Bakanlığı döneminde yaşlı bir vatandaşla adeta bütünleşmiş, amcanın bir organı gibi duran kedileri görünce Ziya Selçuk, "Bu kediler sizin mi?" diye sormuş, vatandaş da tebessüm ederek "bizim onlarla aramızda bir sahiplik ilişkisi yok, belki ben onlarınımdır" şeklinde yanıt vermiş.
Ne kadar nahif bir bakış açısı. Biz zaten neyin sahibiyiz ki?
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
1885'te bir Alman psikolog, ezberlemenin öğrendiklerinizi 48 saat içinde sildiğini kanıtladı. Çözümü aynı kitapta yayımladı. Dünyadaki neredeyse hiçbir okul bunu 140 yılda benimsemedi.
Adı Hermann Ebbinghaus'tu.
Laboratuvarı yoktu. Finansmanı yoktu. Meslektaşı yoktu.
Berlin'de bir odada tek başına çalıştı ve her deneyi kendi üzerinde yaptı. Yıllarca binlerce anlamsız heceyi ezberledi — DAX ve BUP gibi uydurulmuş kombinasyonlar, hiçbir anlamı olmayan diziler — böylece önceden bilinenler sonuçları kirletemesin diye.
Sonra hatırlamasını aralıklarla test etti. Yirmi dakika. Bir saat. Dokuz saat. Bir gün. Altı gün. Otuz bir gün.
Buldukları, psikoloji tarihinin en çok yinelenen bulgularından biri haline geldi.
Öğrettiklerinizin üçte ikisi, ona geri dönmezseniz 24 saat içinde kaybolur. Bir hafta içinde eğri sıfıra yakın düzleşir. Beyin, ziyaret etmediği şeyleri depolamaz. Kullanılmayan bilgileri, ihtiyaç duymadığı her şeyi attığı gibi atar. Onu siler.
1885'te bu eğriyi çizdi ve ona unutma eğrisi dedi.
Sonra aynı verilerde başka bir şey buldu.
Çalışma seanslarını birden fazla güne yayan öğrenciler, aynı toplam saati tek bir blokta harcayan öğrencilerden çok daha fazlasını akılda tuttu. Biraz daha fazla değil. Dramatik şekilde daha fazla. Beyin, materyali kalıcı bir şeye dönüştürmek için maruziyetler arasında zamana ihtiyaç duyuyordu.
Buna aralıklı öğrenme etkisi dedi.
Aynı bilgi. Aynı toplam saat. Saatleri ne zaman yayacağınıza bağlı olarak tamamen farklı sonuç.
Bulgu 250'den fazla kez yinelenmiş. Psychological Bulletin'da 2006'daki bir meta-analiz, her yaş grubunda ve her konuda 254 çalışmayı kapsıyordu. Etki her seferinde tuttu.
1972'de Sebastian Leitner adlı bir Alman gazeteci, bunun etrafında fiziksel bir flashcard sistemi kurdu. 2006'da Anki adlı açık
Köpeğinizin sizinki gibi bir beyni olsaydı ve ona cinsel yaşamınız hakkında ne düşündüğünü sorsaydımz, alacağınız yanıt sizi
çok şaşırtabilirdi:
Bu iğrenç insanlar ayın herhangi bir günü çiftleşiyorlar!
Barbara, doğurgan olmadığını bildiği günlerde bile sevişmek istiyor; örneğin, âdetinden hemen sonra. John ise çabalarının bir çocuk verip vermeyeceğine hiç aldırmadan,
hep istekli. Daha da kötüsü, Barbara ve John, kadının hamilelik döneminde bile çiftleşmeyi sürdürdüler! John’ın annesiyle babası ziyarete geldiklerinde, onların da çiftleştiklerini duydum; üstelik, John’m annesinin menopoz denen
şeyden yıllar önce geçmiş olmasına rağmen. Artık bebek
yapamıyor, ama yine de çifdeşmek istiyor ve John’m babası
da ona uyuyor. Boş yere uğraşıp duruyorlar! En garibi, Barbara’yla John ve John’m ebeveynleri, kendine saygısı
olan her köpek gibi bu işi dostlarının önünde yapmak yerine, çiftleşirken yatak odasının kapısını kapatıyorlar!
Kurumsal kütüphane sistemleri
Kurumsal kütüphane sistemlerine doğrudan ve sistematik bir entegrasyon hedefi taşımaz.
Yirminci yüzyılın ikinci yarısında yayınevleri, edebiyatın dolaşımında temel merkez haline gelir. Kitabın basımı, dağıtımı, tanıtımı, eleştiriye ulaştırılması ve kütüphane kanallarına girmesi büyük ölçüde yayınevi gücüne bağlıdır. Bu modelde yazarın rolü çoğu zaman üretimle sınırlanır; eserin kurumsal dolaşımı ise yayınevinin ağı, prestiji ve dağıtım kapasitesi üzerinden şekillenir.
Şans ve Dans örneği bu tarihsel çizgide farklı bir yere oturur. Burada bağımsız yazar, yayınevi merkezli pasif dağıtım modelinin dışında kalarak eserin bibliyografik kimliğini kendisi kurmaya çalışır. ISBN, OCLC, Library of Congress kaydı, uluslararası kütüphane katalogları, üniversite koleksiyonları, Türkoloji merkezleri ve beşerî bilimler kütüphaneleri birlikte düşünülür. Böylece kitap yalnızca “okura gönderilen” bir nesne değil, kurumsal sistemlere adım adım entegre edilen bir bibliyografik varlık haline gelir.
Bu yönüyle Şans ve Dans modeli üç açıdan ayrışır.
Birincisi, model küreseldir. Tek bir ülke, şehir ya da edebî çevreyle sınırlı kalmaz; farklı kıtalardaki kütüphane ve akademik kurumlara yönelir.
İkincisi, model belgelenebilirdir. Her kabul, katalog kaydı, teslim bilgisi, kurumsal yanıt ve bibliyografik görünürlük izlenebilir bir kayıt üretir.
Üçüncüsü, model tekrarlanabilirdir. Doğru bibliyografik dosya, doğru kurum seçimi, doğru iletişim dili ve doğru takip sistemiyle başka bağımsız yazarlar için de uygulanabilir bir yöntem önerir.
Bu nedenle Şans ve Dans örneğinde ortaya çıkan şey yalnızca bir yazarın kitabını tanıtma çabası değildir. Bu, bağımsız yazarın kendi eserini kurumsal hafızaya taşıma, bibliyografik olarak görünür kılma ve edebiyat sisteminin dışından içeriye doğru kendi yolunu açma
