Aleksandr Puşkin’in 1836’da yayımlanan tarihi romanıdır. Puşkin’in düzyazıdaki başyapıtlarından biri kabul edilir ve Rus edebiyatının klasikleri arasında yer alır.
Roman, 1773-1774 yıllarında Yemelyan Pugachev liderliğindeki Kazak isyanı (Pugaçov Ayaklanması) döneminde geçer. Hikâye, genç soylu subay Pyotr Andreyiç Grinyov’un ağzından anlatılır (anı şeklinde).Pyotr, babasının isteğiyle disiplin kazanması için Orenburg yakınlarındaki uzak Belogorsk Kalesi’ne gönderilir.
Kale komutanı Yüzbaşı Mironov’un kızı Masha’ya (Marya İvanovna) âşık olur.
İsyan patlak verir; kale düşer, Mironov çifti öldürülür. Pyotr, isyancı lider Pugachev ile daha önce yolda tanışmıştır ve bu tanışıklık hayatını kurtarır.
Pyotr ile Masha’nın aşkı, savaş, ihanet, sadakat ve onur temaları etrafında gelişir. Rakip subay Şvabrin de önemli bir rol oynar.
Roman hem bir aşk hikâyesi hem de dönemin Rusya’sını, Pugachev İsyanı’nı gerçekçi bir şekilde betimleyen tarihi bir eserdir. Puşkin, isyan hakkında bizzat araştırma yapmış ve tarihi olayları kurguyla ustaca harmanlamıştır.
Temalar
Sadakat ve onur (devlete, aşka, insana)
Aşk ile görev çatışması
Halk isyanları ve otorite
Rus toplumunun sınıfsal yapısı
Merhamet ve insaniyet (Pugachev karakteri üzerinden)
Puşkin’in son büyük düzyazı eseri olan roman, Rus edebiyatında realizmin öncülerinden sayılır. Hem sürükleyici bir macera-romantik hikâye hem de tarihi bir belge niteliğindedir. Dünya klasiklerine yeni başlayanlar için de sıkça önerilen, akıcı ve kısa bir kitaptır.