Bir zamanın para sahibi şimdi kapitalist olarak önden gidiyor, emek gücü sahibi de onun
işçisi olarak arkasından yürüyor; birinde anlam yüklü bir bıyık altından gülümseme ve iş yapma hevesi, diğerinde, kendi derisini pazara getirip de bunu yüzdürmekten başka bir şey beklemesine imkan olmayan bir kimsenin çekingenlik ve tutukluğu.
Güncel açıdan bakarsak çalışan kendi kendisini önden itiyor. Zorunlu çalışma yerini içsel disipline bıraktı. Çalışmak tercih; tükenmeyi de kendi yetersizliği sanılıyor. Artık zorlama yok sistemi tıkırında işleten çalışanın kendi zihnidir.Sistem, tam da bu·Kitabı okudu
Toplumsal yaşam süreci, yani maddi üretim süreci, üzerindeki
mistik sis örtüsünden, ancak, özgürce bir araya gelmiş insanların
ürünü olarak, onların bilinçli planlı denetimleri altına girdiğinde sıyrılabilir.
Ama bu da, toplumun maddi bir temelini ya da kendileri de yine
uzun ve ıstıraplı bir gelişim tarihinin kendiliğinden ortaya çıkan ürünleri
olan bir dizi maddi varlık koşulunu gerektirir.