GİRİŞ
İslam düşüncesinin en seçkin simalarından biri olan Gazzâlî islam düşüncesi üzerine kelam, felsefe, tasavvuf, mantık ve fıkıh olmak üzere birçok eser kaleme almıştır.
İmam Gazzali'nin “Mişkatül Envar (Nur Metafizigi) adli eserin konusu Nur Suresi 35. Ayettir.
Imam Gazali bu eserinde, ‘Allah göklerin ve yeryüzünün nurudur’ ayetini yorumladıktan sonra tasavvufi ve felsefi açıklamasını ve sembolleri kullanarak bizlere anlatmıştır.
Eserde varliga dair açiklamalar sistematik bir sekilde ele alinmistir.
Yazar, bu eserinde varligi üç konuda ele almistir.
Ilk önce ayet-i kerimedeki zahiri anlatimi bizlere açıklamış ,
ikinci olarak, kullanilan tabirleri biraz felsefi biraz tasavvufi tarafiyla irdelemistir.
Son olarak nur-zulmet ayrimini bizlere sunmuştur.
Yazar,bazen felsefi tanımlarının manasını vermemiş , bazen de olayları yarıda keserek okuyucunun kendisinin düşünüp anlamasını yolunu seçmiştir.
Eleştirel olarak ; felsefi terimlere dipnot eksiliğini fark ediyorum . Okuyucu bu terimleri anlayamayarak kitabı yarıda bırakabilir.
Yazarın bu eserinde kısaca kullanilan temel tabir ‘Nur’dur. Anlamayi kolaylastirmak için ‘nur’ kelimesinin yerine ‘varlik’ kelimesini koyarak
anlatmak istediklerinin çoğunu anlayabiliriz.
“Nihai olarak yazarın amacı çokluktan ,birlige ulasmaktir. Çokluğu birliğe ulastirirken anlamamiz gereken sey, hakiki anlamiyla Varligin/Nurun Cenab-i Hakk oldugudur.
Onun disindaki her sey itibaridir.”
Felsefe ve tasavvufun bir arada olduğu Mişkatü’l-Envar felsefe-tasavvuf ilişkisinin niceliğini merak eden okuyucular için bir başvuru kaynağıdır.
Sözün özü Nur Suresi 35. ayet hakkinda, yazarın bizlere sunduğu eserden fark edebildiklerimiz bunlardır. Okunmasını tavsiye ettiğim klasik bir eserdir.