Batuhan Kızıl
@BTHZ
Reklam
Ezikliğin eksiksiz timsali
Yeraltından Notlar, ilk bölümde bir felsefi eser gibi başlıyor. Söylev tadı ile. Karakterin, anlaşılması zor olan fikirlerinin ne anlama geldiğini, dertlerinin ne olduğunu, ileriki bölümde verdiği örneklerden çok iyi anlıyoruz. Yani eğer sıkılırsanız ve tıkanırsanız devam edin, ileride her şey berraklaşacak.
Okuduğum her Dostoyevski eserinde bize zerk ettirilen temel duygu "gurur", burada da kitabın bel kemiği. Ezik, kendini bulamamış, "inandığı" potansiyelini gerçekleştirmek isteyen ancak hayalperestliğin ötesine geçememiş, buna rağmen gururlu, kendini tüm o aşağılanmışlıklara rağmen üstün gören, hayatı boyunca küçük düşürülmesinin bir sonucu olarak kendi değerini muhakeme edemeyen, değerini tartsa da birtakım avuntulardan fazlasını bulamayan, paranoid, takıntılı, her olayı çokça abartan-ki tüm bunların sebebi esasen narsist olması-dolayısıyla dünyadaki tüm durumları kendi aleyhinde yorumlayan, yine aynı sebepten her olayda incinen, sosyalfobik, içinde yatan nihai arzusu anlaşılmak, değer görmek, diğer insanlarda elle tutulur bir etki bırakmak olan, gariban, yetim bir karakterin öyküsü Yeraltından Notlar. Özellikle psikolojiye ilgili iseniz, benzer karakterde insanlar tanımış ya da zamanında kendiniz de benzer duygular içinde bulunmuşsanız, karakterle birlikte siz de ağlayacak, karaktere üzülecek, empati yapacak, belki de ona, en sevmediği şeyi yapacak, yani acıyacaksınız.
Bu gibi eserleri yazmak için yoğun psikolojik tahlil gerektiği gerçeği okuyanın hemen anlayacağı bir husus. Dostoyevski "gurur" ve "onur" kavramlarına kesinlikle takıntılı. Belki kendisi de bu duygulardan çok mahrumdu, kim bilir. Eğer bu iki kavramı tüm psikolojik temelleri ile anlamak istiyorsanız, Dostoyevski'den daha iyi bir kaynak bulabileceğinizi düşünmüyorum. Bundan dolayı kesinlikle 10/10
Yoksulluğun prognozu
Yoksulluk nedir, nelere yol açar, insanda nasıl izler bırakır, psikolojiyi nasıl etkiler ?
Yukarıdakı soruların cevabı, İnsancıklar'ı yazdığında 23-24 yaşında olan Dostoyevski tarafından, akrabalık ilişkisi bulunan iki dostun mektuplariyla işleniyor. Basit bir memur olan Devuşkin,yaptığı hatalar sonucunda yavas yavas fakirleşmeye başlıyor, beraberinde hayatı da değişiyor. Kendi hayatından ziyade, kendisinin başkaları gözündeki hayatı, Devuşkin'ın hassas noktası. Yoksulluğu, haysiyetini, insanlık değerini yıpratıyor, değersizleştiriyor, Dostoyevski de bu yönü çarpıcı şekilde ortaya koyuluyor.
Gurur Dostoyevski'nin belki de en önemsediği duygu. Bu sebeple gururlu fakirler, yoksullar ve ezilmişler Dostoyevski'nin en sevdiği tiplemeler. İnsancıklar'da da(Suç ve Ceza'da olduğu gibi) gurur unsuru derinlemesine kullanıyor. Yoksulluğun zorluğu, en azından onurlu ve şerefli bir yaşam için gerekli zenginliğin önemi, bilhassa kitabın yarısından sonra hayli güzel işleniyor.
Kısacası İnsancıklar için, ileride adı herkes tarafından bilinecek bir gencin, kendini sıkmadan okutan çıraklık eseri diyebiliriz.