Eyd

Eyd

, bir kitap okudu
Puan vermedi·176 syf.·
2023 10. kitabı
Sinan Yağmur
8.4/10 · 3.289 okunma
Reklam

Eyd

, bir kitap okudu
Puan vermedi·420 syf.·
2023 4. kitabı
Elif Şafak
8.2/10 · 76,7bin okunma
Yakından ba­karsanız hiç benzemez görünen görüntülerimizin altında, aslında doğrudan bir "yapısal uyarlanmalar serisi" sonucunda neredeyse birbirinin aynısı olan bedenlerin milyonlarca yılda geçirdikleri hayret verici dönüşümleri izleyebilirsiniz. Mesela anne karnında­ ki ilk embriyo hallerimiz tüm hayvanlarda hemen hemen aynıdır zira hepsi küçük birer balık olarak başlar yaşama. Gelişim süresi boyunca belli zamanlarda belli genlerin faaliyete geçip bazıları­ nın da susturulması ile türlerimize özgün nihai görüntümüze ka­ vuşuruz. Zira genlerimizin çoğu balıklarla ve diğer hayvanlarla ortaktır. Balıklar sessiz canlılardır ama bizim ses çıkartmamızı ve konuşmamızı sağlayan ses telleri, gırtlak ve yutak gibi yapı­ larımız, balıkların solungaçları ile aynı köktendir. Yine embriyo dönemlerimizde bunu çok net izleyebiliriz.
Yediğimiz ekmeğin hammaddesini sağlayan buğday bitkisi ile ak­rabayız. Uzak da olsa bu akrabalık sayesinde buğdayı yiyerek bes­lenebiliyoruz. Buğday ile ortak atamızın geçmişi belki 700 mil­yon yıl belki de daha öncesine uzanıyor. Ekmeği yerken, onun da bizim gibi bir "canlı" olduğunu ve bu büyük canlılık hikayesinde bir şekilde ortak bir kader kesitini paylaştığımızı genellikle unu­tuyoruz. Dikkat ederseniz, sadece canlı şeylerle beslenebiliyoruz zira onların bedenlerini oluşturan malzemeler ile bizim bedeni­mizdekiler tastamam aynı. O nedenle tam uyumluyuz; o nedenle birbirimizi besleyebiliyoruz. Biz de ölüp bedenimiz doğaya karış­tığında, diğerlerini beslemeye devam edebiliyoruz. Koca bir besin ağının içinde bir parçayız. Yanardağların eteklerindeki kaynayan sularda yaşayan arkebak­ teriler denen canlılarla da akrabayız ama onlarla ortak geçmişi­ m i z b e l k i 1 , 5 m i l y a r y ı l ö n c e s i n e d a y a n ı y o r ; s o n ra y o l l a r ı m ı z a y ­ rılmış. O kadar zaman önce bakteri diyebileceğimiz hücrelerden farklılaşan hücreler ökaryotik hücreleri yani bizim hücrelerimizi yapıyorlar. Sürekli değişen ortam şartları karşısında her türlü çeşidi ve varyasyonu denemeye programlanmış canlılık, çevre koşulları ve organizmaların özellikleri arasında uyumlu bir den­ ge bulduğunda, o canlı grubu "başarılı" olarak neslini devam ettirebiliyor ve özell iklerin i daha yüksek oranda gelecekteki ku­ şaklara aktarabiliyor. Bizim de beden hücrelerimizi oluşturan gelişmiş, çekirdekli ökaryotik hücreler, bu denemeler arasında en kararlı ve en başarılı olanlar gibi gözüküyor (zira bugün can­ lılar aleminin büyük kısmın ı bu tip hücrelerden kurulu canlılar oluşturuyor). Ardından, tek hücreli yaşamdan çok hücreli yaşa­ mın doğuşuna şahitlik ediyoruz. Yaklaşık 700 milyon yıl önce
Reklam