Aydın, mensubu olduğu toplumun, yaşadığı çevrenin, içinde bulunduğu politik, sosyal, kültürel atmosferin ve benzeri çokça etkenin gölgesi altında biçimlenir. Toplumun, ülkenin gelişmişlik düzeyini, kültürünü ve yönelimlerini o toplumu dönüştürme misyonunu üstlenene dek belirleme şansı yoktur. Aydını aydın yapan hususların yarısı eline kalem alana dek yalnızca kendisinin değil kendisinden evvel ülkesinin ve toplumunun geçirdiği evreler; diğer yarısı ise eline kalem aldıktan sonra yine ülkenin ve toplumun şartlarına uygun olarak kalemle belirlenen pozisyonlardır.
"Bir daha birbirimizi görüp görmeyeceğimizi ancak Allah bilir. Ama sizi hiçbir zaman unutmayacağım; mezara girinceye kadar kalbimde yalnız seni taşıyacağım!"..