Tuncer TAMTÜRK
@Ketum
Yunus'un eğri odunu.
Şu anda okuduğu kitaplar
Balkan, Kırım, Kafkas MuhacirleriTarih
Biz muhacir kabul etmeye alışkın bir memleketiz.
1877-78 Osmanlı-Rus Harbi’ nden beri Balkanlar’dan muhacir kabul ediliyordu.
1856’da, Kırım Savaşı’nın sonundaki muhacirleri ise Bulgaristan (Tuna) vilayetlerine yerleştirmiştik.
Midhat Paşa valiliği sırasında Rusya’dan gelen Kırımlı, Kafkaslı muhacirler için başarılı bir iskân modeli uyguladı. Anadolu’ya pek gelmemişlerdi, ancak 93 Harbi’nden (1877-78) itibaren gelmeye başlıyorlar.
Mübadelin Esası, Müslüman-OrtodoksTarih
Mübadelede esas, 'Türk-Yunan mübadelesi değildi. Peki neydi? Müslüman-Ortodoks mübadelesi idi. Burayı iyi anlamak lazımdır. Bu sebeple iyi Türkçe bilmeyen Yunanistan tebaasından bir Pomak Türkiye’ye gelirken, Yunanca bilmeyen Karamanlı Ortodoks bir Türk ise Yunanistan’a gitti. Karamanlı Türkler Hıristiyan’dı, Ortodokslardı ancak Türklerdi. Türkçeleri, belki bizim Türkçemizden bile daha temiz bir Oğuzca idi. Yunan alfabesiyle
Türkçe yazarlardı. İncil’leri dahi böyleydi. Yunancayı ise hiç bilmezlerdi. Bu topluluğun gitmesiyle birlikte, Türkiye önemli bir Hıristiyan grubunu kaybetti. Göndermek mecburiyetindeydik çünkü onları da istediler. Bize gelen nüfus ise Selanik’ten, Yanya’dan, Batı Trakya’dan, Adalar’dan ve özellikle de Girit’ten gelen Müslümanlardır. Girit’ten gelenler orada Yunanca konuşuyorlardı, izole bir kıtada ön planda dinî kimlik etkisiyle Türkçeyi bir hayli unutmuşlar ya da bazı yeni nesiller hiç öğrenememişlerdi. Onlar da Müslümandı ama Türkçeleri yok gibiydi. Üstelik Ortodoks Yunan milliyetçiliği Girit’te Türkçülüğü ve Türk kimliğini olağanüstü kuvvetlendirmişti.
Mübadelenin Ekonomik YönüTarih
Mübadele ile birlikte Anadolu dan bir buçuk milyon kadar insan karşı tarafa göç etmiştir. Bunlar muhtelif şehirlerden girmişlerdir ve bugünkü Yunanistan’da göç ettikleri şehirlerin adlarını “nea” yani “yeni” diye anarak yeniden yaşamışlardır. Bize ise o topraklardan 500.000 kadar insan geldi. Bu sayılara dikkat etmek gerekir.
Mesela Yunanistan, tütün tarımının bitmesi sebebiyle sigara fabrikaları için tütünü bile dışarıdan almak zorunda kalmıştı çünkü Türkler göçünce ülkede tütün tarımı bitti.
Mübadele hiçbir zaman akıllı bir ekonomik tedbir değildir; şöyle ki ekonomik faaliyetler belli toplumlarda belli grupların içinde yapılır. Kuyumculuk, terzilik, tütüncülük vs. belli bir grubundur. O gruplar ihraç edilirse sektörler çöker. Bu durumun farkında olanlar da vardı. Mesela Kayseri’de, Niğde’de esnaf toplanıp Karamanlı Rum denen Türk Hıristiyanları kastederek “Lütfen bu insanları göndermeyin. Biz burada dükkân bile açamayız” demişlerdir
Mübadele( "Zorunlu" Göç)Tarih
1924 mübadelisinin Venizelos tarafından getirildiği bir gerçektir. Şimdi yine sözde tarihçilikte bir saldırı başladı; “Cumhuriyetçiler etnik temizlik yapmak için mübadeleyi ortaya çıkardılar”, deniyor. Bir kere mübadele iki taraflı bir antlaşmadır ve tek taraflı olmaz. Nitekim Venizelos, giriştiği büyük macerada acı gerçeği görünce, bu sefer doğruya döndü ve elindeki mevcut Yunanistan’ı kalabalıklaştırmak için Anadolu’daki Helen nüfusu istedi. Büyük devletleri de buna ikna etti ve biz de bunu kabul etmek zorunda kaldık,
zira, Trablus’tan beri on sene aralıksız harb' etmiş Türkiye’nin artık daha fazla savaşacak ve bu konuda baskılara direnecek hali yoktu. Birinci Dünya Savaşı başkaları için dört yıl sürmüşse dc bizim için on yıl sürmüştür. Bazı konularda bizim yeni devletimiz beynelmilel konsorsiyuma karşı koyabilecek güçte değildi. Bu nedenle mevcut şartlar iki ülke arasında nüfus mübadelesini zorunlu kılmıştır diyebiliriz.
Hanedan TehlikesiTarih
Saltanat kaldırılmasaydı eğer, bence bir süre devam eder ve bütün kurumlar gibi dejenere olurdu. Tehdit olarak görüldüğünüde tam belgeli olarak bilemeyiz ama bir tehdit ihtimali vardı. Cumhuriyet’e karşı memnuniyetsiz gruplar vardı ve monarşiyi kullanmalarından korkuldu. Bu ne kadar muhtemeldi, bilinmez ama bir rahatsızlık yarattı.
Mesela son halife Abdülmecid Efendi dahi, padişahmış gibi ilginç ve gereksiz davranışlar içindeydi. Lüzumsuz abartılı Cuma selamlık alayları tertipledi, bir selamlıkta Fatih Sultan Mehmed kılığında at üstündeydi ve çok tepki çekti. Şunu söyleyelim, bu deli davranışı değil; hükümdarlar bu kılığa girerler Rusya’da II. Nikola ve Çariçe, 15.46. asır kılığında taç töreni yaptılar. Franz Joseph ve Elizabeth Macar krallarının kılığında Macar tacı giydiler. Son İran şehinşahı dahi 1971 başında 2500. yıl törenlerinde Şahbanu Farah ile birlikte tacı ve kıyafetiyle birlikte âdeta stilize bir Sasani hükümdar çifti rolündeydiler ama onlar hükümdardı.
İstanbul ve Ankara’da ise gayr-ı memnun zümrelerin bu gibi hareketler ve gösteriler etrafında toplanmasından ciddi olarak korkuldu. Sırf o değil, böyle iddiaları ileri sürmeyecek kadar makul olan üyeler de dâhil, hanedana mensub herkes sürüldü. Tabii bu sadece bizde olan bir şey değildir, dünyada da böyle olmuştur.
Hanedanlar sürülmüş, hatta Rusya’da katledilmiştir. Bizde de yeni rejim istisnasız kan bağı olan bütün hanedan üyelerini sürgüne gönderdi. Kan bağı olmayan aile üyeleri (yani şehzadeler, sultan eşleri ve sultan hanımların çocukları) bir istisna olabilirdi fakat bu durumdakilerden kendileri sürgün kafilesine katılanlar ekseriyetteydi.