[Eleştirmenler Uşaklıgil'in en iyi yapıtının Aşk-ı Memnu olduğunda birliktirler, ama gariptir ki bu romanın neyi anlattığı, tezi olup olmadığı, varsa ne gibi bir tezi dile getirdiği konusunda ayrılıyorlar. Birçokları romanın ana tema’sını, hatta tezini, Bihter'in yasak aşkında bulurlar. Uşaklıgil üzerine yazılmış üç monografiye bakacak olursak her üçünün de Aşk-ı Memnu'nun tema'sı hakkında bu kanıyı savunduklarını görürüz. L. S. Akalın'a göre "Aşk-ı Memnu, ölçüsüz ve maddeye dayanan bir evlenmenin doğurduğu, gerek sosyal gelenekler, gerek kanun önünde gelişmesi yasak olan bir aşkın hikayesidir." Cemil Yener'e sorarsanız yapıtın tezi şudur: "Servet, genç bir kadına aşk ihtiyacını unutturamaz. kendinden çok küçük yaştaki bir kızla evlenen erkek aldatılmayı göze almalıdır. Dr. Önertoy'a göre de yazar "evlenen kadınla erkek arasındaki bazı ayrılıkların evlilik hayatında meydana getirebileceği sarsıntılar üzerinde durmuş ve Tanzimat romanında da ele alındığını gördüğümüz Batılılaşma anlayışındaki değişiklikleri belirtmiştir."
Bazı eleştirmenler ise Bihter'in hikayesini ana tema olarak görmezler. Cevdet Kudret başka bir yönü vurguluyor: "Bu romanda aşktan başka bir düşünce ve dertleri olmayan, çalışmadan yaşayan, hazır yiyici ve alafrangalık düşkünü birtakım kimselerin hayatları anlatılmıştır." Rauf Mutluay'a göre :'Sözgelimi Aşk-ı Memnu, Batılılaşma bunalımındaki toplumumuzun sorunlarını, değerlerini elden kaçıran eski hayatın umutsuz direnişini, zenginliğe heveslenen kadın iştihasının düşeceği kaçınılmaz tuzakları, sarsılan ahlak ölçülerimizin kargaşasını verir," ama yazarın ustalığı "eserdeki tezi de yan düşünceleri de gizler." Fethi Naci ise romanın bir tezi ispat etmek için yazıldığı kanısında değil. Başarılı olması "belki de öbür romanlarında bir şeyler