Tarık
@Dertmend
Raskolnikov bedeninde bir Bazarov ruhu..
Taşların Anlattığı Acının GözyaşlarıEdebiyat
• Roman, acının insan kalbindeki yerleşik hayat serüvenini taşların dilinden anlatıyor. Sessiz dinleyicilerimiz olan taşların acımasızca dile geldiğini hissetmemizi istemiş yazar. Gözyaşlarında tecelli eden taşlar boyasız bu sefer.. Biz yine de kırmadığımız taşa sırrımızı fısıldamayalım. Ne diyordu İranlı şair Sohrab Sepehrî:
"Bir taş kırıyorum; resmine bir sır söylüyorum.."
• Ritüel ve kuralların "anlam"ı buharlaştıran etkisi, romanın bir sayfasında Küçük Prens kitabın yazarı Saint-Exupéry'in bir cümlesini eleştirdikten sonra sevgiye dair kurallar önemsizdir şeklinde dile getirilir.
• Müsrif çağımızın çiçek renklerinde kuruyan "sevgi" bu sefer kırılganlığını başka bir şekilde dile getirmeye çalışacaktı. Gündüz Vassaf "Ressamın İsyanı" romanında çekinmeden "tahammülle yürüyen maskeli beraberliklerin tiyatrosu" diyecekti bu "aşk tüketicisi çiftlerin evlilik yıldönümü kutlamaları"na..
• Sadece insan ilişkilerinde değildi bu çıkmaz. Yaşanan kaybın hüznü insanların kalplerine yeni yeni damlamaya başlamışken taziye kültürü diye adlandırılan ritüellerin içinde boy göstermek zor unda kalınabiliniyordu. Ölüm üzerine düşünmenin de üstünü kapatıyordu bu taziye ritüelleri. Kim seslenecekti topluma "acı"nın olduğu yerde ritüel olmaz diye..
• İlmihal kitapları sayfalarca namaz ve abdesti bozan cümlelerle dolu. İbadet ritüelinin şeklen sıhhati için harcanan bunca enerji yoğunluğu "iman ve ahlak" dediğimiz iletişim olgusunun gelişmesinin de önüne geçecekti. Ne ilginçtir ki Maûn sûresinde "Yazıklar olsun şu namaz kılıp duranlara.." ayetinden hemen sonra gelen kınamaların fıkhî olmayıp ahlakî mesajlar içermesi de llahî Hitabın ritüellerden ziyade "anlam"ın peşinde olduğunun başka bir örneği..
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
MUhammed Peygamber, İsa'ya Göre İncil'in Neresinde?
• Golgota tepesini çarmıhla çıkan İsa gücünü imanından alsa da birazdan çarmıhta acısını dile getirecek. Elohi! Elohi! Lima Sabaqteni. Baba! Baba! Neden terk ettin beni. Kim bilir peygamberler tarihinin hatta yeryüzünden Sema'ya uzanan seslerden, insanî olana en yakın ızdırabın dillenmesi..
•Tarihsel yaşanmışlığı temsilen konuşan Tanrı ve bu gerçekliğe müdahale etmek istercesine vicdanı temsilen konuşan İsa ile bu kayıkta üçüncü bir pozisyonda söze katılan Şeytan çok güçlü teolojik bir pasaj idi. Felsefî derinliği olan bir eser ama Saramago farkıyla..
• Gerek Saramago'nun bu eseri gerekse de Kazancakis'in Günaha Son Çağrı eseri İsa'yı "arzusundan ayıklanamayan bir insan" şeklinde betimlemeleri hem cesurca bir çalışma hem de "biz"e daha yakın Peygamber portreleri..
• Muhammed Peygamberin yaşamı; kapıları kapanmış, pencereleri örtülmüş bir mabed şeklinde kaldı. Muhammed'i bir insan olarak ele alan bir siyer ya da roman okuyamadık maalesef..
• Anlayabilseydik eğer onun da bir insan olduğunu, vahyin kesintiye uğradığı süreçte Peygamberin kayalık bir yere çıkıp intiharı düşündüğünü resmeden bir Müslümanın nın gözyaşlarını hissetmiş olurduk fırçasının rengini ve çizimini göz ardı ederek. Ama kurumsal "saygı" uçurum kenarındaki kişiyi göğe kaldırdığından beridir bulutlardan umut devşiriyor ümmet..
• Onur Ünlü'nün bir şiiri ile bitireyim bu çileyi..
"Kavmin yanlış tufanlardan geçip duruyor, Gözlerime baka baka ağlayıp aşk diyorsun.."
Kuyunun Kederli ve Derin YankısıEdebiyat
Freudyen bir imge kuyu..
Doğum, ölüm, hüzün, neşe, şehvet, çaresizliğin dili olan kuyu..
Kuyu etrafinda şekillenen bir hayat..
Öyle bir kuyu ki 57 yilık yaşamını hüzünlü Kürt tarihinin damlaları ile olgunlaştıran kuyunun fotoğrafları.
Celadet Ali Bedirxan'ın kederli entelektüel yolculuğu..
Kuyudan yankılanan seslerin renkli kişilikleri: Nursi'nin talebesi Müküslü Hamza, Cemil Meriç'in hocası Memduh Selim Bey, Cemilpaşazadeler, Ciwan Haco'nun dedelerinden Haco Axa, Seyyid Abdülkadir, Mevlanzade Rıfat, Ahmed Ramiz ve diğerleri..
Kuyunun karanlık dilinin yankısı olan Hawar dergisi ve bu karanlığa bir
aydınlık niyetiyle Ronahî dergisinin umudu..
Heta mirov xwe nas dikît
Mirov e'mre xwe xelas dikît..
(Celadet Ali Bedirxan)
"Dikkat" hırsız.. Çalınan "Dikkat"imiz..
Kendimde de son yıllarda gördüğüm en büyük problemlerden dikkat eksikliği. Yazar öncelikle kitabın bir kişisel gelişim kitabı olmadığını dile getiriyor.
Teknoloji-dijitalizm, beslenme, kirlilik, çalışma koşulları vb. farklı başlıklarla konuyu derinlemesine açmaya çalışmış.
Sosyal medyadaki algoritmaları, dikkati parçalayan en büyük sebeplerden biri olarak görüyor yazar. Bireysel ve kitlesel önlemlerin ayrışmasını yaparak dikkat probleminin toplumsal bir örgütlenme ile çözülebileceğine dair dünyanın farklı noktalarında sürdürülen çalışmaları örnek veriyor. Son zamanlarda özellikle çocuklarda giderek artan Dikkat Eksikliği ve Hiperaktif Bozukluğu hakkında da bir başlık açarak değişen çocukluk deneyiminin bunu tetiklemesiyle birlikte, Finlandiya vb. eğitim sistemlerinden örnekler getirerek sınav merkezli kaygı-stres pedagojisine alternatif seçenekler ortaya koyuyor..
Cereyanların Elemli Serüveni
Geç Osmanlı Zihniyet Dünyası, Batıcılık, Kemalizm, Milliyetçilik, Türkçülük ve Ülkücülük, Muhafazakârlık, İslâmcılık, Liberalizm, Sol, Feminizm, Kürt Siyasal Hareketi konu başlıklarıyla Tanıl Bora harika bir kitap yazmış. 900 sayfalık eser bütünüyle okuma zorunluluğu hissedilmeden istenilen bölümler şeklinde de okunabilinir. İdeolojik klişelere sığınmayan yazarın kendine has bir dili mevcut. Siyasal düşünce tarihi yazımında çok güç olan iki ilkeyi de yazarın başarıyla yerine getirdiğini düşünüyorum: Cesaret ve adalet..