deniz dilara
@Deniizzyy
Türk Dili ve Edebiyatı
Trakya Üniversitesi
İzmit- Edirne
1 Temmuz 1999
518 okur puanı
Temmuz 2022 tarihinde katıldı
“Şiirler doğacak kıvamda yine
Duygular yeniden yağacak kıvamda
Ve yürek
İmgelerin en ulaşılmaz doruğunda
Ey her şeye bitti diyenler
Korkunun sofrasında yılgınlık yiyenler
Ne kırlarda direnen çiçekler
Ne kentlerde devleşen öfkeler
Henüz elvada demediler
Bitmedi daha sürüyor o kavga
Ve sürecek
Yeryüzü aşkın yüzü oluncaya dek”
Mutlaka bir yerlerde duyup görmüşsünüzdür. Alıntıladığım kısım sadece şiirin bir kısmı daha ne denebilir ki.
Şiir sevip sevmeyen herkesin beğenisini alacağını düşündüğüm bir eser.
Benim içinse duygularıma tercüman olan en güzel şiir ve şiir kitabı mutlaka okumanızı öneririm.
Prof. Dr. Fuat Köprülü’nün, derslerinde söylediği bir söz vardır: “Bütün Türk edebiyatını terazinin bir gözüne, Dede Korkut’u öbür gözüne koysanız, yine Dede Korkut ağır basar.”
Fuat Köprülü, Dede Korkut Kitabı’nın değerini bu şekilde güzelce ifade etmiştir.
Muharrem Ergin ise bu kitabın değerini aynı şekilde ifade etmekle birlikte onun derinine girer. Dede Korkut’un bir milli destan olduğunu ve vasıflarını açıklar.
Ergin’in bu eserde Dede Korkut’un var olan iki nüshasından Dresden nüshanasını baz almıştır. Dresden nüshası 12 hikayeden oluşmaktadır. Bunlardan ikisi olağanüstü özellikler taşıyan; Deli Dumrul ve Tepegöz’dür.
Dede Korkut kitabı batı Türklerinin esasını teşkil eden Oğuzların hayatını ele alır. Oğuzların başında Hanlar Hanı Bayındır Han yer almaktadır. Fakat hikayelerde Bayındır Han pek sahneye çıkmaz. Bayındır Han’dan hemen sonra Kazan Bey gelmektedir.
Hikayeler hep Bayındır Han’ın verdiği ziyafetle başlar.
Eserin mukaddime bölümünde ise ilk olarak Dede Korkut tanıtılır ve kendi ağzından bölümler başlar. Bu bölümler dört kısma ayrılır:
1. mez ile bitenler
2. Yeğrek( iyi) ile bitenler
3. Bilir ile bitenler
4. Güzel ile bitenler
Eserde kadınlarda 4 kısma ayrılırlar:
1. Evin dayağı(desteği)
2. Solduran sop
3. Dolduran top
4. Bayağı
Yine Muharrem Ergin, Dede Korkut kitabının devre bakımından Eski Anadolu Türkçesi, saha bakımından Doğu Anadolu ve Azerbaycan sahasının eseri olduğunu söyler.
Eser, çok önceki yıllarda evli olduğu halde başka bir kıza aşık olan Burkay’ın karısını kurban adaması ve karısının “ Kıyamete kadar, dünyaya her gelişinde ruhun ızdırap içinde çalkalansın.” bedduasının kabulü üzerine Burkay’ın Selim Pusat olarak tekrar geri gelmesini ve Pusat’ın kralcı olduğunu gizlemeden açık açık belirtmesi üzerine askerlik mesleğinden alınıp, hayatını boş bir şekilde geçirmiş ve bu boşluk yüzünden yasak, olmayacak bir aşka düşmesini anlatıyor.
Şairin Türkçülüğü benimsemesinin yanında aşkı da çok başarılı işlediğini zaten şiirlerinden görüyoruz. “Geri gelen mektup, Mutlak seveceksin” şiirlerini de esere ekleyerek bize daha net göstermiştir.
Yine yazar bu eserde kendi otobiyografisini de sunmuş, bir kısımda Güntülü için yazdığı şiirin olduğu gibi geri gelmesi Atsız’ın öğretmenlik yaparken yeşil gözlü bir meslektaşına aşık olup ona bir mektup yazıp dolabına koyması ve o şiirin geri gelmesi örnek gösterilebilir.
Ve son olarak eklemek isterim ki Pusat’ın mahkeme anı farklı bir bakış açısıyla yazılmış, çok ilgi çekiciydi.
Leyla ile Mecnûn asırlarca devam etmiş, tekrar tekrar yazılmış fakat günümüzde neredeyse unutulmaya yüz tutmuş. Değerli hocamız İskender Pala bu mesnevi hakkında birçok eser verip unutturmamaya çalışan bir isimdir. Eseri başlangıcından bitişine muhteşem bir dil ile kaleme almış.
Kays doğduğunda durmadan ağlıyordu, ağlıyordu. Bilen yoktu sebebini bu ağlayışın. Oysa sebep basitti. Kays anlamıştı, dünyanın bir gam yurdu olduğunu. Anlamıştı daha ilk günden, buraya dert ve üzüntü çekmeye geldiğini. Anlamıştı insanlara “gönül” verildiğini ve ezelde aşkım yaratıldığını. Anlamıştı güzeli ve güzelliği.
Vuslatın olduğu yerde aşk yoktur.
Değil midir ki Mecnun Leyla’sına kavuşacakken ondan vazgeçti.
Çünkü biliyordu, Leyla’ya varırsa uğruna çöllere düştüğü aşkına ihanet edecek onu öldürecekti.
Eser ilk defa 1937-1938 yıllarında İstanbul Şehir Tiyatrosu’nda sahnelenmiş bir piyestir.
Dönemin en iyisi olarak anılan Muhsin Ertuğrul’un isteği üzerine Necip Fazıl bir oyun yazar “Tohum” adında. Fakat tutmaz, seyirciler beğenmez. Bunun üzerine Necip Fazıl, kendini Muhsin Ertuğrul’a borçlu hisseder ve hırs içinde bu eseri yazar.
Psikolojik tahlillerle, mistik düşüncelerle süslenmiş eseri gerçekten hayranlıkla okuyup bitirdim. Herkes okumalı, okutmalı.
Olay örgüsüne fazla girmeden kısa bilgilendirme yapmak isterim. Oyunda bir yazarımız var ve bir piyes yazmıştır, çok da tutmuştur. Gazetecinin biri onunla röportaj yaparken eserde babasının kendisini incir ağacına astığını söyleyip, sizin de bahçenizde incir ağacı var. Der. Aslında bütün piyes burasıdır. Hüsrev(yazar) karakterini yaratır, ona bir de kader çizer. Eserin sonlarında der ki;
“Tüm suç benim, ben bir adam yaratmaya çalıştım. Bir de ona kader çizdim. Sonra ne oldu? Ben Allah mıyım?”
Fakat bu yarattığı karakterin kaderini aslında kendisi yaşamıştır. Ve buna artık katlanamaz. Tıpkı kendi babası gibi ve yarattığı adamın babası gibi kendini evinin bahçesindeki incir ağacına asmak ister, fakat incir ağacı kesilmiştir. Devreye hükümet doktoru girer, Hüsrev’i almak isterler. Annesi yalvarır “gitme oğlum.”
Tek söylediği cümle şudur; “ Ne yapayım anne kestiniz incir ağacını.”
