"Anadolu mayası"nın "coğrafyası"nda, birçok bakımdan "farklı" "inanç"lar ve bunlara ait çeşitli "uygulama"lar mevcuttur. Bu "coğrafya"da, "fark" göstererek mevcut olmak, Anadolu mayasının, "cümlenin birliği ve kardeşliği" esasına dayanır. Bu hususun, hiçbir diyarda benzeri yoktur.
"Ayrık" görünen dahi, "aynı" "birlik ve kardeşliğe" esasen bağlıdır, cümlesi bizimdir. Ola ki "can"a, "özgürlüğe", "maya'mız"a kastetmeye; "vatanımız"a, "ay yıldızlı al bayrağımız"a ihanet etmeye.
Biz gençken, yönetim ve örgütlenme alanında, X Teorisi diye adlandırılan bir varsayım vardı. İnsan özünde kötüdür (en hafifinden tembeldir, en ağırından ise cani ruhludur, eğer engellenmezse, bir somun ekmek için başkasını gözünü kırpmadan öldürebilir) diye özetlenebilir X Teorisi. Özelde örgütler, genelde medeniyet, ancak uygun mükâfatlar ve cezalar sistemleri kurulabilirse sürdürülebilir, aksi halde insanoğlu taş devrine döner, filan.
Wittgenstein mühim biri. Ama bana göre iki Wittgenstein var. Biri, hakkında Popper’ı şömine maşasıyla tehdit ettiği hikâyeleri yazılan, Tractatus yazarı Wittgenstein, diğeri ise Avusturya’nın taşrasında Philosophical Investigations çiziktiren Wittgenstein. Birincisi, bulmuş ve öğreten —öğrenemeyen bizleri de şömine maşasıyla hizaya sokmaktan imtina etmeyen— biri iken, diğeri araştıran, araştırmalarının eskizlerini yayınlamakta bile gönülsüz biri. Birincisi, insan türünün en karmaşık ürünü olan —felsefenin o güne kadar dokunmaya bile teşebbüs edemediği— lisanı fethetmiş biri iken, diğeri —lisanı kavramayı geçtik— lisana yaklaşmaya çalışmakta bile elindeki enstrümanların yetersizliğini hissetmiş biri.
Hilbert gibi kimi öncü matematikçilerin bu görüşü savunmalarının amacı tamamen başkaydı. Hilbert matematiksel bilgiyi paradokslardan kurtarmak ve güvenilir kılmak için bu görüşü savunmuştu. Hilbert’in derdi doğruluk ve kesinlik hakkındaki matematiğin geleneksel görüşünü yeniden doğrulamaktı. Gerçekten de Chaitin'in belirttiği gibi Hilbert'in matematiğin bir oyun olduğuna inandığını ifade etmek, Hilbert'e atılmış bir "iftira" dır.