Romanda iki farklı karakter görmekle birlikte, hikaye ağırlıklı olarak Rakım Bey etrafında geçmektedir. Bu iki karakter üzerinden, dönemin batılılaşma sürecinin toplumu ve kültürü nasıl etkilediğini görüyoruz. Hayata zengin başlayan, lüks düşkünü, özenti, parayı kendi kazanmadığı için mirasyedi ve sonunda her şeyini tüketen Felatun Bey ve hayata fakir başlayan, çalışkan, yetenekli, bilgili, kültürlü ve bu unsurlarla birlikte zenginleşen Rakım Efendi.
Türk edebiyatının batılı anlamdaki ilk özgün tiyatro eseri ve 1860’ta Tercüman’ı Ahval’in 2.-3.-4.-5. sayılarında tek perde olarak yayımlanmış.
Şinasi bu komedisinde gelenekler üzerinde durmuş ve toplumdan seçilmiş karakterler üzerinden görücü usulü evliliği eleştirmiş. Görücü usulü evliliğin yanlış olduğunu, kişilerin evlenecekleri insanları kendilerinin seçmesi gerektiğini, din adamı kisvesi altında dini başka şeylere alet edenleri anlatmıştır.
Samipaşazade Tanzimat döneminin düşünce yapısını, esir ticaretini, sınıf ayrımcılığını, insana ait duyguları o kadar güzel anlatmışki… Etkisi altında kaldım. Mutlaka okunması gereken bir roman.
Genç Werther’in Acıları
Goethe’nin 1774 yılında 25 yaşındayken, iki haftada mektup türünde yazmış olduğu romanı. Yazıldığı dönemde intiharları tetiklemiş ve aynı dönemde “Werther gibi giyinme” modasını da başlatmıştır (Mavi ceket ve sarı pantolon).
Roman, Werther’i acıtan ama acıtmasına rağmen kopamadığı, arasına mesafe koyamadığı tutkulu, umutsuz aşkını ve nihayet kendi sonuyla baş başa kalma yolculuğunu anlatıyor. Romanda ayrıca Goethe’nin hayata, inanca, çocukluğa dair başarılı gözlemleri ve incelemeleri güzeldi.
İntibah – (Sergüzeşt-i Ali Bey)
Namık Kemal'in, ilk kez 1876'da yayımlanan romanı İntibah yani uyanış, ilk edebi romanımızdır. Yazar, romanını Kıbrıs Mağusa Kalesi’nde sürgündeyken kaleme almış. Amacı, Osmanlı Türkçesinin de roman yazımına uygun olduğunu göstermek istemesidir. Roman, romantizm akımı tesiriyle yazılmış.
İntibah, aşk ve kıskançlık konuları etrafında kurgulanmış psikolojik bir eser. Romanda iyi yetişmiş ve hayat karşısında hiçbir hazırlığı ve tecrübesi olmayan Ali Bey’in Mahpeyker’e aşık olmasını, hatalarını ve sonucundaki uyanışını anlatır. Kitap, Tanzimat döneminin genel özelliklerini; düşünce yapıları, ahlaki değerleri, toplumsal yapıyı dile getiriyor.