"Savaş meydanlarında yalnız kılınçların ışıldadığı o kahramanlık çağlarında Türk ordusunun dünyânın en yenilmez ordusu oluşu da harp silâhlarının hîlesiz silâhlar oluşundan başka bir sebep taşımaz. Çünkü silâhlar hîlesiz olunca savaşları da hakîkî kahramanlar kazanır."
Bismillahirrahmanirrahim.
Maddenin mananın önüne geçtiği bir çağdayız. Son zamanlarda bir Gazali okuma furyası ihya olmuş vaziyette. Bu incelememde Gazali'in "İhyâu Ulûmi'd-Dîn" eserinin bir bölümünün tercümesi olan "Beden Arzularının Dizginlenmesi"ni değerlendireceğim.
Öncelikle kitapta sahabeden, peygamberlerden, ariflerden ve âlimlerden birçok rivayetler var. Birkaç ayet-i kerime olmasına karşın yüzlerce rivayet yer alıyor. Maalesef bazılarının kaynağı da yok, bazı hadislerin de uydurma olduğu tespit edilmiş. Ama genel olarak dipnot da ilgilisi için kaynak yer alıyor.
İnsanın en büyü cihadı nefsi iledir. Fazla yemek, bu cihada en büyük isyanlardandır. Fazla yiyen kişi fakirin hâlini unutur, zevke kapılır, nefsinin egemenliği altına girer, dünya hayatını uhrevi yaşamın önüne koyar, rehavete kapılır, isteklerinin kölesi olur ve daha nicesi. Bu durumda Gazali bizlere yemenin miktarı, cinsi ve zamanı hakkında kılavuzluk ediyor. Ama açık söylemek gerekirse günümüzde olabilecek şeyler değil. Örneğin yeme hakkında üç mertebe sunuyor. En iyisi 3 gün ve daha fazla yemeyen, sonra 2 gün yemeyen ve en kötü mertebede günde tek öğün yiyen. O zamanın koşulları elbette farklıdır, ama günümüzde günde tek öğün yemenin ve sağlığa yararı olduğunu ne de verimli olacağını şahsen düşünmüyorum.
Orta halin, yani itidalin her zaman en iyisi olduğunu söylüyor Gazali. Fakat bizim nefislerimiz israfı ve zevki itiyat haline getirmiş. Dolayısıyla önce azgın bir hayvan gibi nefsi dizginlemek, belki de günlerce aç ve susuz kalmak gerekir. Bu ilk başta eziyet gibi gelebilir fakat bu acıyı hissedip hem cehenneme karşı şuurlu olmak, hem de nefsimizi boğmak için bu şarttır. Bir çok hadis ve ayette belirttiği üzere aç ve susuz kalıp nefsini Allah için dizginleyenler ahiret yurdunda mükafatlar