Romantizimden realizme geçiş eseri olan Sergüzeşt , aslında yazarın annesinden esinlendiği bir kitaptır. Romanın kahramanı Dilber, Sezai’nin annesi Gülârâyiş gibi Kafkasya ‘dan kaçırılmış bir köledir. Kitap ise daha çok bu yöne ,köleliğin zararlarına değinilen bir kitap olmuştur.