Bizde nesiller boyunca, İslâm dâvasının nasıl bir yılgınlığa uğratıldığının en güzel timsâli bugün müslüman tüccardır. Bütün müslüman tüccarları buraya toplasanız, sermayeleri milyarları aşar. Fakat bu sermayeler arasında en küçük ittifak yoktur: ve bunlar mallarını, helâl olan mallarını bir hırsızlık malı gibi koruma dâvasındadırlar. Şuursuzdurlar. Halbuki, biliniz; bugün Avrupaî mânâda modern iktisatta, sermaye şuur emrindedir. O kadar ki, bir köpeğin bile sermaye şuuru vardır. Kemiği gömer, zamanında çıkarır...
Evet şuursuzdurlar. Yalnız nefslerine...
Evet hürriyet... (Emil Fage) -meşhur Fransız mütefekkiri- der ki: "Bu hürriyet terânesi nedir?.. Hangi hürriyet kendisine zıt hürriyeti kabul eder; o halde hürriyet değildir!"
Tırnağı en yırtıcı hayvanın pençesinden,
Daha keskin eliyle başını ensesinden,
Ayırıp o genç adam; uzansa yatağına,
Yerleştirse başını iki diz kapağına...
Soruverse: Ben neyim ve bu hâl neyin nesi?
Yetiş, yetiş! Hey sonsuz varlık muhasebesi.