde ruhlar; eski mitler etkilerini yitirip dünyadışı yaşamdan söz edilmeye başladığında da uzaylılar görür oluyoruz.
Bir şarkı ya da yabancı dile ait bölük pörçük parçalar, görüntüler, tanık olduğumuz olaylar, çocukluğumuzda duyduğumuz kimi öyküler, onlarca yıl sonra, aklımıza nasıl yerleşmiş olduklarnı fark etmesek de en ince ayrıntılarıyla anımsanabilir. MobyDick'teMelville, "Yüksek ateşli hastalıklar sırasında, kör cahil adamların eski dillerde konuştuklari olmuştur" diyor ve sürdürüyor: "Biraz araştırınca, tümüyle unuttukları çocukluklarında, gerçekten bu dillerin konuşulduğunu işitmiş oldukları çıkar ortaya." Günlük yaşamlarımızda, hiç çaba göstermeksizin ve bilincinde olmaksızın kültürel değerlerin oluşumunda rol oynar ve bu değerleri benimseriz.
Motifleri içselleştirmenin benzer bir örneği de şizofrenik "emir sanrıları"dır. Bu tür hastalar, mitolojik ya da buyurgan bir varlığın kendilerine ne yapmaları gerektiği yolunda emirler verdiğine inanırlar. Tanrı, Isa, Şeytan, iblisler, melekler ya da —son zamanlarda ortaya çıkan— uzaylıların isteğiyle, siyasi bir lideri, halk kahramanını öldürmeleri, ingiliz işgalcileri yok etmeleri ya da kendilerini incitmeleri gerektiğine karar verirler. Şizofrenik hasta, yalnızca kendisinin