Eserde hayâl-hakikat çatışması vardır. Hâlid Ziyâ bu esere Fransız edebiyatında benzer eserler bulunduğunu dile getirir. Benzer eserlerin Alfred Capu' nunkiler olduğunu vurgular.
Hayâl İçindeki romanında Tanrısal bakış açısı, romanın başkisi Nezih'in merkez olarak onu bütün yönleriyle tanıtır. Nezih Tepebaşı bahçesine, Büyükada ' ya hayalindeki aşkı görmek için gider. Nezih'te hayâlindeki aşkı gerçekleştirme çabasında kalmıştır.
Hüseyin Cahit, kendi başından geçen olayı kendi bakış açısıyla sözünü Nezih adlı kişiye bırakır. Roman zaman düzenli ve uyumlu bir şekilde ilerler.
Romanda sosyal ve kutsal zaman olarak Kurban ve Ramazan Bayramların gelişi vurgulanır.
Kitabı genel olarak beğendim. Dil sade ve açık anlaşılır. Yalnız romanda ara ara kasvetli hava vardı. Şimdiden duyurulur galiba yazarın bir kısım olaylardan olayı kasvet sarmış içini. Aldığım ders ise "Hayâl güzeldir, ama gerçeklerden kaçış çözüm yolu değildir. "
Keyifli okumalar.