Êşbêjî
Puan vermedi·64 syf.··
Beğendi
·2026 90. kitabı
·18 günde okudu
·Okunma: 19 Haziran 2026 10:42
Pirtûkeke kurt, şêst rûpelî, çawa dikare hemû êş, elem û kovaniya miletekî raxîne ber çavan? Ya ku edebiyatê watedar û bihêz dike ev e gelo? Nizanim. Yekane tişta dizanim ew e ku gotin sotin e. Welhasil.
Segwer (Reyîn), romana Mihemed Mukrî, di sala 2015an da ji weşanxaneya Avestayê derçûye. Pirtûk bi zaravayê Soranî hatiye nivîsandin, Besam Mistefa ew ji bo kurmancîyê wergerandiye.
Nivîskarê berhemê, Mihemed Mukrî ji Kerkûkê ye û wextekî pêşmergetî kiriye. Ev berhema wî jî meriv dikare bibêje xwe dispêre jiyana wî ya şoreşgerîyê û belkî jiyana hemû şoreşgeran.. Mihemed Mukrî di heman demê da dostê Mueyed Teyib e û vê berhema xwe pêşkêşî cenabê wî kiriye.
Segwer (Reyîn), me dibe nav atmosfereke tarî, nava çar dîwarên zindanê, nava hucreyeke bi qasî quncikekî, li cem şervanekî dîlgirtî, di destên wî da zincîr, hikmê daliqandina wî hatiye danîn, li benda dawîya xwe ye.
Demeke dirêj e min pirtûkeke hewqas bi tesîr negirtiye, nexwendiye. Pirr êşiyam. Heyfa canên çûyî.
Mehkûmek, reyînek, wê were daliqandin, di wê kêliyê da her carê diçe rojên berê, rojên serî çiyê, rojên li cem hevalan, rojên bi malbatê ra... Şahidiya wan kêliyan ewqas zehmet be gelo jiyîna wê ra çi wêrekî divê? Nivîskarê gewre ew e ku hest û giyanê mirov serobino biket..
Vê pirtûka kurt û kûr rasterast berhema Victor Hugo 
Bir İdam Mahkûmunun Son Günü anî bîra min. Ew teswîra mekanê, vegotina kêliyan, tevger û fikirînên mehkûmî û biryara îdamê ku ji bo herdu karakteran hatiye dayîn. Ji gelek aliyan va dişibin hevdu. Lê berhema M. Mukrî serkeftîtir bû bi min, axir êşa meriv li ku der bibe, meriv xwe dispêre wir.
Di pirtûkê da tişta ku meriv diêşand yek jî têgeha dayikê bû. Dayika wî mehkûmî, dayika hevalên wî, hevdîtinên di zindanan da, girîn û qêrînên wan.. Dayik şahidên
Bir İdam Mahkûmunun Son Günü anî bîra min. Ew teswîra mekanê, vegotina kêliyan, tevger û fikirînên mehkûmî û biryara îdamê ku ji bo herdu karakteran hatiye dayîn. Ji gelek aliyan va dişibin hevdu. Lê berhema M. Mukrî serkeftîtir bû bi min, axir êşa meriv li ku der bibe, meriv xwe dispêre wir.
Di pirtûkê da tişta ku meriv diêşand yek jî têgeha dayikê bû. Dayika wî mehkûmî, dayika hevalên wî, hevdîtinên di zindanan da, girîn û qêrînên wan.. Dayik şahidên
Puan vermedi
Kitabı okuyorum - nihayet okumaya başladım - lakin belirteyim; bu kitap ve içindeki bilgiler bana masal gibi geliyor. Zaten açıkçası bana bir şey katması için ve yaşadığım çevreye daha iyi adapte olabilmem için okuyorum. Önceki okuduğum kitapta Gazali'nin cehennem tasvirleriyle yarışacak düzeyde bir kitap olduğu belirtilmişti(Ahirette 45 Gün). Oradan aldığım şevkle kitabı okumaya koyuldum ama daha başlarındayken bu yazılanlara - yani içeriğe - pekde inanmadığımı belirtmek isterim. Örneğin daha başlangıçta yazan rabbin kimdir veya kimin milletindensin soruları gibi(bu sorgulamalar kabirdeyken yapılıyormuş yersen) ve daha okuyacağım niceleri... Ama dediğim gibi esas okuma sebebim cehennem tasvirlerini görmek, hayal edebilmek, okumak ve bilmek. İnanmayanlarda benim gibi hikâye niyetine alıp okuyabilir. Allah'dan elimizin altında kitap hazır vardı yoksa birde temin etmek zorunda kalacaktık...(kütüphaneye sormuştum depoya kaldırılmış alamadıydım) Bilmeyenler için kitap eski dilde, lisanda tercüme edilmiş. (yani tercümeli hali bile zeman veya domuza hınzır vs. diyor, eski lisan, terimler anlıyacağınız) Bitirince önemli kısımları buraya aktarabilirim zira kimse duygu ve düşüncelerini yani yorumunu buraya aktarmamış. Kitabı okuyorum bu arada kitap gözümün önüne - bazı tasvirlerden dolayı - nedense Samanyolu Tvdeki Beşinci Boyut dizisini getiriyor. Bu arada Gazali, bidati mezhepsizcilik olarak tanıtıyor. Bende bidatçiyim o zaman ey Gazali! Yine kitap Kur'anda, Allaha yaklaşmak için vesile arayınız mealini peygamberler ve evliyalar olarak tefsir ediyor. Bu da bir eksi ben ve Cemre Demirel bunu beğenmedi. Öncelikle kitap 73 fırka olacağını(şu meşhur hadisden hareketle) ve bir fırkanın cennete gireceğini, onunda naciyye ehl-i sünnet ve'l cemaat olacağını söylüyor. Diğer 72
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Nörobilim İle Metafizik Arasında Derin Bir Kesişim NoktasıBilim/Felsefe
Bilinç Kullanım Kılavuzu, modern nörobilim ile klasik felsefi problemler arasında köprü kurmaya çalışan nadir metinlerden biridir.
Adam Zeman, kitabın genelinde bilinci yalnızca biyolojik bir süreç olarak değil; aynı zamanda deneyim, anlam ve varoluş meselesi olarak ele alır.
#303372623
^Bu alıntı ise bu yaklaşımın doruk noktasıdır ve kitabın bütün tartışmasını tek bir düğümde toplar: bilincin açıklanabilirliği ile deneyimin açıklanamazlığı arasındaki gerilim.
Kitap, genel hatlarıyla üç temel eksen üzerinde ilerler: bilincin mekanizmaları, evrimsel tarihi ve işlevi.
Zeman, beynin farklı bölgelerinin bilinçli deneyimle nasıl ilişkili olduğunu, algı, dikkat ve hafıza gibi süreçlerin bilinçle nasıl iç içe geçtiğini bilimsel veriler ışığında açıklar.
Bu yönüyle eser, nörobilim alanındaki güncel bulguları anlaşılır bir çerçevede sunar.
Ancak kitabı sıradan bir bilimsel popüler eser olmaktan çıkaran şey, bu açıklamaların ötesine geçme cesaretidir.
Eserin en çarpıcı yönü, son bölümde yoğunlaşan felsefi sorgulamadır.
Zeman burada, bilincin yalnızca fiziksel süreçlerle açıklanıp açıklanamayacağı sorusunu yeniden gündeme getirir.
Beyinde gerçekleşen tüm mekanizmalar ayrıntılı biçimde tarif edilse bile, bu süreçlerin neden “deneyim” ürettiği sorusu yanıtsız kalır.
Yani, renkleri görmenin, müziği duymanın ya da acıyı hissetmenin öznel boyutu, salt biyolojik açıklamaların ötesinde bir problem olarak varlığını sürdürür.
Kitap boyunca bilinç üzerine elde edilen bilimsel veriler (beyin bölgeleri, sinirsel ağlar, evrimsel süreçler) oldukça detaylı biçimde sunulsa da, son paragraf açıkça şunu söyler: Tüm bu bilgiler, bilincin nasıl çalıştığını açıklayabilir ama neden var olduğunu açıklamakta yetersiz kalır.
Bu noktada metin, klasik zihin-beden
Rêwîtiyeke Kurt-mancî li Welatê Pirpirokan
Mihteşşşem!
Piştî Mehmet Dicle, cara ewil e ez ji ziman û uslûba nivîskarekî hewqas hez dikim. Rûbar Elî, kekê ezîz, Xwedê yeke te bike hezarî û lingê te li keviran nexe.
Ev berhema li ber destê me, Welatê Pirpirokan, çend meh berê ji weşanxaneya Nûbiharê derket. Berhem ji 9 çîrokan pêk tê û li ser hev 78 rûpel e. Hemû çîrok pişta xwe dispêrin rastî û pirsgirêkên civakî. Nivîskar van pirsgirêkan ji nû ve honandiye û bi zimanekî helbestkî, bi helwesteke henûn, bi hûrik hûrik vegotiye. Ev berhema wî ya duduyan e, ya ewil Spêle (herçî nexwendine hûn li hêviya çi ne?!:) jî kêm zêde wiha baş û serkeftî bû. Lê dikarim bibêjim ku Rûbar Elî xwe ji aliyê vegotinê ve gelekî pêş xistiye. Gelek nivîskar hene tu dibînî bi dehan pirtûkan dinivîsin lê tu di wan de pêşketinekî an jî guherîneke erênî nabînî. Ji cihekî şûn da ev dibe dubarekirin û ji tehmê derdikeve. Lê Rûbar Elî berê xwe daye pêşketinê..
Piştî xwendina herdu berhemên wî, baş serwext bûm ku Rûbar Elî çavdêrekî gewre ye û bala wî tim li ser hûrgilîyan e. Ya ku berhemên wî ewqas serkeftî dikin ne mijara çîrokan e, lewra mijar pirr nas û ji nava me ne, tiştekî efsûnî jî tune ye di çîrokên wî de, hemû ji rastiyê ne û bi nêrîneke realîst hatine nivîsandin; bellam gelek caran tişta muhîm ne "çi" ye, ew "çawa" ye. Yanî mebestim çi ye? Eve ye: Rûbar Elî wekî gelek nivîskarên kurd, ji bîra miletê xwe avê vedixwe, dibe şahidê pirsgirêk û rasteqîniya miletê xwe, piştre tê van tiştên ku şahidiya wan kiriye ji nû ve lê bi şêwazeke derasayî dihûne, vedibêje. Ango beriya ku em li ser sekeftîbûna vê berhemê rawestin, divê em vê pirsê ji xwe bikin, ka gelo vî nivîskarî van çîrok û bûyerên tê da "çawa" vegotiye, bi şêwazeke çawa? bi zimanekî çawa? bi nêrîneke çawa? Bersivên van pirsan dikin ku em li ser serkeftîbûna berhemê çend tiştan
Pêncî Salên Sax di Xizmeta Kurdî de
"şa'irek
tenê ew dikare barê şevê ragire.."
Berken Bereh, şairê zemanê xwe û yê hemû zemanan.. pirr şanaz im bi hebûna wî, nasîna wî û bi xwendin û fêhmkirina wî.. Rebê alemê temenekî dirêj û bi sihet bike para mam Berken, pênûsa wî xurttir bike..
Ev pirtûka li ber destê me, Kirasê Heyînê, ji aliyê weşanxaneya Nûbiharê ve hatiye amadekirin, bona xatirê pêncî saliya nivîskariya Berken Bereh. Helbestên tê da tev di hejmarên kovara Nûbiharê de hatine weşandin. Weşanxaneyê jî xwestiye van helbestan tomar bike, bi awayekî rêk û pêk bigihîne xwendevanên helbesta kurdî. Di heman demê de Bereh, edîtoriya helbestên kovara Nûbiharê dike.
Heke em bi kurtasî behsa helbestên Bereh bikin, em dikarin bibêjin şa'irê me, wekî gelek şa'irên kurdî, zêdetir cih daye temayên wek işqa welat, nasname, feqîrî û belengazîya miletê kurd, evînên nîvcomayî, lêgerîna azadî û rasteqîniyê û hwd. Helbestên Bereh hem ji kaniya helbesta kilasîk av vexwariye, hem jî ji ya modern. Şa'ir, ji herdu serdeman îstifade kiriye û helbestên xwe jî li gorî herdu serdeman nivîsiye. Exleb şêwazeke pastoral, zimanekî sade û car caran devokî bi kar anîye.
Gelek xwendevan li ber destê mam Berken gihîştine, ji tecrûbeya wî ya bi salan îstifade kirine, guh dane şîretên wî, helbestên wî ji xwe ra kirine mînak û îlham. Ev, nîşaneya gewrebûna giyanê wî ye, di heman demê de gewrebûna şa'irtiya wî.. Berken Bereh, hê jî qelema wî di destan de, dinivîse, dineqişîne.. Hêvîdar im ku em ê hîn gelek salan ji kaniya dilê wî avê vexwin, li ser bîra wî temaşeya wêneyê xwe bikin.
Em nirxandina xwe bi çarîneke wî biqedînin:
"me digot qey bihar e
lê xeweke giran bû emrê me
erê niha dibêjinê payîz
lê em dizanin ku sûcdar bîr û hişê me ye.."
ZİMANÊ HEVPARKurdî
HİKAYETA TERZÎYEKÎ û ÇEND TİŞTÊN DİN- Rizgar Elegez
“Spasî û qedirzanîn ji bo xwendin û pêşnîyarên wan nivîskar, şa’îr, akedemîsyen û edîbên behremend: Mem Zînistanî, Leyla Polat, Înan Eroglu û Ergîn Sertem (nota nivîskar)”
Ji bo ev berhem ji alîyê 4 edîtorên nivîskar, şa’îr, akedemîsyen û edîbên behremend ve (Mem Zînistanî, Leyla Polat, Înan Eroglu û Ergîn Sertem) hatîye xwendin, kontrolkirin, mirov hêvî dike li metneke birêkûpêk û edebî rast were.
Li sînemaya tirkî her tim karekterekî cê heye, yê bi devokekê dipeyive. Carinan ew karekter Laz e, hin caran Kurd e, carcaran Ermenî, an Rom, an Roman e… Ew kes bi zimanê hevpar napeyive, bi devoka herema xwe dipeyive. Bi vî awayî hem filîmê/rêzefilîmê zengîn û rengîn dikin hem jî îronî û mîzahê jî dixine nav mijarê û filîmî balkêştir dikin. Ji bo edebîyata kurdî bi piranî bi devokekê ye an jî bi kombînasyona devok û zaravayan e, “zimanekî civakî yê hevpar” pêk nehatîye û wisa dixwîye naye jî.
Li hûnera musîkê “mahalli sanatçî” hene. Ew hûnera musîkê bi awayekî heremî dikin, bi devok û folklora heremê li dawet û şahîyên heremê civakê mest dikin. Hin ji wan “mahalli sanatçî”yan xwe bi heremê nagirin û terza xwe digûherînin dibine hûnermendên civakî. Ev rewş bitenê li musîkê heye, li hûnerên din nola şano, sînema, resim û hwd nîne. Bi teybetî li edebîyatê “nivîskarên heremî” li dilê mirov xweş nayê.
Heremîbûna edebîyata kurdî, ne bi tenê bi karekteran sînordar e, bi awayeke kesayî ye û tişta herî mûhîm jî “heremîbûna vegotinê” ya bi “felsefeyeke heremî” ye. Ji bo ferhenga nivîskaran bi tenê têra gund û xwezayê dike an jî zimanê wan bi gundînîyê sînordar e li berhemên edebî giranîya pastoralîyê xwe darîçav dike. Bi teybetî jî li helbestkar û zimanê devokî û heremî û pastoralîzm ji bo nivîskarên Serhedî