Servet-i Fünuncuların duyuş tarzını şahsında tebellür ettiren Mai ve Siyah romanının esas kahramanı Ahmed Cemil bu hususta bir hareket noktası teşkil edebilir. Ahmed Cemil nasıl bir tiptir? Çok kısa olarak şöyle diyebiliriz: İçinde realiteye uymaz bir sürü Hulyâ besleyen ve hayatla temas edince hayal kırıklıklarına uğrayan bir insan. " Hayal" ve "hakikat" temi.