"Viyana'ya 1683 Eylül'ünde girseydik şu son iki buçuk asırlık siyasi, askeri, ictimai, mali, iktisadi felaketlerimizin läakal onda sekizi väki olmazdı ve Rumeli Türklüğü şimdi, bu 1930 senesinde lâakal Tuna ve Sava'n'n ötesinde kahir bir ekseriyetle hakim bulunurdu, fikrindeyim. Bu bir tefelsüf değil, siyasi tarihin kıymeti şaşmaz vesikalarının bir hükmüdür."
Ama olmadı! Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'yla bazı kumandanlarının hataları ve Kırım Hanı'nın ihaneti yüzünden, o muhteşem ordu, bütün ağırlıklarını olduğu gibi terk ederek perişan bir halde ric'at etti.