Ahmet Çabuk
@Ahmetcabuk
Öğretmen
üniversite
Bursa
21 okur puanı
Şubat 2020 tarihinde katıldı
TOPLUMSUZHayata Dair
Gurnah'ın kendi hayatını kaleme aldığı bir kitap.
Gurnah Tanzanya Zanzibar'da müslüman bir ailede doğmuştur . Fakat kitap ta ne ailesinin ne de kendisinin müslümanlığı ile ilgili bir anlatıya rastlanmıyor.
16 yaşında İngiltere'ye gelmiş ,geldiği topumun kültüründen bir kırıntı kalmamış ,batıda başka birisine dönüşmüş ,ama siyahiliği ve Afrikalılığı sebebiyle batıda da benimsenememiş bir göçmen.
Aitsizlik hissini her satırda okuyucuya hissettiriyor.
Oysa ,batıya Afrika insanının bağ kurma duygusunu , sadakat ve alçak gönüllülüğünü götürmüş ,ama çevresinde eşi ,çocuğu ve eşinin ailesi tarafından bu yönleri acziyet olarak görülmüş.
Çevresinin ,bencilliklerine karşı içinde yaralar biriktirmiş, bu yaraların tekrar tekrar deşilmesinden yorulduğu için sessizliği bir zırh gibi kuşanmış.
Gurnah doğmadan önce babasının kimseye bir şey söylemeden evini ülkesini terk ediş sebebini de buna yorumluyor ,yıllar sonra.
''Batı ,duymak istediklerini söyleyenlere Oskar ödülünü verir'' sözünü haklı çıkaran bir kitap diye düşünüyorum.
Çünkü kitapta Tanzanya'nın İngiliz yönetimindeki sömürgesine klasik bir kaç cümle ile değinilirken , kendi yöneticilerinin beceriksizlikleri ,yetersizliklerine o kadar çok örnekler ve detaylar verir ki ülkenin geri kalmışlığının ve sorunlarının sebebini yine Afrikalılığa bağlamaktan kurtulamayız.
Reklam
Pervanelerİnsan ve Hayat
Puan vermedi
Yazarımız ,Müfide Feride Tek işgalci kültürlerin ağırlığında ezilen yeni nesillerin kimlik parçalanmalarını kaleme almış.
Romanda Heybeli ada ruhban okulunda (Romanda Bizans koleji olarak geçiyor) Türk genç kızlarının Amerika hayranı olarak büyülenme süreçleri ele alınmış.
Müfide Feride'nin babası paşa yaveri olduğu için Trblusgarb'ta bir Fransız okulunda okumak zorunda kalmıştır. lise'yi de Fransa'da okumuştur. Bu süreç içinde misyonerlik çalışmalarına maruz kalmıştır. Bu yüzden roman kahramanlarını üretirken gerçekçi bir roman yazmıştır.
Roman 1924 yılında yazılmasına rağmen çok güzel bir dil ve edebi özellikler taşımaktadır. 1800 lerden başlayarak son iki yüz yılıda Türk toplumunun giderek kimlik erezyonu yaşaması ,gençlerin giderek kendi topraklarına ve insanına küçümseyerek bakmalarının ana sebebinin işgalci küresel kültürün propagandaları olduğunu yazarımız başarıyla okuyucusuna iletebiliyor.
Satırları okurken , Ahmet Cevdet Paşa'nın ilk hanım romancımız Fatma Aliye'nin kızı İSMET'in rahibe oluşu aklımıza geliyor.Veya Namık Kemal 'in torunu SELMA EKREM'in Amerikan kolejini bitirince kıyafet özgürlüğü ve şapka giyebilmek için Amerikaya gitmesi 1986 da Amerikada ölümünü hatırlıyoruz.
Yazarın Türkçeye çevrilmiş toplam üç kitabı var ,her birisi ,hayatın eleştirisi üzerine kurulmuş kitaplar. Yazar , Edward Said'in öğrencisidir.Bu yüzden kapitalizme karşı bir akademisyen olarak kabul edilebilir sanıyorum.
En çok üzerinde durulan konu ;sosyal medya ve internetle şekillenen toplumlar ve bireylerin günlük yaşamı olmuş.
Diğer bir konu , tabiatı tahrip eden endüstri baronlarının bir ülkede nasıl sömürü ve tahribat yaptıklarını Afrika'dan Güney Amerika'ya kadar şirket isimleri ve yer belirterek gerçekçi ifşalar ,okuyucuyu konuyla ilgili araştırmaya sevk ediyor.
Kitaptaki tespitler oldukça aydınlatıcı.
Küçük bir eleştiri :
Kitapta içindekiler kısmı yok . Yaklaşık 50 veya 40 sayfalık üç bölüme ayrılarak her bir bölüme 1-2-3 şeklinde numara verilmiş. Oysa Yazılar bazı konu başlıklarına bölünüp kitap daha akıcı hale getirilebirdi.
Aklın Avrupa serüveniHayat ve İnsan
Kitabın yazarı Max Horkheimer'in Theodor w. Adorno ile birlikte Frankfurt okulunun kurucusudur. Frankfurt okulu, kapitalist düşünceye karşı Marksist düşünürleri bir araya getiren bir düşünce merkezi olmuştur.
Bu Enstitü ,Avrupa ve daha sonra ABD merkezli endüstri emperyalizmine karşı dünyada toplumsal farkındalık uyandıran ilk büyük hareketlerden biri sayılabilir.
Kitapta Horkheimer rönesansla ortaya çıkan akılcı masumluğun daha sonra bilimsellik adına çağın yeni Tanrısı olduğunu göstermeye çalışır.
Aklın ,hayatı anlayan ve analiz eden yetenek olmaktan ,kendi alanındakilerin dışını dahi yargılayan otoriteye nasıl dönüştüğünü rönesanstan çağımıza kadar düşünürlerin ele alış biçimerini eleştirel bir üslupla açıklamaktadır.
Kitabı ,aklın metafizik ile pozitivist sınırlarını kavramak isteyenler için okunabilecek bir eser olarak düşünebiliriz. Fakat bu konuda çok da yeterli olduğunu düşünmüyorum.
Kitabın ilk 50 sayfasında çevirmen Orhan Koçak'ın Frankfurt Okulu hakkında verdiği bilgiler çok kıymetli tahliller içeriyor bence.İlgilenenlere umarım faydalı olur.
Yazar John Taylor Gatto ,Amerika'da 27 yıllık öğretmenlik hayatında öğrenciyi merkeze almaya çalışmış. Lise öğretmenliği yapan yazarımız , eğitim sisteminin insanı sürüleştiren ,bireysel farklılıkları öldüren yönlerini ,yaşadığı örneklerle ortaya koymuş.
Belli ki bürokratik seviyesizliklerden çok çekmiş. Bu yüzden zaman zaman abartılı ,duygusal betimleme ve iddialarda bulunarak cümleler kurmuş.
Her şeye rağmen insan merkezli bir öğretmenlik çabasını ayakta alkışlıyorum.
Öğretmen arkadaşlarımın çok faydalanacağını ,fakat bu kitabı okuyan öğrencilerimizin eğitim sistemi hakkında farkındalık oluşması durumunda karamsarlığa kapılmamalarını temenni ediyorum.
Reklam