i, komünist manifesto·136 syf.·Sosyoloji
10/10
2025 1. kitabı
“diyalektik, her şeyin geçici olduğunu, ortaya çıktığını ve ortadan kalktığını, sürekli bir dönüşüm içinde bulunduğunu gösterir; hiçbir şeyin sabit, mutlak, kutsal olmadığını, her şeyin eleştiriye açık olduğunu kavratır. bu kavrayış yalnızca teorik değil, aynı zamanda devrimci praksiste de özgürlüğün gerçek temelidir.”
—friedrich engels, doğanın diyalektiği
1848 avrupası; tüm kıtada devrimci rüzgârların estiği, sınıf çelişkilerinin keskinleştiği ve tarih sahnesine insanlığın en görünmez ama dönüştürücü öznesinin -proletaryanın- adım attığı dönemin adıdır. kıtanın dört bir yanında ayaklanmaların, halk hareketlerinin, sınıf isyanlarının kıyısında durulduğu bu tarihsel eşikte; eskiyle yeninin, geçmişle geleceğin, baskıyla özgürlük arayışının iç içe geçtiği, sarsıcı bir geçiş atmosferi hüküm sürmektedir. işte bu çalkantılı çağda, tüm bu çatışmaların içinden doğan bir heyula dolaşmaktadır avrupa’da; komünizm heyulası. bu heyula, yalnızca egemen sınıfların kâbusu değildir; aynı zamanda işçilerin, dışlananların, kenara itilmiş "alt sınıfların" iç dünyasında bastırılmış bir hakikati uyandıran simgesel bir titreşimdir. bastırılan her tarihsel hakikat gibi, sınıf savaşımı da geri döner: ilk dönemlerinde bir heyula gibi hissedilir ve görünmezdir. daha sonrasında günü geldiğinde bu hakikatin halk nezdinde dışavurulmasını tetikleyen bir devrim ile bedene bürünür; sokaklarda, meydanlarda, manifestolarda ete kemiğe döner. komünist manifesto, işte tam da böyle bir heyulanın kelimelere dönüşmüş, bu öfkenin kaçınılmaz rehberi olabilmiş hâlidir: politik bir sezginin somutlaşmış çağrısı ve tarihsel belleğin devrimci yankısıdır.
büyük çaplı devrimlerin arifesinde, politik gerilimle ekonomik dönüşümün birbirine dolandığı bir çağda kaleme alınan bu metin; yalnızca kuramsal bir belge değil,
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
komünist parti manifestosu, kapanışSosyoloji
egemen sınıflar bir komünist devrim korkusuyla tir tir titresin. proleterlerin zincirlerinden başka yitirecekleri bir şey yoktur. oysa kazanacakları koskoca bir dünya vardır.
bütün ülkelerin işçileri, birleşin!
Sayfa 92
literatür, iii. eleştirel-ütopyacı sosyalizm ve komünizmSosyoloji
eleştirel-ütopacı sosyalizm ve komünizmin önemi, tarihsel gelişmeyle ters orantılıdır. modern sınıf savaşımı ne denli gelişir ve kesin bir biçim alırsa, sınıf savaşımına karşı duruş, sınıf savaşımına yöneltilen bu hayalî saldırılar da o denli anlamını yitirir. işte bu nedenle bu sistemlerin kuramsal dayanağını o ölçüde yitirir. hayalî saldırı da tüm pratik değerini ve tarihsel dayanağını o ölçüde yitirir. işte bu nedenle bu sistemleri ilk oluşturanlar birçok bakımdan devrimci olmalarına karşın, onların tüm izleyicileri hiçbir zaman geçici, tekkeler oluşturmaktan öteye gidememişlerdir.
bunlar, proletaryanın dur durak bilmeyen tarihsel gelişimi karşısında, ustalarının daha ilk başlardaki görüşlerine sımsıkı yapışırlar. o yüzden de, sürekli olarak, sınıf savaşımının gücünü kırmaya ve sınıf karşıtlıklarını uzlaştırmaya çabalarlar. hâlâ toplumsal ütopyalarını gerçekleştirmeyi denemenin, birbirinden kopuk phalange'lar kurmanın, "yurt kolonileri" oluşturmanın, bir "küçük icarie" yaratmanın -cennetin risaleleri- hayalleri içindedirler; üstelik tüm bu hayalleri gerçek kılabilmek için burjuvaların merhametine ve kesesine sığınmak zorunda kalırlar. giderek, daha önce sözünü ettiğimiz gerici, tutucu sosyalistlerin kalabalığına karışırlar; tek farkları, bilgiçliği daha da sistemleştirmeleri ve toplumsal bilimlerinin mucizevi sonuçlarına bağnazca ve körü körüne inanmalarıdır.
bu nedenle, işçi sınıfının her türlü siyasal eylemine şiddetle karşı çıkarlar; onların gözünde, böylesi eylemler, ancak yeni incil'e körcesine bir inançsızlığın sonucunda doğabilir.
ingiltere’deki owencılar chartistlere, fransa’daki fourierciler de réformistelerle karşıdırlar.
Sayfa 88
literatür, ii. tutucu sosyalizm ya da burjuva sosyalizmi—iiSosyoloji
burjuva sosyalizmi, en uygun anlatımına, ancak ve ancak tam bir laf cambazlığına dönüştüğü zaman kavuşur.
serbest ticaret: işçi sınıfının yararına. koruyucu gümrük vergileri: işçi sınıfının yararına. hapishane reformu: işçi sınıfının yararına.
burjuva sosyalizminin son sözü, hem de inanarak söylediği biricik söz budur işte.
bütün bunlar şöyle demeye gelir: burjuva burjuvadır, işçi sınıfının yararına.
Sayfa 86
literatür, ii. tutucu sosyalizm ya da burjuva sosyalizmiSosyoloji
sosyalist burjuvalar isterler ki, modern toplumsal koşulların tüm nimetlerinden yararlansınlar, ama modern toplumsal koşulların kaçınılmaz sonucu olan savaşımlar ve tehlikelerden uzak dursunlar. isterler ki, var olan toplum düzeni sürsün, ama onu devrimcileştiren ve parçalayıp dağıtan öğeler olmasın. proletaryası olmayan bir burjuvazi isterler. burjuvazinin gözünde en iyi dünya, doğal olarak kendisinin egemenliği altındaki dünyadır; burjuva sosyalizmi de bu huzur verici anlayışı geliştirerek şu ya da bu ölçüde sistemleştirir. proletaryadan böylesi bir sistemi oluşturmasını ve böylece dosdoğru toplumsal cennete yürümesini isterken, gerçekte, proletaryanın var olan toplumun sınırları içinde kalmasını, ama burjuvaziye ilişkin tüm düşmanca düşüncelerini bir yana bırakmasını ister.
Sayfa 85