Demir Ökçe — Jack London kitap yorumu/incelemesi
Demir Ökçe — Jack London kitap yorumu/incelemesi
Çoğu zaman distopya olarak anılıyor. Ama okurken bunun sadece gelecek kurgusu olmadığını anlıyorsunuz.
1908'de yazılmış. Yüz yıldan fazla önce. Ve insan doğası, sınıf çatışması, iktidar hakkında şaşırtıcı derecede güncel.
"Üzerine giydiğin beyaz gömlek kanlı ve sen bunun farkında değilsin."
Romanda fabrikada kolunu kaybeden bir işçi sahnesi var. Çalışma saatleri o kadar yoğun, işçiler o kadar yorgun ki — makine zilini beklerken dikkat dağılıyor. London işçi sınıfının gerçekliğini tüm çıplaklığıyla seriyor, dramatize etmeden.
Hadi kitaba geçelim: Jack London'ın döneminin Amerika'sına, sınıf mücadelelerine ve sosyalist dünya görüşüne dair güçlü bir yorum. Dili akıcı ve anlaşılır, olay örgüsü sürekli hareket halinde — kendini okutuyor. Ama yalnızca olay odaklı da değil; arka planda sürekli işleyen felsefi ve politik tartışmalar var.
Kitabın merkezinde Ernest ve Avis çifti var. Ernest sosyalist bir düşünür, ağzından kapitalist sistemin vahşeti ve işçilerin köleleşmesi anlatılıyor. Avis ise sıradan bir aristokrat kızı — Ernest'le tanışınca hayatı tamamen değişiyor. Onun gözünden biz de sistemi görmeye zorlanıyoruz.
Bu kitabı özel yapan şey 1908'de yazılmış olmasına rağmen bugün hâlâ bu kadar tartışılıyor olması. George Orwell'in 1984'ünün temelinin burada atıldığını söyleyen eleştirmenler var. Okurken önce öfke, sonra çaresizlik, sonra acı bir gerçekleşme hissediyorsunuz.
Tek sorunum son bölüm: tamamlanmamışlık hissi bırakıyor. "Birkaç sayfa daha olsaydı" diye düşünüyorsunuz. Bilinçli bir tercih olsa da okuma deneyiminde belirgin bir boşluk yaratıyor.
Bir de yoğun dipnotlar var — bazen dünyayı daha inandırıcı kılıyor, bazen anlatının akışını kesiyor. Jack London'ın ideolojisine katılmasanız bile kurduğu dünyanın
Puan vermedi
henüz kitabı tamamlamamış olsam da okumayı düşünen arkadaşlara kesinlikle tavsiye ederim. özellikle kitabın ilk bölümünde 1908 devrimi'nin türk tarihi içindeki ehemmiyeti çok iyi açıklanmış. türk aydınlarının ekseriyası 1908 devrimi'ni basit bir anayasa ilanı olarak görse de bu topraklardaki esas burjuva devriminin -kapitalizmin kurumsallaşmasının- tarihin bu noktasında gerçekleştiğini yazar çok iyi göstermiş. bu türk tarihçiliğini bir ters ediştir ve bu değişimi tespit etmek 20. yüzyıl türk tarihini baştan yazmayı gerektirir. ayrıca değinmeyi gerekli gördüğüm bir diğer noktaysa 1908 devriminin bir halk hareketi olduğudur. final/noktalandırıcı kuvvet osmanlı'nın genç subaylarıdır burası doğru ancak 1904'te başlayan kitlesel vergi ayaklanmaları olmasaydı, merkez vilayetlerdeki osmanlı halkları müşterek halde hareket etmeselerdi askerlere bu son darbeyi indirecek meşruluk ve kuvvet sağlanamazdı.
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Merhaba arkadaşlar. Jules Verne serüvenimiz kaldığı yerden devam ediyor. Dünyanın Hakimi (Efendisi) eserinde bizleri neler bekliyor. Hızlıca başlayalım. Bu eserde bizler özellikle hızlı arabaların konu edildiği bir döneme geçiyoruz. Kitap 1904 yılında yayımlandığı için araba bulmanın güç olduğu bir devirde adeta hızlı araçların gündeme getirilmesi bile Jules Verne’nin düşünce gücünü açığa çıkarıyor. Bu defa Amerika’ya uzandığımız eserde bizler Carolina – Morganton'a konuk oluyoruz. Burada insanlar yüksek ses nedeniyle uykularından uyanırken aynı zamanda da Great Eyrie adındaki bir dağdan gelen parlak ışıklara şahit oluyorlar. Hemen Washington emniyetinden Müfettiş Strock da görevlendirilir bu konuda ve detaylara bakmak için harekete geçer. Onun göreve gelmesi sonrası çok hızlı bir araba yanında aynı şekilde bir gemi, uçak ve denizaltı da hikayeye dahil oluyor. Tam, bu hikaye nereye gidiyor diye sorgularken bir de gizemli diyebileceğimiz ‘Ulusa Sesleniş’ konulu diyebileceğimiz mektuplar ortaya çıkıyor.
Kitaba devam ettiğimizde Jules Verne’nin çok farklı düşündüğünü, 4 farklı bölgedeki 4 farklı aracın 4 ayrı mesaj ama genelden baktığımızda da bir bütünlük içeren gönderme yaptığını gözlemliyoruz. Burada biraz ‘Biyoloji’ işin içine girdiği için 4 element olarak değerlendirme yapıldığını ve kitabın buna göre şekillendiğini ekleyelim. Ancak çok önemli bir detay var ki bundan mutlaka bahsetmemiz gerekiyor. FBI olarak bildiğimiz büronun öncü kuruluşu olan Soruşturma Bürosu 1908 yılında kurulurken Verne kitabı bundan birkaç yıl önce kaleme alıyor. Yani tamam teknolojik yenilikler hadi biraz beklenti biraz hayal gücüyle denk geldi diyebiliriz ama bu noktada bu kadar ufak ve önemli bir detayı es geçemeyiz. Verne bence yalnızca tahmin yürütmüyordu. Bildiği kısımlar da vardı.
Gençlik her zaman gençtir. Sadece Yaşlılık yaşlanır.Edebiyat
Bir Dilim Biftek - Jack London
Giriş
"Gençlik her zaman gençtir. Sadece Yaşlılık yaşlanır."
Jack London 12 Ocak 1876'da San Francisco'da dünyaya geldi. Fakir ve geçinmek için zorlu şartlar altında çalışmak zorunda kalan Jack London, onun kitap okuma tutkusu sayesinde büyük bir unvana sahip oldu ve sayısız eserler bıraktı.
London'ın hayatı çalkantılı süreçler yaşamıştır. Gençliğinde denizcilik ile uğraşmış ve bazı eserlerin ilham kaynağını buradan almıştır.
Jack London'ın en önemli eserleri; Vahşetin Çağrısı (1903), Beyaz Diş (1906), Demir Ökçe (1908), Martin Eden (1909)
Bu kitap, "Bir Dilim Biftek" ve "Meksikalı" adında iki ayrı hikayeden oluşmaktadır. İki boksörün hayat hikayelerinin önemli bir bölümüne yer verilmiştir.
Bir Dilim Biftek
Tom King, uzun yıllar boyunca boks yaparak geçimini sağlayan yaşlı ve tecrübeli bir boksördür. Evli ve iki çocuk sahibi olan Tom ailesine geçindirmek amaçlı bir boks maçına çıkmak ister. Eğer bu maçı kazanırsa büyük bir para ve hep arzuladığı bir dilim biftek yiyebilecektir.
Fakat Tom artık yaşlanmıştır ve son zamanlarda boks yapmamaktadır. Zamanın en iyi boksörlerinden birisi olan Tom, profesyonelce hareket eder, saha içinde gaddar ve tecrübeli ancak saha dışında çok sakin ve ağır hareket etmektedir. Gençliğindeki kadar atik olmasa da, 'yaşın bitse de işin bitmediğini' kanıtlayan muazzam bir ring tecrübesine sahiptir.
Tom boks maçına gitmek için üç kilometre boyunca yürür. Karşılaşacağı boksör azmin ve hırsın bir bütünü gibi ve gençliğin verdiği heyecan ile Sandel adında bir boksördür. Gençliğin ve tecrübenin karşılaşacağı bu amansız rekabet, iki hayatı da önemli derecede etkileyecektir. Eğer Sandel kazanırsa ününe ün katacak herkes onu nasıl önemli birini yendiğini
Kemal Tahir'in Çorum Üçlemesi'nin ilk kitabı olan Yediçınar Yaylası'nda Osmanlı'nın gerileme döneminde, siyasi arka planla, taşradaki çürümüşlüğü okuyoruz.
Kitap Tanzimat Fermanının ilan edildiği dönemde Çorum'da Çakır Kahyalardan Halil Efendi ve onun oğlu Ömer'in hikayesiyle başlar. Bu bölümde Kemal Tahir Çorum köylüsünün gözünden Fermanı ve Osmanlı'nın çöküşünü aktarır bize. Ana temada ise çürümüş, yozlaşmış ve çıkarları için mücadele eden derebeylik sistemi vardır.
İkinci bölümde ise 1908 yılına, II. Meşrutiyet arifesine geliriz. Burada Avukat Cevdet ve Seyfettin beyin gözünden siyasi arka planı okuyoruz. Ana tema ise Halil'in oğlu Ömer artık ağa olmuş karıları ve oğlu Kenan ile birlikte yaşamaktadır.
Ömer, ahırında kalması için Kürt Abuzer'i ve onun karısı Emey'i yanına alır. Oğlu Kenan ise Emey'e göz koyar ve olaylar gelişir.
Kemal Tahir yine kendine has üslubu ve Türkçesiyle harika bir roman ortaya çıkarmış, okurken çok keyif aldım; sayfaları merakla çevirdim.
Kemal Tahir bize köylü üzerinden derebeylik sisteminin merkezden nasıl bağımsız şekilde hareket ettiğini ilginç karakterlerle aktarmış, şimdi serinin ikinci kitabı Köyün Kamburu var.
Jack London'un Ayak İzleri
Kitap üç kısa öyküden oluşuyor. Bunların ikisi "Ateş Yakmak (To Build a Fire)" ve bir tanesi de "Yaşama Azmi (The Love of Life)" isimli öyküler. Ateş Yakmak isimli öyküler bazı ufak farklılıklara sahip olsalar da temelde aynı hikayeyi anlatıyorlar denebilir. Ancak okurken haz veren şöyle bir farklılık var: Bu öykülerden ilki 1901'de yazılmış olup "To Build a Fire" başlığıyla çocuk/gençlik öyküsü olarak (2600 kelime uzunluğunda) The Youth Campanion adlı gençlik dergisinde yayımlandığında Jack London umut vadeden bir öykü yazarıydı. Ancak 1908'de yazılan ikinci öykü öncekinin yaklaşık 3 katı uzunluğunda (7100 kelime); karakter,mekan,final olarak farklı ve anlatım olarak da daha gelişmiş bir metindi. Bu öyküyü yazdığında Jack London Vahşetin Çağrısı, Beyaz Diş, Deniz Kurdu, Demir Ökçe gibi romanlarını yayımlamış,ünlü bir yazardı artık. Daha çok deneyime sahip ve anlatım olarak da daha olgun bir tarza sahipti. Konu aynı,yazar aynı fakat tecrübe farklı ve bu farkın öyküye olan etkisine şahit olmak bir hayli keyif veriyor. Yazarın gelişimine şahit olmamıza fırsat vermesi bu iki öyküyü özel kılıyor.
Kitaptaki üçüncü öykü olan "Yaşama Azmi" de ilk iki öykü gibi soğuk ve vahşi bir coğrafya ile mücadele eden bir adamın hikayesini konu alıyor.
Kitap zaten oldukça kısa. Sıkıcı bir günün kollarında iken bir kurtarıcı olarak veyahut benim yaptığım gibi güzel bir havada çayın yanına tatlı niyetine okunabilir :D
Üsküdar Valide-i Atik Camii'nde okuduğum bu kitabın incelemesini de burdan yazıyor,selam ve sevgiyle noktayı koyuyorum. Görüşmek üzere :))