Emin
@CANBAS
Kendime notlar
Eser Arap Dili ve Edebiyatı bölümünde öğretim üyesi olan Sedat Sağdıç'ın doktora tezinin kitaplaştırılmış hali. Hal böyle olunca kitabın birinci bölümü daha çok 'temsil', 'tahyil', 'tasvir'... gibi Arap Dili'ndeki teknik ifadelerin açıklanmasına ayrılmış. Arap Dili ve Edebiyatına dair çok fazla bilgi ve ilgimin olmamasından kaynaklı birinci bölüm çok fazla okuma zevki vermedi bana. Ama bu benden kaynaklı bir sorun çünkü kitabın başlığından tefsir alanında yazılmış bir eser zannederek almıştım. Yine de bu durum büyük bir sorun teşkil etmedi çünkü birinci bölüm kitabın küçük bir kısmını oluşturuyordu, kalan kısımlar bir tefsir tezi gibiydi, çok fazla dilbilimsel teknik ifadeler kullanılmamıştı. Kitabın kalan kısımlarında Zemahşeri'nin Kur'an-ı Kerim'de temsil/mecaz olarak kabul ettiği ayetler incelenmiş, Zemahşeri'nin Keşşaf isimli tefsirinde bu ayetleri nasıl yorumladığı doğrudan alıntı yapılarak ve üstüne farklı müfessirlerin görüşleri de belirtilerek açıklanmış.
Yazarın üslubunu ve yazım tekniğini çok başarılı buldum. Yazar öncelikle konu ile ilgili ayetin metnini ve mealini verdikten sonra Zemahşeri'nin Keşşaf isimli eserindeki konu ile alakalı kısmın orijinal metnini ve tercümesini veriyor. Tercümeden sonra Zemahşeri'nin sözlerini açıklıyor, varsa eleştirilerini söylüyor. Daha sonra başta Maturidi olmak üzere farklı ehl-i sünnet alimlerinin söz konusu ayeti nasıl yorumladıklarını, onlardaki benzerlikleri ve farklılıkları dile getiriyor. Zemahşeri'nin yorumlarını mezhebi taassubla mı yoksa Arap Dili'nin incelikleriyle mi yaptığını farklı tefsirlerden örneklerle açıklıyor. Sonuç olarak ise Zemahşeri'nin yorumlarının ehl-i sünnet alimlerince de yapıldığını dolayısıyla mezhebi taassup ile ilgisi olmadığını dile getiriyor. Onlarca ayetin birçok önde gelen müfessirin
“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
Her ne kadar Mu'tezili bir müfessir olarak şöhret bulsa da kanaatimizce Zemahşeri, mezhebinin ilkelerine sıkı sıkıya bağlılıktan öte, Kur'an'ın dil ve özellikle de belagat yönünden icazını ortaya koymaya öncelik vermiştir.
Zemahşeri'nin kıssalara genel yaklaşımının diğer müfessirlerinkinden farklı olmadığını söyleyebiliriz. Bu noktada Zemahşeri hiçbir kıssayı temsili olarak değerlendirmemekte, kıssa içinde bazı konuşmaları temsil olarak değerlendirmektedir.
Cenâb-ı Hak ne zaman teklifî bir hüküm beyan etse arkasından ibret alınsın diye bir kıssanın zikredilmesi dikkat çekicidir