Bir video
Bir video ilə qarşılaşdım. Baxsan adi videodur-musiqi-toxunan əllər, sevgi və anlaşılmaq istəyi ilə bağlı bir video. Qəribə bir ikrah hissi oyatdı məndə. Hansı ki, illər əvvəl paylaşılan bu 15 saniyəlik bəlkədə indi heç bir məna ifadə etdirmədiyi o videonun həmin an çox dərin hisslərlə həmdə başqasına qarşı duyulan o hisslərlə paylaşıldığını sezmək çox ağrıverici oldu. Düşünmək üçün çox vaxt oldu və mənə təsir edən o anda duyulan hisslər olmadığını anladım. Əslində bir insanın istədiyi müddətdə o hissləri keçirə biləcəyini anlamaq ağır idi. Yəni xülasə, əgər biri sizə istədiyiniz davranışı göstərmirsə, hiss etdirmirsə və siz israrla onun sizi sevməsini istəyirsizsə bilin ki, mənasızdır. O insan artıq bütün limiti keçib və bütün sevgi hisslərini məhv edərək sizin yanınıza gəlib çatıb. Eyni hissləri oyansaydı, qüvvətli sevgi olsaydı aranızda zatən o sizi ondan dilinizlə istəyəcək həddə çatdırmayacaqdı heç bir vaxt.
Habil Yaşar, “Ədəbiyyat və incəsənət”
Bu gün sizlərə Türkiyənin çağdaş yazarı Erkan Birliklə müsahibəmi təqdim edirəm. Düşünürəm ki, fantastika, fentezi, mistika və macəra janrlarında yazan bu yazarla müsahibə marağınıza səbəb olacaq.
-Salam Erkan bəy! Necəsiniz? Zəhmət olmasa Azərbaycan oxucusuna özünüz haqqda məlumat verərdiniz.
-1992-ci il avqustun 16-da ölkəmin ən dəyərli şəhərlərindən biri olan İzmirdə gözümü dünyaya açdım. Ailəmin iki övladının böyüyüyəm. Məndən 3 yaş kiçik bir bacım var. İzmirdə doğulmuşam, amma işimizə görə bir çox şəhər və rayonları dəyişdik. Hətta iki semestrli məktəbin yarısını bir şəhərdə, yarısını başqa şəhərdə bitirmişəm. Təhsildən söz düşmüşkən, universitetin İqtisadiyyat fakültəsinin maliyyə şöbəsini bitirmişəm.
-Ədəbiyyata marağınız necə yarandı? Bu haqda fikirlərinizi bilmək çox maraqlı olardı.
-Hələ ibtidai məktəbə başlamamışdım, hətta bir il gec də yazılmışdım. Həmyaşıdlarımın məktəbə getdiyini görəndə kədərlənirdim. Anam isə mənimlə digər uşaqlar arasında körpü yaratmaq üçün ev işlərini qoyub hər gün mənə baxırdı. Əslində onun işi daha ağır idi. Evin qayğısına qalır, kiçik bacıma qulluq edir, mənə oxumağı və yazmağı öyrədirdi. Məktəbə bir il gec başlasam da, anam müəllimim olub. Həm də o vaxt ailəmin iqtisadi vəziyyəti o qədər də yaxşı deyildi. İşığımız kəsilən günlərdə bazardan şam alıb onunla dolanırdıq. Dərslərimizi bitirəndə anamız qarşımızda oturub bizə nağıl danışırdı. Bunlar məşhur hekayələr deyildi. O, hər gün yeni bir hekayə danışır və hamısını özündən uydururdu. Onun bu fantastik hekayələri beynimdə yeni bir fikrin formalaşmasına yol açdı. Daha sonra ibtidai məktəbin 3-cü sinfində ilk dəfə hekayə yazdım. İllər sonra, 2015-ci ildə nəşriyyata müraciət etdim və məni peşəkar yazıçı kimi addım atdıran müqaviləni
Aziz Nesin- Tarzan (Azerbaycan Türkçesi)
Aziz Nesin
Biz Ankaranın Maltəpə məhəlləsində oluruq. Əslimiz ankaralı olmasa da, paytaxtın köhnə sakinlərindənik. Maltəpədə bizim dalandakı üçüncü ev bibimin mülküdür. Bibim ömrünü sizə bağışlayandan sonra, evə biz köçmüşük. Məhəlləmizdə Tarzan adlı bir köpək var. Buraya haradan, nə vaxt gəldiyini bilmirik. Bəlkə də, lap balaca vaxtından burada qalıb. Yaşını da heç kəs bilmir. Bu barədə məhəllədə kimdən soruşsanız, cavabında: – Mən bu məhəlləyə gələndə Tarzan artıq qoca köpək idi, – deyir.
Amma bu da Tarzanın yaşını, təxmini də olsa, müəyyənləşdirməyə əsas vermir. On səkkiz il olar ki, biz bu məhəlləyə gəlmişik. Bibim ölüb, biz bu evə köçdüyümüz zaman Tarzan qoca bir köpək idi. Qonşumuz Memduh bəygil isə 21 ildir məhəllədə yaşayırlar. Onlar bura gəldikləri vaxt da Tarzan vardı, qoca bir köpək idi. Baqqal İlyasın dediyinə görə, Tarzanın yaşı otuzu ötməlidir. Çünki o, bura 30 ildir ki, gəlib. Tarzanı da elə bu kökdə görüb.
Dəmiryol nəzarətçisi Mehmet əfəndi isə deyir ki, Tarzanın yaşı 40-ı çoxdan keçib, bu məhəlləyə köçdükləri zaman Tarzanın azı 3-4 yaşı vardı.
Dürriyə bibi özünün Tarzandan cavan olduğunu hey təkid edir. Bu hesabla isə, Tarzanın yaşı gərək 50-ni çoxdan keçmiş olsun.
Ona “Tarzan” adını kimin verdiyi də bəlli deyil.
Elə bil ki, it:
– Mənim adım Tarzandır, – deyə, hər kəsə özünü tanıtmışdır.
Tarzanın sarı-boz rəngdə, qısa tükləri var. Nə çox kiçik, nə də çox böyükdür, təsəvvür elədiyimiz adi küçə itlərindəndir. Topal olmasa da, elə hey axsayar. Məhəllə uşaqları onu daşa basır, vururlar. Hələ heç kim zavallı itin dörd ayağının eyni vaxtda salamat olduğunu görməyib. Məhəllə uşaqlarının ən böyük əyləncəsi elə Tarzandır. Yazığın belinə minirlər, heç cınqırını da çıxarmır. Beli bükülə-bükülə, üstündəki uşağı daşımağa çalışır. Uşaqlar bununla da kifayətlənmir,Aziz Nesin
Aziz Nesin
Biz Ankaranın Maltəpə məhəlləsində oluruq. Əslimiz ankaralı olmasa da, paytaxtın köhnə sakinlərindənik. Maltəpədə bizim dalandakı üçüncü ev bibimin mülküdür. Bibim ömrünü sizə bağışlayandan sonra, evə biz köçmüşük. Məhəlləmizdə Tarzan adlı bir köpək var. Buraya haradan, nə vaxt gəldiyini bilmirik. Bəlkə də, lap balaca vaxtından burada qalıb. Yaşını da heç kəs bilmir. Bu barədə məhəllədə kimdən soruşsanız, cavabında: – Mən bu məhəlləyə gələndə Tarzan artıq qoca köpək idi, – deyir.
Amma bu da Tarzanın yaşını, təxmini də olsa, müəyyənləşdirməyə əsas vermir. On səkkiz il olar ki, biz bu məhəlləyə gəlmişik. Bibim ölüb, biz bu evə köçdüyümüz zaman Tarzan qoca bir köpək idi. Qonşumuz Memduh bəygil isə 21 ildir məhəllədə yaşayırlar. Onlar bura gəldikləri vaxt da Tarzan vardı, qoca bir köpək idi. Baqqal İlyasın dediyinə görə, Tarzanın yaşı otuzu ötməlidir. Çünki o, bura 30 ildir ki, gəlib. Tarzanı da elə bu kökdə görüb.
Dəmiryol nəzarətçisi Mehmet əfəndi isə deyir ki, Tarzanın yaşı 40-ı çoxdan keçib, bu məhəlləyə köçdükləri zaman Tarzanın azı 3-4 yaşı vardı.
Dürriyə bibi özünün Tarzandan cavan olduğunu hey təkid edir. Bu hesabla isə, Tarzanın yaşı gərək 50-ni çoxdan keçmiş olsun.
Ona “Tarzan” adını kimin verdiyi də bəlli deyil.
Elə bil ki, it:
– Mənim adım Tarzandır, – deyə, hər kəsə özünü tanıtmışdır.
Tarzanın sarı-boz rəngdə, qısa tükləri var. Nə çox kiçik, nə də çox böyükdür, təsəvvür elədiyimiz adi küçə itlərindəndir. Topal olmasa da, elə hey axsayar. Məhəllə uşaqları onu daşa basır, vururlar. Hələ heç kim zavallı itin dörd ayağının eyni vaxtda salamat olduğunu görməyib. Məhəllə uşaqlarının ən böyük əyləncəsi elə Tarzandır. Yazığın belinə minirlər, heç cınqırını da çıxarmır. Beli bükülə-bükülə, üstündəki uşağı daşımağa çalışır. Uşaqlar bununla da kifayətlənmir,
Bəlkə də kitablar heç bir zaman həqiqəti əks etdirmir. Nəticə etibarilə "həqiqət" deyəcəyimiz məfhum haradadır?. Müxtəlif filosoflar, müxtəlif aspektlərdən yanaşaraq bu məsələyə rəy bildirmişlərdir. Lakin həqiqət hər zaman çox uzaqlarda bir yerlərdə olmuşdur (burada danışdığım məsələ məhz metafizik həqiqətdir). Həqiqət, heç bir zaman nə bu günün reallığı nə dünənin keçmişi nə də gələcək də yaşanılası şeylərdə mövcud olmuşdur. İnsanlar var olmayan bir "həqiqət" arxasınca niyə qaçır? Niyə zamanın amansız keçiciliyi müstəvisində vaxtımızı "həqiqət" axtaran zavallı məxluq olaraq davam etdiririk?. Çünki, insan gəlib-keçici bu həyat da mütləq, dəyişməz bir məfhum axtarmaq istəyir. Düşünün bir, keçici olan bu dünya da hər şeyin elə hey gəlib getməsi və nəticədə bir şeyin baş verməməsi hər kəsin etdiklərinin cəzasız ya da mükafatsız qalması bizi qorxudmurmu?. "Hər şey əslində heç nədir". Çünki hər şey sonunda məhz heç nə olmağa istiqamətlənib. O zaman deyə bilərik ki, hər şey bir gün heç nə olacaqsa hal-hazırda var olanlar bir mütləq "həqiqət"ə bağlı olmaq məcburiyyətindədir. Əks təqdirdə necə ola bilər? Hər şey nəticə etibarilə heç bir şey olacaqsa, bu təqdirdə hər şeyin hal-hazır ki mahiyyətidə heç'dir. Yəni nə mən nə də hər hansısa bir predmet heç bir zaman tamlığı, hər şeyi ifadə edə bilməz. Xülasə olaraq qeyd edəsi olsam, insanı bu kainatın arxasında hansısa metafizik həqiqətin olmamasında qorxudan səbəb: məhz "qanun"unun olmamasıdır. Bir insan isə hər zaman qanunauyğun bir həyatda yaşamaq və əvvəli və sonu bilinən bir zaman dilimində mövcud olmaq istəmişdir. İkinci məsələ isə, insanın "idrak etmə" ehtiyyacıdır. İnsanlar yaşadıqları dünyanı, həyatı idrak edə bilməzlərsə, bu idrak ediləməz olduğunu qəbul edərlərsə, bəs yaşamağımızın mahiyyəti nədir deyə, və ya niyə
Ümumtürk ədəbiyyatı - xülasə
İncisən də, incitmə sən. (Hacı Vəli Bektaş)
Gəl, gəl, hər nə olursan ol, gəl!
İnancsız da, bütpərəst də olsan, gəl!
Burası ümidsizlik dərgahı deyil,
Yüz kərə pozsan da tövbəni yenə gəl. (Rumi)
Eşqin aldı məndən məni,
Mənə səni, gərək səni,
Mən yanaram dünən bu gün,
Mənə səni gərək səni. (Yunus Emre)
Eşqin dili sözsüz olur,
Dil söz tutur ki, söz deyə?
Eşq baxışla axıdılar,
Bir ürəkdən bir ürəyə. (Abay Kunanbayev)
Yürü hür maviliğin bittiği son hadde kadar,
İnsan alemde hayal ettiği müddetce yaşar. (Yahya Kemal)
Vətən nə Türkiyədir türk üçün, nə də Türküstan,
Vətən böyük və əbədi bir ölkədir: Turan!
(Ziya Göyalp)
Ağlarım ağlatamam, hiss ederim, söyleyemem,
Dili yok kalbimin ondan ne kadar bizarım.
(M.A.Ersoy)