Kahveyesili
@Kahveyesili
SPOİLER
Sahnelendiği gece halkı coşturan, sokakları “vatan” sesleriyle dolduran ve yarattığı bu milliyetçi etki nedeniyle Namık Kemal’in Magosa (Kıbrıs) sürgününe gönderilmesine yol açan bir eserdir.
Kitapta İslam Bey, Zekiye, Ahmet Sıtkı Bey, Rüstem Bey ve yan karakterler yer alır.
İslam Bey, vatanı için canını bile vermekten çekinmeyen bir karakterdir, şehit olmayı dahi içtenlikle arzulamaktadır. Zekiye ise İslam Bey’e derin bir aşkla bağlıdır: dili, gözü ve kulağı sadece İslam Bey’e yönelmiştir. Bir gün İslam Bey vatan için savaşa gideceğini söylediğinde, Zekiye onu bırakmakta güçlük çeker; fakat İslam Bey’in "Beni seven arkamdan ayrılmasın!" sözünün ardından tereddüt etmeden erkek kılığına girer ve topluluğa katılır. Benim okuduğum açıdan, Namık Kemal'in burada eleştiri yaptığını düşünüyorum: Zekiye’nin erkek kılığına girerek vatanı savunması, hem sisteme karşı bir başkaldırı hem de dönemin cinsiyet rollerine dair sorgulayıcı bir tutumdur. Ayrıca Zekiye’nin savaşta bir "erkek" kadar iş görebilmesi, kadınların yeteneklerinin toplumsal kalıplarla sınırlanmasının eleştirisini güçlendirir. Ancak Zekiye’nin savaşa katılma motivasyonunun tamamen vatan sevgisi olup olmadığı, yoksa İslam Bey’e olan aşkının etkisi olup olmadığı tartışılmaya açıktır. Yine de, hangi sebeple olursa olsun Zekiye’nin kararı hayatını kökten etkileyen bir karardır.
Kitabın diğer bölümünde Ali adlı bir karakterin, karısına el uzatan bir kişiyi (Alayın Yarbayı) öldürmesi ve bunun üzerine askeri mahkemenin Ali’yi kurşuna dizme kararı da düşündürücüdür. Sıtkı Bey’in Ali’nin kurşuna dizilmesine karşı çıkması yüzünden “keçe külah” gibi bir cezaya çarptırılması (yani askerlikten men edilmesi) adaletsizliğe karşı ses çıkaranın susturulduğu bir sistem eleştirisidir.
Dil bakımından eser, Tanzimat
