Max Demian
@Demiian
Güçmüş! Şunu unutmayın güçlü
beyefendiler, siz topu topu dört buçuk kişisiniz ve karşınızdaki milyonlar kutsal inançlarını ayaklarınızın altına almanıza izin vermeyecek, ezip geçecek sizi.
Hayır, hayır! Sizin Rus halkını tanıdığınıza, onun gereksinimlerini, isteklerini temsil ettiğinize inanmıyorum baylar! Hayır, Rus halkı sizin sandığınız gibi değildir. Gelenekler onun için kutsaldır; dindardır, inancı olmadan yaşayamaz...
Beni susturan şey nefretimdi. En basit toplumsal davaları anlamayacak kadar yabancı tesirler altında şahsiyetlerini kaybeden bu insanlarla münakaşaya mecbur olmanın küçüklüğünden muzdariptim. Türkiye'de yabancı mekteplerin kuvvetli silindirleri altında yamyassı olan bu kafaların kesilmesinden başka çare görmüyordum.
Kime yaranmak olursa olsun,
güzel Türkçe dururken, sokak levhalarına, tabelalara Fransızca ibareler yazılmasına aleyhtar olduğumu söyledim. Paşa ve Doktor, basit kozmopolit fikirleriyle bana hücum etmeye başladılar. Paşa, Fransızlara sevgisini
toplumsal bir inanç seviyesine çıkarmak için nafile yoruluyor. Fransa'nın bizim kültürümüz üstündeki tesirlerine dair alelade Tanzimat fikirlerini sıralıyordu. Doktor'un samimi olup olmadığını bilmiyordum, fakat onun bütün delili, Türkçe'nin yetersizliğini iddiadan ileri geçmiyordu. "Reçetelerimizi bile Fransızca yazıyoruz" diyordu.
Ben, o zamanın fikirleriyle bu iki adamdan fazla donanımlı olduğumu anlamanın kendine güveniyle, kuvvetle müdafaa ediyordum. Fakat sofrada en son hükmü verecek yüksek bir kamuoyu yoktu. Benim soyut kuramlarıma karşı muhalefet edenlerin değersiz benzetmeler ve somut delillerle müdafaa ettikleri tez, bu cahil halkı
aldatabilirdi. Benim en zayıf tarafım buydu. Biraz Nüzhet' ten dayanışma bekliyordum. Aksi oldu. Nüzhet de şiddetle muhaliflerime katldı.