Değirmen - KağnıSabahattin Ali
Kağnı kitabı için tıkladım ama Değirmen için de birkaç söz söylemek istiyorum.
Değirmen, Sabahattin Ali'nin ilk hikayelerinin toplandığı kitap. 20'li yaşların başında. Bir de kendine ait küçük bir önsüz iliştirmiş: "Acemice yazdım ama yazarlığımın gelişimini görün." manasında.
Değirmen ile Kağnı arasında uzun yıllar geçmemiş olduğu halde Sabahattin Ali'nin kaleminde gözle görülür bir sivrilme hissediliyor. Cümlelerinin, anlatım biçiminin, kurgusunun daha bir ustalaştığı fark ediliyor.
Sabahattin Ali'nin ilk hikayeleri, okuduğu, hayal ettiği, biriktirdiği bir havuzdan süzülmüş kurgulardır. Fakat Kağnı'da adeta "toplumcu gerçekçi" kimliğini kazanmıştır. Çünkü Kağnı'daki hikayelerin tamamında Sabahattin Ali'nin gözlemlerini kurguladığını fark ediyoruz. Hatta "Bir Şaka" başlıklı bölümde direkt kendi yaşadığı bir olayı anlatmaktadır.
Diğer başlıklarda da her ne kadar farklı isimlerle karakterler sunulsa da yazarın ya bizzat başından geçenleri yahut şahit olduğu manzaraları kurguladığını hissediyoruz. Yalnız, Sabahattin Ali Kağnı'da o kadar ustalaşmış ki baş karakter olarak düşmanlarından birini seçmiş ve ustaca, realist bir şekilde konuşturmayı başarmıştır. Örneğin, Fikir Arkadaşı başlıklı bölümde hapse düşen bir gencin hapiste tutulması için avukata rüşvet vermeye çalışan adamı konuştururken:
"Kaç kere dedim: Oğlum, devir o devir değil, dünyayı sen mi ıslah edeceksin?"
"Okur, okur, kitaplarda yazılan şeyleri hakikat zannederek kafasına yerleştirirdi. Hayata bakmalı, hayata ... Kitaplarda bir şey yok." s. 68 şeklinde konuşturması.
Düşman başlıklı bölümde polisten kaçıp uzun zamandır görmediği bir arkadaşının evine sığınırken siyasi görüşü farklı olan arkadaşını iğneleyici konuştuktan sonra arkadaşının iç dünyasını betimleyişi takdire şayan:
"Polis iz üzerindeymiş, ya
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
Niçin ben onun ellerine sarılıp ağlayarak bütün içimi dökemiyordum?
Kadın anlaşılmaz ve derin bir mahluktur, diyoruz; şeytani bir kuvvetle bizim üzerimizde hüküm yürüten bu mahlukun boş, manasız ve basit bir "yarı hayvan" olduğunu kendimize itiraf etmek istemediğimiz için...
Tabii bunların da müstesnaları olacaktı.
KağnıSabahattin Ali
İş Bankası Kültür Yayınları 4. Basım sayfa 112.
Fisebilillah kelimesi için dipnot düşülmüş:
Karşılık beklemeksizin.
Allah yolunda, Allah için manası, karşılık beklemeksizin manası da taşıyor mu?