Hayatta en güvendiğim insana karşı duyduğum bu kırgınlık, adeta bütün insanlara dağılmıştı, çünkü O benim için bütün insanlığın timsaliydi.
Kürk Mantolu Madonna
Geçen sene bu zamanlar İran'da defalarca dinlediğim bir şarkıyı paylaşmak istiyorum. Hikayesini bilip dinleyince daha anlamlı oluyor sözleri. 🎶
youtu.be/SmHpGpcADbI?si=...
“Baraye” şarkısı, İranlı sanatçı Shervin Hajipour tarafından 2022’de yazıldı ve kısa sürede İran protestolarının sembolü haline geldi. Şarkının hikâyesi, Mahsa Amini adlı genç kadının İran ahlak polisi gözaltısında ölmesiyle başlayan büyük halk protestolarına dayanıyor.
“Baraye” Farsçada “için” ya da “... yüzünden” anlamına geliyor. Şarkının en çarpıcı tarafı şu: Shervin sözleri kendi kafasından yazmıyor; İranlı insanların sosyal medyada attığı tweetlerden topluyor. İnsanlar “Baraye...” diye başlayan cümlelerle neden öfkeli olduklarını anlatıyordu:
özgürlük içinkadınlar içinnormal bir hayat içinekonomik kriz yüzündenbaskılar yüzündençocukların geleceği için
Shervin bu cümleleri bir araya getirip şarkı yaptı.
Şarkı yayınlandıktan sonra inanılmaz yayıldı; ilk 48 saatte on milyonlarca kez izlendi. İran’daki protestolarda insanlar sokakta hep bu şarkıyı söyledi. O yüzden birçok medya kuruluşu ona “İran protestolarının marşı” dedi.
Ama olay burada bitmiyor. Şarkı viral olunca Shervin gözaltına alındı ve şarkıyı kaldırmaya zorlandı. Buna rağmen “Baraye” dünya çapında duyuldu; hatta 2023’te Grammy’de “Best Song for Social Change” ödülünü kazandı.
Şarkının bu kadar vurucu olmasının nedeni, politik slogandan çok insanların günlük acılarını anlatması. “Normal bir yaşam özlemi” hissi herkese geçti diyebiliriz.
Kitabın merkezinde Bernardo Soares adında bir anlatıcı var ve yazar Pessoa bu kişi için “yarı-heteronim” der; yani tamamen başka bir karakter değil, yazarın farklı bir ruh hâli gibi düşünülebilir. Soares, Lizbon’da sıradan bir muhasebe yardımcısı olarak yaşar ama zihninde sürekli varoluş, yalnızlık, kimlik, zaman, rüyalar ve hayatın anlamsızlığı üzerine düşünür.
Kitap genelde melankolik ve düşünceler üzerine yazılmış ağır bir anlatıma sahip.
Hayatı sorgulama dönemindeyseniz ve biraz da yaşam üzerine felsefi bir konuşmaya ihtiyaç duyuyorsanız kesinlikle okumalısınız. Altını çizdiğim, alıntı olarak paylaştığım bir çok etkili ve düşündüren cümleleri var.
Kitabı yarım bırakmak zorunda kaldım ama hayatın farklı dönemlerinde dönüp dönüp bakılacak bir kitap olduğunu söyleyebilirim.
Her okur kendinden bir parça bir yara mutlaka bulacaktır. Okumanızı tavsiye ederim.