Agırî (@Jsjhs) Yorumları - 1000Kitap

Matematiksel imkân delili ↘️ Sayıların dünyası aslında varlığın aynasıdır. 2’nin, 3’ün, sonsuz çokluğun ayakta durabilmesi için önce bir “1”e ihtiyacı vardır. “1” olmadan toplama olmaz, çarpma olmaz, hiçbir nicelik doğmaz. Bu en basit matematiksel gerçek, varlığın hakikatine işaret eder. Çünkü âlem de böyledir: Çokluk, birlik olmadan var olamaz. Biz etrafta gördüğümüz her şeyin varlığını ancak yoklukla karşılaştırarak biliriz. Işığı karanlıkla, varı yokla, doluyu boşla tanırız. Bu da gösterir ki mahlukatın varlığı kendinden değildir; bir başkasının varlığıyla ayakta durur. İşte o başkası, varlığı kendinden olan “Bir”dir. Sıfırdan bire geçişte bir failin elini görmek gibi, âlemin ademden vücuda geçişinde de bir “Kün” emri vardır. Çokluk zıttıyla kaimdir, ama o zıtlığın anlam kazanması için zıttı olmayan Bir’in varlığı şarttır. Ve o Bir, matematikteki 1’den de ötedir; çünkü O’nun zıttı, benzeri, ortağı yoktur. Matematik ilmi üzerinde mantık yürüttüğümüzde sayıların varlığı Allah'ın var ve bir olduğunu gösterir. Sıfır tek başına bir sayı değildir . Çünkü yokluğu temsil eden bir işarettir. Sıfır felfesi anlamı açısından mutlak olarak yok hükmündedir. Sıfıra bir sayısı eklenince veya bire dönüşünce sayı olur varlığı kabul edilir. Sayılar da işaret ettiği varlıklara nispeten var olduğuna göre sıfır da olmayan hükmünde yokluk demektir. Yokluğun dini ve felsefi açıdan söz konusu olması Allah'ın varlığını kabul edip etmeme açısından bir imtihandır. Herşey zıttı ile kaimdir sözü bu açıdan çok anlamlıdır. Yokluk ve onu işaret eden sıfır bilinmeli ki varlık veya sayılar anlaşılsın. Allah'ın varlığını inkâr edenler bu açıdan sıfırı varlık olarak kabul edip sayıları oluşturan bir sayısının varlığını inkâr etmelerine benzer. Sıfıra bir varlığın işareti olarak sayı demek aklen

Felsefe

Agırî

Sıfırdan Bire – Varlığın Matematiksel Delili Sayılar soyut görünse de varlığın yapısını anlatmanın en yalın yoludur. 2, 3, 1000 dediğimiz her sayı aslında 1+1+1… demektir. Yani çokluk, birlik olmadan var olamaz. Bu basit matematiksel gerçek, âlemin hakikatine de ayna tutar. Etrafta gördüğümüz her şey çokluktan ibaret: ağaçlar, insanlar, yıldızlar. Hepsi tek var ama hiçbiri kendi başına ayakta durmuyor. Işığı karanlıkla, varı yokla tanıyoruz. Bu da gösteriyor ki mahlukatın varlığı kendinden değil, ödünç. Sıfırdan bire geçişte bir failin elini görmek gibi, âlemin ademden vücuda geçişinde de bir “Kün” emri var. *1. Çokluk: Âlem = 1+1+1...* Âlem, bağımsız parçaların toplamı gibi görünür. Bir ağaç tek başına var, bir insan tek başına var. Ama her biri varlığını sürdürmek için suya, havaya, gıdaya, sebebe muhtaç. Matematikte de durum aynı: 2’yi yazmak için 1’e ihtiyaç duyarız, 1000’i yazmak için de. 1 olmasa çokluk diye bir şey doğmaz. İbn Arabi buna “müstear varlık” der. Mahlukatın varlığı kendinden değildir, Allah’ın varlığından pay alarak ayakta durur. Sürekli tutan el çekilse, her şey anında adem’e döner. Çokluk tek başına delil değil; bir delile işaret eder. *2. İmkân: 0’dan 1’e Geçiş = Adem’den Vücud’a Geçiş* Kritik nokta burada: 0 kendiliğinden 1 olamaz. Hiçlikten bir şey çıkmaz. “Odada 0 elma var” dediğimizde elmanın fikri zihnimizde var, imkânı var. Ama o imkânı fiile çıkaran bir irade olmalı. İbn Arabi bunu “imkân mertebesi” olarak açıklar. Âlem var olmadan önce var olmaya kabiliyetliydi, ama kabiliyet yetmez. “Ol” diyen bir Fail gerekir. Âlemin hadis, yani sonradan olmuş olması da bunu gösterir. Değişen, bozulan şey varlığı kendinden olamaz. O halde imkân mertebesinde bekleyen âleme “var ol” diyen bir irade şarttır. Matematikteki 0→1 sıçraması ile kelamdaki adem→vücud geçişi aynı kapıya çıkar. *3. Vacip: Zıttı Olmayan Bir* Eğer her şey başkasına muhtaçsa ve bu muhtaçlık sonsuza giderse, hiçbir şey başlamaz. 1’i de 1 yapan başka bir 1 ararsan, zincir sonsuza kaçar ve elinde hiçbir gerçeklik kalmaz. Bu yüzden bir yerde zincir durmalı. O durulan yer, varlığı kendinden olan, başka hiçbir şeye muhtaç olmayan “Bir”dir. İbn Arabi buna Vâcibü’l-Vücud der. Onun zıttı yok. Zıttı olan şey sınırlıdır, kayıtlıdır. Allah ise kayıt ve sınırın dışındadır. Matematikte 1’in zıttı 0 var, ama Varlığı zorunlu olan Bir’in zıttı yok. İhlas Suresi’nin “Lem yelid ve lem yuled / Ve lem yekün lehu kufuven ahad” ayeti tam bu noktayı koyar. O, bütün çokluğun ve imkânın kaynağıdır. *Sonuç* Çokluk birliğe muhtaç, imkân fiile muhtaç, fiil Fail’e muhtaç. Sıfırdan bire geçişte gördüğümüz o el, âlemin yokluktan varlığa geçişinde de aynı eldir. Matematik sadece hesap yapmaz; varlığın iskeletini gösterir. Ve o iskeletin başı, zıttı olmayan Bir’e dayanır. (Yapay zeka aracığıyla yardım alarak Hazırlayan fikir üreten: Yahya Doğan)

bkmkitapcom

@bkmkitap·Reklam

Ne Kadar Kitap Kurdusun?

0-30p: Kontrollü okuyucu 📖 40-70p: Hafif bağımlı 👀 80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅

Agırî

@Jsjhs·

0 ile 1 sayısı misali ile Hudûs ve imkan delili

Matematiksel imkân delili ↘️ Sayıların dünyası aslında varlığın aynasıdır. 2’nin, 3’ün, sonsuz çokluğun ayakta durabilmesi için önce bir “1”e ihtiyacı vardır. “1” olmadan toplama olmaz, çarpma olmaz, hiçbir nicelik doğmaz. Bu en basit matematiksel gerçek, varlığın hakikatine işaret eder. Çünkü âlem de böyledir: Çokluk, birlik olmadan var olamaz. Biz etrafta gördüğümüz her şeyin varlığını ancak yoklukla karşılaştırarak biliriz. Işığı karanlıkla, varı yokla, doluyu boşla tanırız. Bu da gösterir ki mahlukatın varlığı kendinden değildir; bir başkasının varlığıyla ayakta durur. İşte o başkası, varlığı kendinden olan “Bir”dir. Sıfırdan bire geçişte bir failin elini görmek gibi, âlemin ademden vücuda geçişinde de bir “Kün” emri vardır. Çokluk zıttıyla kaimdir, ama o zıtlığın anlam kazanması için zıttı olmayan Bir’in varlığı şarttır. Ve o Bir, matematikteki 1’den de ötedir; çünkü O’nun zıttı, benzeri, ortağı yoktur. Matematik ilmi üzerinde mantık yürüttüğümüzde sayıların varlığı Allah'ın var ve bir olduğunu gösterir. Sıfır tek başına bir sayı değildir . Çünkü yokluğu temsil eden bir işarettir. Sıfır felfesi anlamı açısından mutlak olarak yok hükmündedir. Sıfıra bir sayısı eklenince veya bire dönüşünce sayı olur varlığı kabul edilir. Sayılar da işaret ettiği varlıklara nispeten var olduğuna göre sıfır da olmayan hükmünde yokluk demektir. Yokluğun dini ve felsefi açıdan söz konusu olması Allah'ın varlığını kabul edip etmeme açısından bir imtihandır. Herşey zıttı ile kaimdir sözü bu açıdan çok anlamlıdır. Yokluk ve onu işaret eden sıfır bilinmeli ki varlık veya sayılar anlaşılsın. Allah'ın varlığını inkâr edenler bu açıdan sıfırı varlık olarak kabul edip sayıları oluşturan bir sayısının varlığını inkâr etmelerine benzer. Sıfıra bir varlığın işareti olarak sayı demek aklen

Felsefe

Agırî

3 başlıkta, hem İbn Arabi’nin mertebelerine hem senin 0-1 modeline oturttum: --- 1. Çokluk: Âlem = 1+1+1... Âlem dediğimiz şey, tek başına var olamayan parçaların bir araya gelmesinden ibaret. Bir ağaç, bir insan, bir yıldız… Hepsi tek var, ama her biri “başkasına muhtaç” olarak var. Matematikte 2, 3, 1000 dediğimiz şey de aynı: Hepsi 1’in tekrarı. 1 olmasa 2 de olmaz, 1000 de olmaz. İbn Arabi buna “müstear varlık” der. Mahlukatın varlığı ödünçtür. Kendinden değildir. Sürekli bir tutan el çekilse, anında adem’e döner. Yani gördüğümüz çokluk, aslında birliğin izdüşümünden başka bir şey değil. Çokluk tek başına bir delil değil; tam tersi, bir delilin varlığına ihtiyaç duyar. 2. İmkân: 0’dan 1’e Geçiş = Adem’den Vücud’a Geçiş Şimdi kritik nokta: 0 kendiliğinden 1 olamaz. Hiçlikten bir şey çıkmaz. “Odada 0 elma var” dediğimizde elmanın fikri, imkânı zihnimizde var. Ama o imkânı fiile çıkaran bir fail olmalı. İbn Arabi bunu “imkân mertebesi” diye anlatır. Mahlukat henüz var değil, ama var olmaya kabiliyetli. Bu kabiliyet tek başına yeterli değil. Çünkü imkân, varlığı kendisi vermez. Sadece “olabilir” der. “Ol” diyen bir irade lazım. Âlemin durumu da aynen böyle. Biz görüyoruz ki âlem hadis, sonradan olmuş, değişiyor, bozuluyor. Bu değişim, onun varlığının kendinden olmadığını gösterir. Eğer kendinden olsaydı değişmezdi. O halde imkân mertebesinde bekleyen âleme “var ol” diyen bir Fail olmalı. İşte o fail, İbn Arabi’nin dilinde Allah’ın “Kün” emridir. Matematikteki 0→1 sıçraması da budur. 3. Vacip: Zıttı Olmayan Bir Burada zincir durmalı. Eğer her şey başkasına muhtaçsa ve bu muhtaçlık sonsuza giderse, hiçbir şey başlamaz. 1’i de 1 yapan başka bir 1 ararsan, sonsuz geriye gidersin ve elinde hiçbir şey kalmaz. O halde bir yerde durmalı. O durulan yer, varlığı kendinden olan, başka hiçbir şeye muhtaç olmayan “Bir”dir. İbn Arabi buna “Vâcibü’l-Vücud” der. Onun zıttı yok. Çünkü zıttı olan şey sınırlıdır, kayıtlıdır. Allah ise kayıt ve sınırın dışındadır. O’nu zıttıyla tanıyamazsın. O’nu ancak O’nun isimleri ve fiilleriyle bilirsin. İhlas Suresi’nin “Lem yelid ve lem yuled / Ve lem yekün lehu kufuven ahad” ayeti tam buraya gelir. Matematikte 1’in zıttı 0 var. Ama Varlığı zorunlu olan Bir’in zıttı yok. O yüzden O, bütün çokluğun, bütün imkânın, bütün varlığın kaynağı. --- *Sonuç:* Çokluk, birliğe muhtaç. İmkân, fiile muhtaç. Fiil, Fail’e muhtaç. Sıfırdan bire geçişte gördüğümüz o el, âlemin ademden vücuda geçişinde de aynı eldir.

Agırî

@Jsjhs·

0 ile 1 sayısı misali ile Hudûs ve imkan delili

Matematiksel imkân delili ↘️ Sayıların dünyası aslında varlığın aynasıdır. 2’nin, 3’ün, sonsuz çokluğun ayakta durabilmesi için önce bir “1”e ihtiyacı vardır. “1” olmadan toplama olmaz, çarpma olmaz, hiçbir nicelik doğmaz. Bu en basit matematiksel gerçek, varlığın hakikatine işaret eder. Çünkü âlem de böyledir: Çokluk, birlik olmadan var olamaz. Biz etrafta gördüğümüz her şeyin varlığını ancak yoklukla karşılaştırarak biliriz. Işığı karanlıkla, varı yokla, doluyu boşla tanırız. Bu da gösterir ki mahlukatın varlığı kendinden değildir; bir başkasının varlığıyla ayakta durur. İşte o başkası, varlığı kendinden olan “Bir”dir. Sıfırdan bire geçişte bir failin elini görmek gibi, âlemin ademden vücuda geçişinde de bir “Kün” emri vardır. Çokluk zıttıyla kaimdir, ama o zıtlığın anlam kazanması için zıttı olmayan Bir’in varlığı şarttır. Ve o Bir, matematikteki 1’den de ötedir; çünkü O’nun zıttı, benzeri, ortağı yoktur. Matematik ilmi üzerinde mantık yürüttüğümüzde sayıların varlığı Allah'ın var ve bir olduğunu gösterir. Sıfır tek başına bir sayı değildir . Çünkü yokluğu temsil eden bir işarettir. Sıfır felfesi anlamı açısından mutlak olarak yok hükmündedir. Sıfıra bir sayısı eklenince veya bire dönüşünce sayı olur varlığı kabul edilir. Sayılar da işaret ettiği varlıklara nispeten var olduğuna göre sıfır da olmayan hükmünde yokluk demektir. Yokluğun dini ve felsefi açıdan söz konusu olması Allah'ın varlığını kabul edip etmeme açısından bir imtihandır. Herşey zıttı ile kaimdir sözü bu açıdan çok anlamlıdır. Yokluk ve onu işaret eden sıfır bilinmeli ki varlık veya sayılar anlaşılsın. Allah'ın varlığını inkâr edenler bu açıdan sıfırı varlık olarak kabul edip sayıları oluşturan bir sayısının varlığını inkâr etmelerine benzer. Sıfıra bir varlığın işareti olarak sayı demek aklen

Felsefe

Agırî isimli okura yanıt verildi

Agırî

İbn Arabi’nin dilinde bu mesele “Mertebât-ı Vücud” yani varlığın mertebeleri meselesi. Senin 0-1 modeliyle birebir örtüşüyor. 1. İbn Arabi’de 3 temel mertebe var *a. Adem-i Mahz / Mutlak Yokluk = Senin 0’ın karşılığı* Hiçbir şekilde varlığı olmayan, zihinde bile tasavvur edilemeyen yokluk. Bu mertebede hiçbir şey yok. Sadece “yok” var. *b. Adem-i İzafi / İzafi Yokluk = Senin 0’ın matematiksel karşılığı* Bir şeyin “şu anda yok olması”. Mesela odada olmayan masa. Masa yok ama imkânı var, akılda tasavvur edilebiliyor. Matematikteki 0 da böyle: “Şu anda 0 elma var” diyorsun. Elma fikri var, sayı olarak 0 onu temsil ediyor. *c. Vücud / Varlık = Senin 1’in karşılığı* Fiilen var olan şey. İbn Arabi’ye göre asıl varlık sadece Allah’ın varlığı. Mahlukatın varlığı ise “müstear” yani ödünç alınmış varlık. 2. “Her şey zıttı ile kaimdir” buraya nasıl giriyor? İbn Arabi der ki: Mahlukatın varlığı, adem ile kaimdir. Yani biz varlığı ancak yokluk üzerinden tanıyoruz. Örnek: - Bir masa var diyorsun çünkü masanın olmaması halini biliyorsun. - Işık var diyorsun çünkü karanlığı biliyorsun. Bu yüzden mahlukatın varlığı “müstear”. Gerçekten kendinden var değil. Sürekli Allah’ın “Kün” emriyle varlıkta tutuluyor. Bir an çekilse yine adem’e döner. Senin dediğin gibi: 1 olmadan 2,3 olmaz. İbn Arabi de der ki: Allah’ın varlığı olmadan mahlukatın varlığı olmaz. Mahlukat, Allah’ın varlığından pay alarak var. 3. Sıfır ve 1’i İbn Arabi’ye oturtursak Senin Model İbn Arabi’nin Terimi Açıklama 0 = Mutlak yokluk Adem-i Mahz Hiçlik. Allah’ın dışındaki her şeyin aslî hali. 0+1 = Varlık başlıyor İmkân Mertebesi “Olabilir” mertebesi. Henüz var değil ama var olmaya kabiliyetli. 1 = Varlık Vücud-i Müstear Allah’ın verdiği ödünç varlık. 1+1+1... = Çokluk Âlem Çokluk, birliğin tekrarı. Hepsi aynı kaynağa dayanıyor. İşte bu yüzden İbn Arabi “Âlem adem ile kaimdir” der. Âlemin varlığı, adem’in zıttı olduğu için anlamlı. Yokluk olmasaydı varlık da bilinmezdi. 4. Peki Allah nerede? Allah bu şemanın dışında. O “Vâcibü’l-Vücud”. Zıttı yok. Zıttı olmadığı için de O’nu zıttıyla tanıyamıyoruz. O’nu ancak O’nun isimleri ve sıfatları üzerinden biliyoruz. İbn Arabi buna “Lâ ta’yîn” der. Allah hiçbir kayıt ve sınırla kayıtlı değil. Senin 0-1 modelindeki 1’den bile farklı. Çünkü 1’in zıttı 0 var. Allah’ın zıttı yok. İhlas Suresi’ndeki “Lem yelid ve lem yuled” ve “Ve lem yekün lehu kufuven ahad” tam buraya oturuyor. O’nun ne zıttı var, ne benzeri. --- *Özet:* Senin 0-1 matematiğin, İbn Arabi’de adem-vücud mertebelerine denk geliyor. Âlem 0’dan 1’e geçişle başlıyor, ama o 1’i veren bir Fail olmalı. Çünkü 0 kendiliğinden 1 olmuyor. “Her şey zıttı ile kaimdir” kuralı da ancak bir kural koyucu varsa anlamlı.

Takip Önerileri

Agırî

@Jsjhs·

0 ile 1 sayısı misali ile Hudûs ve imkan delili

Matematiksel imkân delili ↘️ Sayıların dünyası aslında varlığın aynasıdır. 2’nin, 3’ün, sonsuz çokluğun ayakta durabilmesi için önce bir “1”e ihtiyacı vardır. “1” olmadan toplama olmaz, çarpma olmaz, hiçbir nicelik doğmaz. Bu en basit matematiksel gerçek, varlığın hakikatine işaret eder. Çünkü âlem de böyledir: Çokluk, birlik olmadan var olamaz. Biz etrafta gördüğümüz her şeyin varlığını ancak yoklukla karşılaştırarak biliriz. Işığı karanlıkla, varı yokla, doluyu boşla tanırız. Bu da gösterir ki mahlukatın varlığı kendinden değildir; bir başkasının varlığıyla ayakta durur. İşte o başkası, varlığı kendinden olan “Bir”dir. Sıfırdan bire geçişte bir failin elini görmek gibi, âlemin ademden vücuda geçişinde de bir “Kün” emri vardır. Çokluk zıttıyla kaimdir, ama o zıtlığın anlam kazanması için zıttı olmayan Bir’in varlığı şarttır. Ve o Bir, matematikteki 1’den de ötedir; çünkü O’nun zıttı, benzeri, ortağı yoktur. Matematik ilmi üzerinde mantık yürüttüğümüzde sayıların varlığı Allah'ın var ve bir olduğunu gösterir. Sıfır tek başına bir sayı değildir . Çünkü yokluğu temsil eden bir işarettir. Sıfır felfesi anlamı açısından mutlak olarak yok hükmündedir. Sıfıra bir sayısı eklenince veya bire dönüşünce sayı olur varlığı kabul edilir. Sayılar da işaret ettiği varlıklara nispeten var olduğuna göre sıfır da olmayan hükmünde yokluk demektir. Yokluğun dini ve felsefi açıdan söz konusu olması Allah'ın varlığını kabul edip etmeme açısından bir imtihandır. Herşey zıttı ile kaimdir sözü bu açıdan çok anlamlıdır. Yokluk ve onu işaret eden sıfır bilinmeli ki varlık veya sayılar anlaşılsın. Allah'ın varlığını inkâr edenler bu açıdan sıfırı varlık olarak kabul edip sayıları oluşturan bir sayısının varlığını inkâr etmelerine benzer. Sıfıra bir varlığın işareti olarak sayı demek aklen

Felsefe

Agırî isimli okura yanıt verildi

Agırî

"Her şey zıttı ile kaimdir" sözü, senin 0-1 üzerinden kurduğun delilin felsefi arka planını veriyor. 1. Sözün anlamı ne? "Her şey zıttı ile kaimdir" = Bir şeyi ancak karşısındaki zıttıyla tanıyıp kavrıyoruz. Sıcak olmadan soğu, ışık olmadan karanlığı, hareket olmadan sükunu bilemeyiz. Zıttı olmayan şeyin sınırı, tanımı olmaz. 2. Bunu 0 ve 1’e uygula - *1 / Varlık*: Senin dediğin gibi, 1 varlığın sembolü. Sayıların, varlığın başladığı nokta. - *0 / Yokluk*: 1’in zıttı. Ama 0, mutlak hiçlik değil. "Hiçlik" kavramını zihinde tutabilmemizi sağlayan işaret. Eğer 0 olmasaydı, 1’in anlamı da olmazdı. Çünkü "var" diyebilmek için "yok" ihtimalini bilmen gerekir. Gece olmasa gündüzü "gündüz" diye adlandıramazdın. İşte burada "her şey zıttı ile kaimdir" devreye giriyor: 1, 0’ın zıttı olarak anlam kazanıyor. Varlık, yokluk kavramıyla sınır çizilerek kaim oluyor. 3. Buradan Tanrı’ya gidiş Senin argümanda 1’den sonrası 1+1+1... ile geliyor. Yani çokluk, birliğin tekrarı. Ama 1’in kendisi zıttıyla kaim. 1’in zıttı 0 ise, 0 da mutlak yokluk. Mutlak yokluktan varlığın çıkması için bir var edici lazım. Çünkü yokluk kendiliğinden varlığa dönemiyor. Kelamda buna derler: *"Hudus"* - sonradan olanın bir muhdis’i olmalı. Sufi/kelami dilde ise derler ki: *"Vücud, adem’in zıttı ile zahir olur"*. Yani varlık, yokluğun zıttı olduğu için belirginleşir. Ve bu belirginleşmeyi yapan bir Fail-i Muhtar olmalı. 4. İhlas Suresi’ne bağla "Kul hüvallahu ahad" - Allah birdir. O bir, zıddı olmayan bir. Çünkü O’nun zıttı yokluk olsaydı, O da sonradan olmuş olurdu. O yüzden Allah hem "Bir" hem "Samedi" - hiçbir şeye muhtaç değil. Senin 0-1 modelinde 1’in zıttı 0’dı. Ama Allah’ın zıttı yok. Bu yüzden O, yaratılmış 1’den farklı. Yaratılmış 1, 0’a muhtaç. Yaratıcı 1 ise müstağni. --- *Özet bağ:* 0 ve 1 üzerinden gördüğün şey, âlemin işleyiş kuralı: Her şey zıttıyla tanınır ve kaimdir. Bu kuralın kendisi bile bir fail’e işaret eder. Çünkü zıtlık kuralını koyan, kuralın dışındadır. O kuralın dışındaki bir, zıtsız bir olan Allah’tır. İstersen bu "zıtlarla kaim olma" fikrini İbn Arabi’nin "varlık-yokluk" mertebeleri üzerinden de açayım. İstiyor musun?

Agırî

@Jsjhs·

0 ile 1 sayısı misali ile Hudûs ve imkan delili

Matematiksel imkân delili ↘️ Sayıların dünyası aslında varlığın aynasıdır. 2’nin, 3’ün, sonsuz çokluğun ayakta durabilmesi için önce bir “1”e ihtiyacı vardır. “1” olmadan toplama olmaz, çarpma olmaz, hiçbir nicelik doğmaz. Bu en basit matematiksel gerçek, varlığın hakikatine işaret eder. Çünkü âlem de böyledir: Çokluk, birlik olmadan var olamaz. Biz etrafta gördüğümüz her şeyin varlığını ancak yoklukla karşılaştırarak biliriz. Işığı karanlıkla, varı yokla, doluyu boşla tanırız. Bu da gösterir ki mahlukatın varlığı kendinden değildir; bir başkasının varlığıyla ayakta durur. İşte o başkası, varlığı kendinden olan “Bir”dir. Sıfırdan bire geçişte bir failin elini görmek gibi, âlemin ademden vücuda geçişinde de bir “Kün” emri vardır. Çokluk zıttıyla kaimdir, ama o zıtlığın anlam kazanması için zıttı olmayan Bir’in varlığı şarttır. Ve o Bir, matematikteki 1’den de ötedir; çünkü O’nun zıttı, benzeri, ortağı yoktur. Matematik ilmi üzerinde mantık yürüttüğümüzde sayıların varlığı Allah'ın var ve bir olduğunu gösterir. Sıfır tek başına bir sayı değildir . Çünkü yokluğu temsil eden bir işarettir. Sıfır felfesi anlamı açısından mutlak olarak yok hükmündedir. Sıfıra bir sayısı eklenince veya bire dönüşünce sayı olur varlığı kabul edilir. Sayılar da işaret ettiği varlıklara nispeten var olduğuna göre sıfır da olmayan hükmünde yokluk demektir. Yokluğun dini ve felsefi açıdan söz konusu olması Allah'ın varlığını kabul edip etmeme açısından bir imtihandır. Herşey zıttı ile kaimdir sözü bu açıdan çok anlamlıdır. Yokluk ve onu işaret eden sıfır bilinmeli ki varlık veya sayılar anlaşılsın. Allah'ın varlığını inkâr edenler bu açıdan sıfırı varlık olarak kabul edip sayıları oluşturan bir sayısının varlığını inkâr etmelerine benzer. Sıfıra bir varlığın işareti olarak sayı demek aklen

Felsefe

Agırî isimli okura yanıt verildi

Agırî

Tamam, senin argümanı İbn Sina ve Gazali’nin klasik delilleriyle yan yana koyalım. Mantık aynı ama ifade dili farklı. 1. Senin Argümanın - "Matematiksel İmkân Delili" *İskelet:* 1. Çokluk = 1+1+1... Yani 2, 3, 4 gibi sayılar "1" olmadan yok hükmünde. 2. Çokluk kendiliğinden var olamaz, birliğe muhtaç. 3. Sonsuz geriye gidiş imkansız. Bir yerde durmalı. 4. O durulan yer: Kendiliğinden var olan, başka şeye muhtaç olmayan "Bir". 5. Sonuç: Bir olan Allah’ın varlığı zaruri. Sen bunu sıfır-1 ilişkisi üzerinden anlatıyorsun. Sıfır yokluk, 1 varlık. 1 olmadan matematik başlamaz. 2. İbn Sina - _el-İşarat ve’t-Tenbihat_’taki Burhan-ı İmkân *İskelet:* 1. Varlık ya vacip’tir ya mümkün. - Vacip: Varlığı kendinden, yokluğu imkansız. - Mümkün: Varlığı da yokluğu da mümkün, bir sebebe muhtaç. 2. Âlemdeki her şey mümkün varlık. Değişiyor, bozuluyor, parçalı. 3. Mümkün varlıklar zinciri sonsuza gidemez. Bir yerde Vacipü’l-Vücud’a dayanmalı. 4. O Vacipü’l-Vücud, bir, basit, hiçbir şeye muhtaç değil. *Seninle örtüşen yer:* Senin “2, 3 çokluk, 1’e muhtaç” dediğin şey, İbn Sina’nın “mümkün varlıklar Vacip’e muhtaç” dediği şeyin matematiksel modeli. Çokluk = mümkün, Bir = Vacip. *Fark:* İbn Sina “sayı” demiyor, doğrudan varlık-mümkünlük kavramlarıyla gidiyor. Daha soyut. 3. Gazali - _el-İktisad fi’l-İtikad_’taki Hudus Delili *İskelet:* 1. Âlem hadis’tir, sonradan olmuştur. Çünkü cisimler hareket, sükun, değişim halindedir. 2. Her hadis’in bir muhdis’i, her sonradan olanın bir var edicisi vardır. 3. Sonsuz geriye gidiş imkansız. O halde âlemi sonradan eden, kendisi ezeli ve bir olan bir varlık olmalı. *Seninle örtüşen yer:* Senin “sonsuz geriye gidiş imkansız, bir yerde durmalı” kısmın birebir Gazali’nin kullandığı akıl yürütme. Sen bunu “sıfırdan 1’e geçiş” üzerinden anlatıyorsun, Gazali doğrudan zaman ve hareket üzerinden. *Fark:* Gazali “zaman içinde olma/olmama” üzerinden gidiyor. Sen “nicelik/sayı” üzerinden. İkisi de aynı kapıya çıkıyor. --- Yan Yana Özet Tablo Senin Argüman İbn Sina - Burhan-ı İmkân Gazali - Hudus Delili Başlangıç Noktası Sayılar: 1 olmadan çokluk olmaz Varlıklar: Mümkün olmadan Vacip olmaz Âlem: Hareket-değişim varsa sonradandır Problem Sonsuz geriye gidiş, çokluğun kendi başına var olamaması Sonsuz sebep zinciri, mümkünlerin kendi başına var olamaması Sonsuz geriye gidiş, hadis olanın kendi başına var olamaması Sonuç Kendiliğinden var olan “Bir” olmalı Vacipü’l-Vücud, Bir, Basit olmalı Muhdis, Ezeli, Bir olmalı Kuran Bağlantısı İhlas: “Kul hüvallahu ahad” İhlas: “Allahü’s-Samed” Bakara 117: “Kün fe yekun” --- Yani senin yaptığın şey yeni bir delil icat etmek değil. Klasik kelamın İmkân ve Hudus delillerini matematiğin diline çevirmişsin. Bu anlatım tarzı günümüzde özellikle sayısal düşünen insanlara hitap ettiği için daha etkili oluyor. İstersen sana bu delili 5 maddeyle kısa, modern bir sunum formatına da dökeyim. Öyle yapmamı ister misin?