☞Mehdi Quliyev☜
@Mixaylo313
İyyəkə nəabudu və iyyəkə nəstəin. (Yalnız Sənə ibadət edirik və yalnız Səndən kömək diləyirik)
Fobiya: Daxili LabirintRoman
Bu gün Wulf Dornun “Fobiya” kitabını oxudum. Kitab məni ilk səhifələrdən psixoloji gərginliyin içinə çəkdi. Ən çox xoşuma gələn cəhət odur ki, qorxu təkcə xarici təhlükə kimi yox, insanın öz beynində yaratdığı bir labirint kimi təqdim olunur. Hadisələr irəlilədikcə anlayırsan ki, əsl fobiya qaranlıq otaqlar, yüksəkliklər və ya səslər deyil insanın keçmişi və şüuraltısıdır.
Müəllif insan psixologiyasını çox incə işləyir, oxucu olaraq bəzən özünü qəhrəmanın yerində hiss edirsən, bəzən də onunla birlikdə şübhələnirsən. Kitab mənə göstərdi ki, qorxularla üzləşmədikcə onlar səni səssizcə idarə edir. “Fobiya” sadəcə triller deyil, eyni zamanda insanın daxili qorxularına güzgü tutan bir əsərdir.
Oxuduqdan sonra insan istər-istəməz düşünür:
Bəlkə də ən təhlükəli qorxu, adını qoya bilmədiyimiz qorxudur.
Reklam
Böyük Qardaş sizə baxır!Edebiyat & Roman
Romanda nəzərə çarpmayan çoxlu sayda detal yazıçının həyatı ilə səsləşir. Məsəlçün, romanın baş qəhrəmanı Uinston Smitin otağının nömrəsi olan 101 rəqəmi əslində Oruelin ikinci dünya müharibəsi illərində BBC-də işləyərkən böyük sıxıntı ilə oturduğu otağının nömrəsidir. O, həmçinin BBC-də arxivlərin saxtalaşdırılmasının və kütlənin idarə edilməsinə yönəlmiş yalan məlumatların yayılmasının da şahidi olmuşdu. Müəllifə görə insanı totalitarizmin köləsinə çevirmək üçün, onun təbiətini dəyişdirən uzun müddətli, çətin bir əməliyyata ehtiyac var. Oruel diktaturların yorulub-usanmadan yenidən və yenidən tətbiq etdiyi bu əməliyyatı seyr etməkdən zövq alır. O insan təbiətini idellaşdırmır. Əslində hamımızın içində bir Böyük Qardaş oturub, fürsət ələ keçən kimi, istər polis, istər məmur, istər təhlükəsizlik işçisi kimi başqalarını izləməyə, tabe etməyə, idarə etməyə çalışır. Hər bir insanı sındırmaq mümkündür, amma buna görə insana nifrət etmək lazım deyil. İnsan təbiəti, hakimiyyətə, totalitarizmə və aqressiyaya yönümlüdür, amma bu bir müddət sonra əyləncəsini itirir, maraqsız, zövqsüz bir şeyə çevrilir. Oruelin bütün deməyə çalışdığı budur, əvvəl-axır absurd vəziyyətə çatan diktatura nəyə lazımdır ki? Əsərə gəldikdə, Uinston Smit adlı bir şəxs, 1984-cü ildə, azadlığın olmadığı, insanların dövlətin əmrləriylə və onun nəzarətində yaşadığı bir ölkədə – Okeaniyada yaşayır. Hakimiyyət prollardan başqa bütün insanları, xüsusilə də partiya üzvlərini manqurtlaşdırır. Onlar Böyük Qardaşın istədiyi kimi yaşayır, onun dediyi kimi düşünürlər. Uinston isə hələ də azad düşünmək qabiliyyətini itirməmişdir. Azad düşünmək isə ən ağır cinayət – fikir cinayəti sayılır. Tezliklə özü kimi azad düşünən bir xanımla tanış olur və onlar o dövrə zidd olan bir eşq macərası yaşayırlar. Bundan sonra isə
İdealizmin qurbanı olan səfillər padşahıEdebiyat
Oqtay sosial və mənəvi problemlərin yükünü çiynində daşıyan bir insandır. O, əzilən xalqın nümayəndəsidir, amma eyni zamanda öz şəxsi həyatında da çarəsiz bir məhkumdur. Oqtay zəngin və zadəgan təbəqəsinin mənəvi çürüməsinə, onların riyakar və saxta dəyərlərinə qarşı çıxır, lakin bunun əvəzində yalnızlıq və iztirab qazanır. Onun idealları ilə həyatın acı reallıqları arasındakı uçurum onu getdikcə daha da dərin bir böhrana sürükləyir.
Oqtayın fədakarlığı, onun inqilabi düşüncəsi, bəlkə də çox yüksək və idealist idi, amma əsərin sonunda biz görürük ki, bu idealizm reallığın sərt qayalarına çırpılır. Cabbarlı bu əsərdə həm də cəmiyyətin ikili standartlarını açıq şəkildə göstərir. Sərvət və güc, insanları qəddar edir, sevgini əmtəəyə çevirir, məsum duyğuları belə alver predmetinə çevirir. Oqtayın faciəsi insanlığın faciəsidir. Əsərin sonunda Oqtayın ölümü bir məğlubiyyət kimi görünə bilər. Amma bu, həqiqətən də, onun məğlubiyyəti idimi? Axı, Oqtay öz inamına, prinsiplərinə xəyanət etmədi. O, varlıların, riyakarlığın, ikili həyat yaşayanların tərəfinə keçmədi. Bu mənada onun ölümü onun mənəvi qələbəsidir. O, cəmiyyətin içində əyilməkdənsə, öz prinsipləri ilə birlikdə ölməyi seçdi.
Bu gün də Oqtay kimi insanlar var – dəyişmək istəyən, amma cəmiyyət tərəfindən əzilən, yolunu tapanadək ya tərk edilən, ya da sıradan çıxarılan insanlar.
Cabbarlı "Oqtay Eloğlu" ilə insan duyğularının, sevgisinin və idealizminin bir toplum qarşısında necə sınağa çəkildiyini göstərir. Hər dövrün öz Oqtayları var.
Bəs, sizcə, kimdir müqəssir? :)
Brief an der VaterEdebiyat
Kafkanın "Atama Məktub"u yazıçının atasına yazdığı məktubdur və onun şəxsi həyatını, ailə münasibətlərini və kimlik böhranını dərindən əks etdirir. Məktub Kafkanın atasına olan zəiflikləri, inciklikləri və qəzəbini açıq şəkildə ifadə etdiyi bir manifest kimidir. Kafka bu məktubda atasının hegemonik şəxsiyyətini və onun varlığına qarşı olan dərin qorxusunu təsvir edib. Atası Kafkanın gözündə öz varlığı ilə bir növ hakimiyyət simvoluna çevrilmişdir. Franz atası ilə olan münasibətində özünü hər zaman yetərsiz hiss etmiş, öz dəyərini atası ilə müqayisədə tapmağa çalışmışdır. Məktubda yer alan ən əhəmiyyətli motivlərdən biri ata və oğul arasındakı əlaqənin "gücü" və "gücsüzlüyü"dür. Franz atasının daha çox fiziki güc və kəskin sözlərlə özünü var edərək oğlunu özünə bağlamasından bəhs edib. Bununla yanaşı, özünün "gücsüz" olduğunu və atasının yanında daim bir boşluq hissi ilə yaşadığını yazıb. Oğul, bir tərəfdən atasının təkcə iradə gücündən deyil, həm də ondan gələn emosional təzyiqdən qaçmağa çalışır. Franz məktubda həm də bir növ özünü izləyən, özünü fərqləndirməyə çalışan bir insan olaraq özünü təqdim edib. Məktub ümumilikdə insanın ailə və cəmiyyət içindəki yerini tapmağa çalışmasında, özünü formalaşdırmağa cəhd etməsindəki mübarizəni təmsil edir.
Corc Oruell
Salam, əsər məşhur və dahi yazıçı Corc Oruell tərəfindən yazılıb. Corc Oruellin digər məşhur əsəri də var - 1984. "Heyvan ferması" daha öncə yazılıb, 1945 ci ildə. 2 -ci dünya muharibəsi yeni başa çatdığı ərəfələr idi, təbii ki, əsər müharibədən 1-il əvvəl yazılıb. Bu dövrləri SSRİ-nin ən güclü dövrləri hesab etmək olar, çünki müharibədən qalib çıxmış bir dövlətdir və s. Corc Oruell bu əsərində bir növ SSRİ-ni heyvanların dilində alleqoriya ilə açıb iç üzünü göstərir. Hadisələr bir heyvan fermasında heyvanların rəhbərinə üsyanı ilə başlayır. Onlar fermadakı hakimiyyəti ələ keçirirlər və rəhbərlər digər heyvanlara daha ədalətli bir cəmiyyət quracaqlarını vəd edirlər. 7 prinsip qəbul olunur və əsər boyu 7 prinsipin necə aşındığının, necə yeni maddələr, dəyişikliklər olunduğunun şahidi oluruq. Məsələn, Napoelon adlı bir donuz olur, əslində Stalindir. Orda belə bir hökm var: “HEÇ BİR HEYVAN BAŞQA BİR HEYVANI ÖLDÜRƏ BİLMƏZ”. Daha sonra dəyişiklik edib “HEÇ BİR HEYVAN BAŞQA BİR HEYVANI SƏBƏBSİZ YERƏ ÖLDÜRƏ BİLMƏZ” şəklində təqdim edilir və beləliklə öz işlərinə, öz qətllərinə haqq qazandırırlar. Əsər çox gözəldir və oxumağı sizlərə də tövsiyə edirəm, xoş mütaliələr.
Reklam