Emin K.
@EMNK
"Bilgeliğin arttığı yerde keder de artar ve bilgisini arttıran, derdini de arttırır."
İstiskal
Çoğumuzun adını dahi bilmeden yaptığı bir davranıştır istiskal. Bir kişiye sevilmediğini hissettirecek şekilde soğuk davranma, kovumsama demektir. Kelimenin kökü, Arapça ski “ağırlık”tır. Sıklet de buradan geliyor. Sevmediğimize istiskal ederiz, bizi sevmeyenden istiskal görürüz.
Reklam
Nefret
“Nefret, başarısızlığa uğramış sevgidir,” der Kierkegaard.
Nefret; iğrenme, tiksinme anlamını Türkçede kazanmış bir kelimedir. Türkçeye Arapçadan geçen sözcük aslında paniğe kapılıp kaçmak demektir ve dilimizde de uzun yıllar böyle kullanılmıştır.
Sevmeyi başaramayanların duygusudur nefret, kaçıp gidenlerin...
Gamze
Gamze; Arapçada göz kırpma, işve demektir. Bizde de uzun yıllar bu anlamıyla kullanılmıştır. Yanak ve çenedeki çukur anlamını son yüzyılda kazanmıştır.
Yani Karacaoğlan'ın, “Elif kaşlarını çatar / Gamzesi sineme batar” derken kastettiği, onu süzen bakışlarıydı.
Akıl
Kavrama gücü anlamında kullanılan akıl, dilimize Arapçadan girmiştir. Sözcük, ikal “hayvanların bağlandığı ip, ayak bağı” ile aynı kökten gelir. İkal, deveyi kazığa bağlar. Anlayacağınız üzere akıl, bağlanmaktır. Zira frenleyicidir, savrulmayı, yitip gitmeyi engeller. Akıl insanı neye bağlar, hakikate mi?
Aklın bizdeki karşılığı us, fakat uslu deyince kastımız akıllı değil; terbiyeli, edepli oluyor. Geçmişte us; edep, etik anlamında kullanılırken Dil Devrimi'nden sonra aklın yerine geçmiştir.
Akıl ile zekâyı ayırt edebilmek için bakmamız gereken en iyi yer, kökleridir. Zira akıl kazığa bağlanmakken yine Arapçadan gelen zekânın kökünde keskin koku, parlayan ateş vardır. Biri bağlar, diğeri uçurur.
Serbest
Farsça ser “baş” ve best “bağlı”dan geliyor. Aslında başı bağlı, istediği gibi hareket edemeyen demektir. Türkçede, kendine has, istediği gibi davranabilen anlamını kazanmıştır. Kim bilir, belki de bağlanmak en büyük özgürlüktür.
Reklam