Macit Şayin

Güzellik anlayışının duyusal ve duygusal temas ayrımının göreceliği Türk dilinin anlam köklerinde saklıdır. Örneğin optic, image, observation¹⁹⁵ vb. İngilizce sözlerin Türkçe karşılıkları, her zaman gör- ve göz- köklerine yaslanır. Bu durum başka dillerle Türkçe arasındaki söz varlığının zenginliği veya kısırlığı gibi değerlendirmelerle açıklanamaz. Fakat dillere kaçınılmaz olarak nüfuz eden bir dünya görüşü farklılığından söz edilebilir. Bu derin ayrım kendini en çok kavramlaşma aşamasında gösterir. Herhangi bir dil benzer eylem ya da olguları çok farklı anlam kaynakları üzerinden okurken, bir başka dil yine benzer fiil veya vakıaları aynı anlam kökünden hareketle çeşitlendirebilir. Türk dili için ikincisi geçerlidir. Türkçenin yordam bakımından kökten türeyen eklemeli bir dil olması, onun varlığı birlikçi bir yaklaşımla değerlendirdiğinin belki de en açık kanıtıdır. Dolayısıyla içeriği de aynı yönelişin eseri olan anlam bütünlüğü ile donanmıştır. Burada güzellik kavramını batı dillerinde yaygın olarak kullanılan estetik sözünün karşılığı olarak kullanmıyoruz. Estetik kavramının yüklendiği muğlaklık üzerinde de durmayacağız. Fakat Türkçe güzellik kavramının estetiğin çağrıştırdığı bir kısım anlamları da ihtiva ettiğini söyleyebiliriz. Ayrıca bambaşka bir dünya görüşünün yarattığı kendine has bir kavramın karşılığını Türkçede aramak zorlama bir anlam kopyalamasını gerektirir. Baştan benimsemediğimiz bu yaklaşım dil ve o dilin kaynağı olan düşünce için oldukça sorunlu ve yaralayıcıdır. Türkçedeki özgün güzelliği (burada estetiğin yordamını kısmen kastederek) bugüne kadar estetik kavramı üzerinden değerlendiren açıklamaların çıkmazına da fazla değinmeyeceğiz. Fakat Türkçenin içinde yürüyen güzellik kavrayışının, batı

Sayfa 136 - Post Kitap, Divan Edebiyatı Vakfı Keyfiyet Mahfili Türkçe Araştırmaları: 1, 1. Baskı, İstanbul 2020, TÜRKÇENİN GÜZELLİĞİ

Türkçenin Kalbine Doğru Macit Şayin

Reklam